|

جابری‌انصاری جانشین امیرعبداللهیان شد

خانه‌تکانی در وزارت خارجه

شرق: محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان روز گذشته در حکمی چند جابه‌جایی در وزارتخانه متبوع خود انجام داد. او حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی و آفریقایی خود که اتفاقا در دوران دولت‌های نهم و دهم نیز در همین وزارتخانه سمت‌های مدیریت کل خلیج‌فارس و خاورمیانه وزارت امور خارجه (۱۳۸۹)، سفارت جمهوری اسلامی ایران در بحرین (۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹) و ریاست ستاد ویژه عراق در وزارت امور خارجه (۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶) را برعهده‌ داشت، از معاونت کنار گذاشت. او اکنون مشاور ظریف شده و حسین جابری‌انصاری که تا دیروز سخنگوی وزارت خارجه بود، جای او را گرفته‌ است. براساس حکمی که دیروز ظریف صادر کرد؛ از این پس بهرام قاسمی، سخنگو و رئیس جدید مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای این وزارتخانه خواهد بود. قاسمی پیش از این سفیر جمهوری اسلامی ایران در ایرلند، ایتالیا و اسپانیا و رئیس اداره دوم سیاسی، رئیس اداره اول مشترک‌المنافع، مدیرکل غرب اروپای وزارت امور خارجه و معاون پژوهش‌های بین‌المللی مرکز تحقیقات استراتژیک بوده است.
جابه‌جایی‌ها در وزارت خارجه به مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی نیز رسید و براساس حکم وزیر خارجه، سیدمحمدکاظم سجادپور، ریاست این مرکز را برعهده گرفت. او استادتمام دانشکده روابط بین‌الملل بوده و پیش از این مسئولیت‌های سفیر در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو، مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی و مشاور وزیر در امور راهبردی را برعهده داشته است. هادی سلیمان‌پور، رئیس پیشین مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی نیز مانند امیرعبدللهیان به سمت مشاور وزیر منصوب شد. چند جابه‌جایی در وزارتخانه حساسی مانند وزارت خارجه بی‌گمان با گمانه‌زنی‌هایی همراه است و وقتی حرف از تغییر معاون عربی و آفریقایی باشد، ذهن‌ها به سوی این سؤال می‌رود که آیا نتیجه این تغییرات به تغییر در رویکرد جمهوری اسلامی ایران در منطقه می‌انجامد یا خیر؟ و اگر چنین است، این تغییر در چه جهتی خواهد بود. پاسخ به این سؤال ساده‌تر می‌شود وقتی توجه داشته باشیم که اخیرا رسانه‌های خارجی از وجود نشانه‌هایی از نرمش بیشتر ایران در مسائل منطقه خصوصا سوریه گزارش می‌دهند. به عنوان مثال المانیتور چند روز قبل در گزارشی ضمن استناد به برداشت یک منبع غیردولتی آمریکایی از اظهارات محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان، مدعی شده بود که سیاست‌های ایران در رابطه با سوریه تغییر کرده است. در این گزارش آمده بود: «برخی منابع که در اسلو با ظریف دیدار کرده‌اند، به المانیتور گفتند که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در نشست این هفته در اسلو در نروژ نشان داد که او اکنون اختیارات بیشتری در رابطه با پرونده سوریه نسبت به گذشته دارد و ممکن است ایران برای نشان‌دادن انعطاف بیشتر برای پیشبرد راه‌حل سیاسی آماده باشد».این رسانه همچنین به هم‌زمانی مشاهده تغییر آشکار در سیاست‌های ایران در قبال سوریه با طرح انتقاداتی از دولت اوباما درباره سیاست‌های مربوط به سوریه این کشور اشاره کرده و نوشت: «درحالی‌که فشار داخلی در تهران و واشنگتن برای تغییر مسیر و سرعت‌بخشیدن به حل‌وفصل سیاسی بحران سوریه افزایش یافته، ظریف با جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در حاشیه نشست اسلو در 15 ژوئن دیدار کرد و به بحث در رابطه با اجرای توافق هسته‌ای و وضعیت سوریه پرداخت».هم‌زمانی تغییر در سیاست‌های آمریکا و ایران درباره سوریه تنها ادعای این رسانه است اما جابه‌جایی‌های صورت‌گرفته در وزارت خارجه ایران تا حدی این گمانه که ایران قصد دارد بر مسائل منطقه خصوصا سوریه تمرکز بیشتری داشته باشد و حتی با ایجاد تغییرات احتمالی در رویکرد خود به سوی حل‌وفصل بحران برود را تقویت می‌کند. این موضوعی است که برخی از کارشناسان و دیپلمات‌های داخلی نیز آن را تأیید می‌کنند. علاوه بر این، سوابق کاری و پیشینه حسین امیرعبداللهیان و حسین جابری‌انصاری نیز عامل دیگری برای تقویت این گمانه است. جابری‌انصاری که پیش از سخنگویی، مسئولیت‌هایی مانند مدیریت گروه مطالعات خاورمیانه و خلیج‌فارس، مشاور معاونت عربی و آفریقا، مدیرکل خاورمیانه و شمال آفریقا و سفیر جمهوری اسلامی ایران در لیبی را در کارنامه داشت، اکنون جایگزین معاونی است که یکی از بازماندگان دولت احمدی‌نژاد در وزارت خارجه به حساب می‌رفت و رویکرد و مواضع او درباره مسائل منطقه خصوصا سوریه و یمن نیز بر کسی پوشیده نبود. لازم به ذکر است که بعد از برگزاری نشست مشترک وزرای دفاع ایران، روسیه و سوریه در تهران نیز نشانه‌هایی از موضع‌گیری نرم‌تر ایران درباره سوریه مشاهده شد. سردار حسین دهقان، وزیر دفاع کشورمان بعد از آن جلسه گفته بود که ایران از آتش ‌بس سوریه حمایت می‌کند. به اضافه اینکه علی شمخانی، دبیر شورای امنیت ملی نیز بعد از همین جلسه به عنوان هماهنگ‌کننده ارشد ایران در امور سیاسی، نظامی و امنیتی با سوریه و روسیه منصوب شد و این انتصاب نشان‌دهنده عزم جدی ایران برای حل‌و‌فصل بحران سوریه بود. ناگفته نماند که شمخانی نیز بعد از دیدار با سرگئی شایگو، وزیر دفاع روسیه، گفته بود: «لازم است گفت‌وگوهای داخلی سوریه جایگزین جنگ و خون‌ریزی در کشور شود». ایران پیش‌تر نیز بارها بر ضرورت حل‌وفصل این بحران از طریق گفت‌وگو تأکید کرده بود اما این‌بار با قراردادن این پرونده در دستور کار نهادهای داخلی نشان داد که عزم جدی‌تری به وجود آمده است و انتصابات اخیر در وزارت خارجه می‌تواند همه این نشانه‌ها را تقویت کند. نکته دیگر انتصابات اخیر در وزارتخانه این است که دستگاه دیپلماسی کشورمان بعد از موفقیت در پرونده هسته‌ای و توافق با غرب، اکنون بهبود روابط منطقه‌ای و به‌طورکل سامان‌دادن اوضاع منطقه را در دستور کار دارد و فارغ از اینکه انتصابات مذکور به معنی تغییر در رویکرد کشورمان باشد یا نباشد، در راستای توجه بیشتر به این منطقه حرکت می‌کند.

