آینده اتحادیه اروپا در گرو همهپرسی بریتانیا
اردشیر زارعیقنواتی: بحث خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (برگزیت) هرچند هماکنون همه توجه افکار عمومی، سیاستمداران و تحلیلگران را به سمت تأثیر نتایج همهپرسی متوجه کرده است، اما این موضوع متأثر از یک گرایش عمومی عمدهتر درخصوص شکست پروژه «جهانیسازی» خواهد بود که در سالهای اخیر بار دیگر تمایل به تصمیمگیری در حوزه ملی را تقویت کرده است.تحولات اخیر با توجه به معضلات تصویب قوانین فراملی در حیطه امنیت، اقتصاد، اجتماعی، مهاجرت، حاکمیت ملی و فروکاستن قدرت دولت محلی در مقابل نهادهای منطقهای و جهانی به دلیل ناهمگونی و همساننبودن ساختارهای سیاسی- اجتماعی در کشورهای متنوع عضو چنین نهادهایی، وضعیتی «رانشی» شده که در همه سطوح زیست اجتماعی، جوامع را به سمت دوقطبیشدن سوق داده است. بههمیندلیل اهمیت خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بیش از آنچه به توان این کشور برای ساماندادن به وضعیت جدید و همچنین سنجش تأثیر برد و باخت «کمی» این خروج درباره یک کشور خاص مطرح باشد، به رقمخوردن ابهام در چرایی و مشروعیت تز «ادغام» در دو حوزه متفاوت ملیگرایی و برنامههای «ریاضت اقتصادی» در عرصه جهانی و منطقهای ارتباط پیدا میکند.برعکس تصور غالب دراینبین، ماندن یا خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مرزبندی کاملا مشخصی حول تمایلات ناسیونالیستی یا تنفر نژادی را بهتنهایی نمایندگی نمیکند، بلکه از زاویه دیگری یک اعتراض به برنامههای ریاضت اقتصادی در سطوح نهادهای بینالمللی هم خواهد بود. چنانچه هماکنون در کمپين حامیان ماندن بریتانیا در اتحادیه، جناح چپ حزب «کارگر» به رهبری «جرمی کوربین»، رهبر این حزب، ضمن حمایت از حضور در اتحادیه اروپایی بهشدت نسبت به سیاستهای بروکسل درباره تصمیمات ریاضتی انتقاد کرده و همزمان در دعوت از مردم بر مخالفت با اساسیترین سیاستهای اقتصادی- اجتماعی اتحادیه هم تأکید میکند. هرچند سوابق بحث حول برگزیت به یک تاریخ پرفرازونشیب از زمان تشکیل «بازار مشترک اروپا» در میانه قرن بیستم میلادی برمیگردد اما بحث امروز بیشتر تابع تحولات جدید در عرصه جهانیسازی و حاکمیت نهادها بر دولت ملی در کنار شکست برنامههای ریاضتی است.بدونشک بریتانیا کشور مهمی در عرصه جهانی است که ضمن دارابودن رتبه پنجم اقتصاد جهانی، برخورداری از درجه بالاتری از ثبات اجتماعی- اقتصادی نسبت به همتایان خود در اروپا، دارابودن روابط تنگاتنگ با مناطقی که روزگاری در اقمار استعماری لندن بودهاند و عضو پنج کشور دارای حق وتو در شورای امنیت است، ماندن یا خروج آن از اتحادیه اروپا هیچ زلزله سیاسیای ایجاد نکرده و در کوتاهمدت تأثیر تعیینکنندهای در موقعیت این کشور نخواهد داشت. در شرایط کنونی که اتحادیه اروپا بهسختی دستبهگریبان معضلات بزرگ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و فرهنگی است، حتی خروج بریتانیا میتواند برای این کشور در عرصه زیستملی در ترازوی سنجش «چربش سود» را بر «هزینه باخت» نیز به همراه داشته باشد. بدونتردید در صورت پیروزی موافقان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برعکس پروپاگاندای کمپين مخالفان، فروپاشی اقتصادی قابلتوجهي صورت نميگيرد؛ از طرف دیگر، پیروزی حامیان اتحادیه اروپا نیز در این همهپرسی هرچند بتواند برای چند مدت به این بحث پایان دهد، اما به دلیل دوقطبیشدن جامعه و رقابت شانهبهشانه دو طرف اساس اختلافات و موقعیت رانشی بخش مهمی از جامعه بریتانیایی نسبت به اتحادیه مختومه نمیشود. در آستانه بحثهای مربوط به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا جدا از دلایل بنیادین موضوع، چند مورد حاشیهای هم وجود دارد که به کمپين حامیان برگزیت در این مقطع کمک زیادی کرده است. از یک طرف حزب محافظهکار و «دیوید کامرون»، نخستوزیر، در شرایط کنونی درگیر اختلافات شدید حزبی بوده و هماکنون با تنزل اعتبار کامرون، حامیان این حزب بیشتر پشتسر «بوریس جانسون»، شهردار سابق لندن، صف کشیدهاند که به همراه «نایجل فاراژ»، رهبر حزب «یوکیب»، کارزار رأی نه به اتحادیه اروپایی را رهبری میکنند.