-------------------------------

کارنامه امیرعبداللهیان قابل‌قبول نبود

جاوید قربان‌اوغلی- مدیرکل پیشین آفریقای وزارت خارجه

کارنامه آقای عبداللهیان که از دولت قبل شروع شده و در دولت جدید ادامه پیدا کرد، در دیپلماسی منطقه‌ای ما قابل‌قبول نبود. این به معنی آن نیست که باید همه کاستی‌های دیپلماسی منطقه‌ای خود که متأسفانه زیاد هم هست را بر دوش ایشان انداخت اما به‌جرئت می‌توان گفت که درک او از منطقه و رویکرد سیاسی او در شأن یک دیپلمات نبود و بیشتر با زبان غیردیپلماتیک صحبت می‌کرد بنابراین بنده قبلا نیز به صورت شفاهی و حتی در قالب نامه به دکتر ظریف گفته بودم که مشخصا رویکردهای امیرعبداللهیان درباره مسائل یمن و سوریه از نظر بسیاری از کارشناسان و دیپلمات‌های ما در وزارت خارجه قابل‌قبول نیست. علاوه بر این کتمان نمی‌کنم که ایشان حامیان نیرومندی داشتند. به‌هرحال ایشان از معاونت عربی وزارت خارجه کنار گذاشته شدند و اکنون آقای جابری‌انصاری با کوله‌باری از دانش و تجربه در مسائل منطقه جایگزین او شده است. ایشان قطعا یکی از کارشناس‌ترین دیپلمات‌های ما در حوزه منطقه است. او سفیر ایران در لیبی بوده و قبل از آن در خاورمیانه کار کرده است. در دولت فعلی نیز با صلا‌حدید دکتر ظریف و تا جایی که بنده مطلع هستم با وجود مخالفت‌ها به عنوان مدیرکل خاورمیانه منصوب شد؛ بنابراین می‌توان گفت که او هم از لحاظ تئوریک و هم از لحاظ عملی شایسته این سمت است اما درباره اینکه آیا این جابه‌جایی به معنی تغییر رویکرد ما در خاورمیانه است، باید گفت لزوما این‌طور نیست. بااین‌حال امیدواریم که در پرتو این انتصاب، آقای ظریف و در مرحله بعد مسئولان عالی‌رتبه و تصمیم‌سازان کشور به واسطه گزارش‌هایی که دریافت می‌کنند، درک روشن‌تر و واقع‌بینانه‌تری از منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم و اهداف و برنامه‌های مربوطه به دست‌ آورند. امیدوارم مجموعه اینها منجر به تصحیح رویکردهای ما در منطقه و آغاز ریل‌گذاری در مسیری باشد که منافع ما را بهتر و با هزینه‌های کمتر تأمین کند.