حزب «کارگر» به عنوان بزرگترین حزب طرفدار ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا نیز، هماکنون دچار یک تشتت ایدئولوژیک و برنامه اقتصادی است که حتی رهبری حزب را از یک حامی قاطع به حامی مشروط تبدیل کرده.عزم قاطع مخالفان اتحادیه و تزلزل و چندگانگی اردوی حامیان هماینک به کمک برگزيت آمده و سبقتگرفتن مخالفان اتحادیه در نظرسنجیها تا حدودی نیز متأثر از همین امر است. در چنین شرایطی، تنها عواملی که میتواند در آستانه این همهپرسی به حامیان ماندن در اتحادیه اروپایی کمک کند، نقش نهادهای اروپایی در همکاری با برنامه جرمی کوربین برای دموکراتیزهکردن اتحادیه و توقف برنامههای ریاضتی در کنار نقش تأثیرگذاری است که حزب «استقلال» اسکاتلند میتواند در این بازی ایفا کند، خواهد بود.بحث خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بیش از آنچه برای لندن حامل هزینه باشد (خروج اسکاتلند از بریتانیا و خطر انزوای منطقهای) برای موجودیت اين اتحادیه تعیینکننده است و بههمیندلیل همهپرسی 23 ژوئن تأثیر تعیینکنندهای بر این ساختار خواهد گذاشت. در صورت خروج بریتانیا از اتحادیه با توجه به رشد احزاب راست ملیگرا در بیشتر کشورهای عضو و موج مهاجرستیزی کنونی، میتواند برای موجودیت این اتحادیه حامل نتایج پیشبینینشدهای باشد.
اردشیر زارعیقنواتی: بحث خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا (برگزیت) هرچند هماکنون همه توجه افکار عمومی، سیاستمداران و تحلیلگران را به سمت تأثیر نتایج همهپرسی متوجه کرده است، اما این موضوع متأثر از یک گرایش عمومی عمدهتر درخصوص شکست پروژه «جهانیسازی» خواهد بود که در سالهای اخیر بار دیگر تمایل به تصمیمگیری در حوزه ملی را تقویت کرده است.تحولات اخیر با توجه به معضلات تصویب قوانین فراملی در حیطه امنیت، اقتصاد، اجتماعی، مهاجرت، حاکمیت ملی و فروکاستن قدرت دولت محلی در مقابل نهادهای منطقهای و جهانی به دلیل ناهمگونی و همساننبودن ساختارهای سیاسی- اجتماعی در کشورهای متنوع عضو چنین نهادهایی، وضعیتی «رانشی» شده که در همه سطوح زیست اجتماعی، جوامع را به سمت دوقطبیشدن سوق داده است. بههمیندلیل اهمیت خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بیش از آنچه به توان این کشور برای ساماندادن به وضعیت جدید و همچنین سنجش تأثیر برد و باخت «کمی» این خروج درباره یک کشور خاص مطرح باشد، به رقمخوردن ابهام در چرایی و مشروعیت تز «ادغام» در دو حوزه متفاوت ملیگرایی و برنامههای «ریاضت اقتصادی» در عرصه جهانی و منطقهای ارتباط پیدا میکند.برعکس تصور غالب دراینبین، ماندن یا خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا مرزبندی کاملا مشخصی حول تمایلات ناسیونالیستی یا تنفر نژادی را بهتنهایی نمایندگی نمیکند، بلکه از زاویه دیگری یک اعتراض به برنامههای ریاضت اقتصادی در سطوح نهادهای بینالمللی هم خواهد بود. چنانچه هماکنون در کمپين حامیان ماندن بریتانیا در اتحادیه، جناح چپ حزب «کارگر» به رهبری «جرمی کوربین»، رهبر این حزب، ضمن حمایت از حضور در اتحادیه اروپایی بهشدت نسبت به سیاستهای بروکسل درباره تصمیمات ریاضتی انتقاد کرده و همزمان در دعوت از مردم بر مخالفت با اساسیترین سیاستهای اقتصادی- اجتماعی اتحادیه هم تأکید میکند. هرچند سوابق بحث حول برگزیت به یک تاریخ پرفرازونشیب از زمان تشکیل «بازار مشترک اروپا» در میانه قرن بیستم میلادی برمیگردد اما بحث امروز بیشتر تابع تحولات جدید در عرصه جهانیسازی و حاکمیت نهادها بر دولت ملی در کنار شکست برنامههای ریاضتی است.