شرق: محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه کشورمان روز گذشته در حکمی چند جابه‌جایی در وزارتخانه متبوع خود انجام داد. او حسین امیرعبداللهیان، معاون عربی و آفریقایی خود که اتفاقا در دوران دولت‌های نهم و دهم نیز در همین وزارتخانه سمت‌های مدیریت کل خلیج‌فارس و خاورمیانه وزارت امور خارجه (۱۳۸۹)، سفارت جمهوری اسلامی ایران در بحرین (۱۳۸۶ تا ۱۳۸۹) و ریاست ستاد ویژه عراق در وزارت امور خارجه (۱۳۸۵ تا ۱۳۸۶) را برعهده‌ داشت، از معاونت کنار گذاشت. او اکنون مشاور ظریف شده و حسین جابری‌انصاری که تا دیروز سخنگوی وزارت خارجه بود، جای او را گرفته‌ است. براساس حکمی که دیروز ظریف صادر کرد؛ از این پس بهرام قاسمی، سخنگو و رئیس جدید مرکز دیپلماسی عمومی و رسانه‌ای این وزارتخانه خواهد بود. قاسمی پیش از این سفیر جمهوری اسلامی ایران در ایرلند، ایتالیا و اسپانیا و رئیس اداره دوم سیاسی، رئیس اداره اول مشترک‌المنافع، مدیرکل غرب اروپای وزارت امور خارجه و معاون پژوهش‌های بین‌المللی مرکز تحقیقات استراتژیک بوده است.
جابه‌جایی‌ها در وزارت خارجه به مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی نیز رسید و براساس حکم وزیر خارجه، سیدمحمدکاظم سجادپور، ریاست این مرکز را برعهده گرفت. او استادتمام دانشکده روابط بین‌الملل بوده و پیش از این مسئولیت‌های سفیر در دفتر اروپایی سازمان ملل متحد در ژنو، مدیرکل دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی و مشاور وزیر در امور راهبردی را برعهده داشته است. هادی سلیمان‌پور، رئیس پیشین مرکز آموزش و پژوهش‌های بین‌المللی نیز مانند امیرعبدللهیان به سمت مشاور وزیر منصوب شد. چند جابه‌جایی در وزارتخانه حساسی مانند وزارت خارجه بی‌گمان با گمانه‌زنی‌هایی همراه است و وقتی حرف از تغییر معاون عربی و آفریقایی باشد، ذهن‌ها به سوی این سؤال می‌رود که آیا نتیجه این تغییرات به تغییر در رویکرد جمهوری اسلامی ایران در منطقه می‌انجامد یا خیر؟ و اگر چنین است، این تغییر در چه جهتی خواهد بود. پاسخ به این سؤال ساده‌تر می‌شود وقتی توجه داشته باشیم که اخیرا رسانه‌های خارجی از وجود نشانه‌هایی از نرمش بیشتر ایران در مسائل منطقه خصوصا سوریه گزارش می‌دهند. به عنوان مثال المانیتور چند روز قبل در گزارشی ضمن استناد به برداشت یک منبع غیردولتی آمریکایی از اظهارات محمدجواد ظریف وزیر امور خارجه کشورمان، مدعی شده بود که سیاست‌های ایران در رابطه با سوریه تغییر کرده است. در این گزارش آمده بود: «برخی منابع که در اسلو با ظریف دیدار کرده‌اند، به المانیتور گفتند که محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه ایران در نشست این هفته در اسلو در نروژ نشان داد که او اکنون اختیارات بیشتری در رابطه با پرونده سوریه نسبت به گذشته دارد و ممکن است ایران برای نشان‌دادن انعطاف بیشتر برای پیشبرد راه‌حل سیاسی آماده باشد».