بدونشک بریتانیا کشور مهمی در عرصه جهانی است که ضمن دارابودن رتبه پنجم اقتصاد جهانی، برخورداری از درجه بالاتری از ثبات اجتماعی- اقتصادی نسبت به همتایان خود در اروپا، دارابودن روابط تنگاتنگ با مناطقی که روزگاری در اقمار استعماری لندن بودهاند و عضو پنج کشور دارای حق وتو در شورای امنیت است، ماندن یا خروج آن از اتحادیه اروپا هیچ زلزله سیاسیای ایجاد نکرده و در کوتاهمدت تأثیر تعیینکنندهای در موقعیت این کشور نخواهد داشت. در شرایط کنونی که اتحادیه اروپا بهسختی دستبهگریبان معضلات بزرگ سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، امنیتی و فرهنگی است، حتی خروج بریتانیا میتواند برای این کشور در عرصه زیستملی در ترازوی سنجش «چربش سود» را بر «هزینه باخت» نیز به همراه داشته باشد. بدونتردید در صورت پیروزی موافقان خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا برعکس پروپاگاندای کمپين مخالفان، فروپاشی اقتصادی قابلتوجهي صورت نميگيرد؛ از طرف دیگر، پیروزی حامیان اتحادیه اروپا نیز در این همهپرسی هرچند بتواند برای چند مدت به این بحث پایان دهد، اما به دلیل دوقطبیشدن جامعه و رقابت شانهبهشانه دو طرف اساس اختلافات و موقعیت رانشی بخش مهمی از جامعه بریتانیایی نسبت به اتحادیه مختومه نمیشود. در آستانه بحثهای مربوط به خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا جدا از دلایل بنیادین موضوع، چند مورد حاشیهای هم وجود دارد که به کمپين حامیان برگزیت در این مقطع کمک زیادی کرده است. از یک طرف حزب محافظهکار و «دیوید کامرون»، نخستوزیر، در شرایط کنونی درگیر اختلافات شدید حزبی بوده و هماکنون با تنزل اعتبار کامرون، حامیان این حزب بیشتر پشتسر «بوریس جانسون»، شهردار سابق لندن، صف کشیدهاند که به همراه «نایجل فاراژ»، رهبر حزب «یوکیب»، کارزار رأی نه به اتحادیه اروپایی را رهبری میکنند.حزب «کارگر» به عنوان بزرگترین حزب طرفدار ماندن بریتانیا در اتحادیه اروپا نیز، هماکنون دچار یک تشتت ایدئولوژیک و برنامه اقتصادی است که حتی رهبری حزب را از یک حامی قاطع به حامی مشروط تبدیل کرده.عزم قاطع مخالفان اتحادیه و تزلزل و چندگانگی اردوی حامیان هماینک به کمک برگزيت آمده و سبقتگرفتن مخالفان اتحادیه در نظرسنجیها تا حدودی نیز متأثر از همین امر است. در چنین شرایطی، تنها عواملی که میتواند در آستانه این همهپرسی به حامیان ماندن در اتحادیه اروپایی کمک کند، نقش نهادهای اروپایی در همکاری با برنامه جرمی کوربین برای دموکراتیزهکردن اتحادیه و توقف برنامههای ریاضتی در کنار نقش تأثیرگذاری است که حزب «استقلال» اسکاتلند میتواند در این بازی ایفا کند، خواهد بود.بحث خروج بریتانیا از اتحادیه اروپا بیش از آنچه برای لندن حامل هزینه باشد (خروج اسکاتلند از بریتانیا و خطر انزوای منطقهای) برای موجودیت اين اتحادیه تعیینکننده است و بههمیندلیل همهپرسی 23 ژوئن تأثیر تعیینکنندهای بر این ساختار خواهد گذاشت. در صورت خروج بریتانیا از اتحادیه با توجه به رشد احزاب راست ملیگرا در بیشتر کشورهای عضو و موج مهاجرستیزی کنونی، میتواند برای موجودیت این اتحادیه حامل نتایج پیشبینینشدهای باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.