این رسانه همچنین به هم‌زمانی مشاهده تغییر آشکار در سیاست‌های ایران در قبال سوریه با طرح انتقاداتی از دولت اوباما درباره سیاست‌های مربوط به سوریه این کشور اشاره کرده و نوشت: «درحالی‌که فشار داخلی در تهران و واشنگتن برای تغییر مسیر و سرعت‌بخشیدن به حل‌وفصل سیاسی بحران سوریه افزایش یافته، ظریف با جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا در حاشیه نشست اسلو در 15 ژوئن دیدار کرد و به بحث در رابطه با اجرای توافق هسته‌ای و وضعیت سوریه پرداخت».هم‌زمانی تغییر در سیاست‌های آمریکا و ایران درباره سوریه تنها ادعای این رسانه است اما جابه‌جایی‌های صورت‌گرفته در وزارت خارجه ایران تا حدی این گمانه که ایران قصد دارد بر مسائل منطقه خصوصا سوریه تمرکز بیشتری داشته باشد و حتی با ایجاد تغییرات احتمالی در رویکرد خود به سوی حل‌وفصل بحران برود را تقویت می‌کند. این موضوعی است که برخی از کارشناسان و دیپلمات‌های داخلی نیز آن را تأیید می‌کنند. علاوه بر این، سوابق کاری و پیشینه حسین امیرعبداللهیان و حسین جابری‌انصاری نیز عامل دیگری برای تقویت این گمانه است. جابری‌انصاری که پیش از سخنگویی، مسئولیت‌هایی مانند مدیریت گروه مطالعات خاورمیانه و خلیج‌فارس، مشاور معاونت عربی و آفریقا، مدیرکل خاورمیانه و شمال آفریقا و سفیر جمهوری اسلامی ایران در لیبی را در کارنامه داشت، اکنون جایگزین معاونی است که یکی از بازماندگان دولت احمدی‌نژاد در وزارت خارجه به حساب می‌رفت و رویکرد و مواضع او درباره مسائل منطقه خصوصا سوریه و یمن نیز بر کسی پوشیده نبود. لازم به ذکر است که بعد از برگزاری نشست مشترک وزرای دفاع ایران، روسیه و سوریه در تهران نیز نشانه‌هایی از موضع‌گیری نرم‌تر ایران درباره سوریه مشاهده شد. سردار حسین دهقان، وزیر دفاع کشورمان بعد از آن جلسه گفته بود که ایران از آتش ‌بس سوریه حمایت می‌کند. به اضافه اینکه علی شمخانی، دبیر شورای امنیت ملی نیز بعد از همین جلسه به عنوان هماهنگ‌کننده ارشد ایران در امور سیاسی، نظامی و امنیتی با سوریه و روسیه منصوب شد و این انتصاب نشان‌دهنده عزم جدی ایران برای حل‌و‌فصل بحران سوریه بود. ناگفته نماند که شمخانی نیز بعد از دیدار با سرگئی شایگو، وزیر دفاع روسیه، گفته بود: «لازم است گفت‌وگوهای داخلی سوریه جایگزین جنگ و خون‌ریزی در کشور شود». ایران پیش‌تر نیز بارها بر ضرورت حل‌وفصل این بحران از طریق گفت‌وگو تأکید کرده بود اما این‌بار با قراردادن این پرونده در دستور کار نهادهای داخلی نشان داد که عزم جدی‌تری به وجود آمده است و انتصابات اخیر در وزارت خارجه می‌تواند همه این نشانه‌ها را تقویت کند. نکته دیگر انتصابات اخیر در وزارتخانه این است که دستگاه دیپلماسی کشورمان بعد از موفقیت در پرونده هسته‌ای و توافق با غرب، اکنون بهبود روابط منطقه‌ای و به‌طورکل سامان‌دادن اوضاع منطقه را در دستور کار دارد و فارغ از اینکه انتصابات مذکور به معنی تغییر در رویکرد کشورمان باشد یا نباشد، در راستای توجه بیشتر به این منطقه حرکت می‌کند.

-------------------------------

کارنامه امیرعبداللهیان قابل‌قبول نبود

جاوید قربان‌اوغلی- مدیرکل پیشین آفریقای وزارت خارجه

کارنامه آقای عبداللهیان که از دولت قبل شروع شده و در دولت جدید ادامه پیدا کرد، در دیپلماسی منطقه‌ای ما قابل‌قبول نبود. این به معنی آن نیست که باید همه کاستی‌های دیپلماسی منطقه‌ای خود که متأسفانه زیاد هم هست را بر دوش ایشان انداخت اما به‌جرئت می‌توان گفت که درک او از منطقه و رویکرد سیاسی او در شأن یک دیپلمات نبود و بیشتر با زبان غیردیپلماتیک صحبت می‌کرد بنابراین بنده قبلا نیز به صورت شفاهی و حتی در قالب نامه به دکتر ظریف گفته بودم که مشخصا رویکردهای امیرعبداللهیان درباره مسائل یمن و سوریه از نظر بسیاری از کارشناسان و دیپلمات‌های ما در وزارت خارجه قابل‌قبول نیست. علاوه بر این کتمان نمی‌کنم که ایشان حامیان نیرومندی داشتند. به‌هرحال ایشان از معاونت عربی وزارت خارجه کنار گذاشته شدند و اکنون آقای جابری‌انصاری با کوله‌باری از دانش و تجربه در مسائل منطقه جایگزین او شده است. ایشان قطعا یکی از کارشناس‌ترین دیپلمات‌های ما در حوزه منطقه است. او سفیر ایران در لیبی بوده و قبل از آن در خاورمیانه کار کرده است. در دولت فعلی نیز با صلا‌حدید دکتر ظریف و تا جایی که بنده مطلع هستم با وجود مخالفت‌ها به عنوان مدیرکل خاورمیانه منصوب شد؛ بنابراین می‌توان گفت که او هم از لحاظ تئوریک و هم از لحاظ عملی شایسته این سمت است اما درباره اینکه آیا این جابه‌جایی به معنی تغییر رویکرد ما در خاورمیانه است، باید گفت لزوما این‌طور نیست. بااین‌حال امیدواریم که در پرتو این انتصاب، آقای ظریف و در مرحله بعد مسئولان عالی‌رتبه و تصمیم‌سازان کشور به واسطه گزارش‌هایی که دریافت می‌کنند، درک روشن‌تر و واقع‌بینانه‌تری از منطقه‌ای که در آن زندگی می‌کنیم و اهداف و برنامه‌های مربوطه به دست‌ آورند. امیدوارم مجموعه اینها منجر به تصحیح رویکردهای ما در منطقه و آغاز ریل‌گذاری در مسیری باشد که منافع ما را بهتر و با هزینه‌های کمتر تأمین کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.