|

درباره برنامه دورهمی و میهمانی که در ازای پول حاضر به تخریب تخت جمشید شد

صداوسیما اگر خوش‌آموزی ندارد بدآموزی نکند

محمدامین قانعی‌راد. رئیس انجمن جامعه‌شناسي ایران

گلایه‌های زیادی داریم؛ از مادی‌گرایی، از غلبه ارزش‌های مادی و آدم‌هایی که حاضرند در قبال مادیات فرهنگشان را بفروشند. کمتر روزی است که حرف و حدیثی درباره اینکه جامعه ما کالایی شده است، نشنویم؛ حرف‌هایی که گاهی اتفاقا درست هم هست. در جامعه‌ای که آموزش در آن هر روز بیشتر به سمت تجاری و بازاری‌شدن پیش می‌رود و مسئولان آموزش‌وپرورش و آموزش عالی در آن از طرح‌هایی که پولی‌شدن آموزش، مدرک‌فروشی و حاکمیت ضابطه‌های مادی بر مدارج آموزشی را در پی دارند، دفاع می‌کنند، این مادی‌گرایی بعید هم نیست و اگر قرار است کسی پاسخ‌گوی این وضعیت باشد، مسئولان آموزشی کشور در ابتدای این صف ایستاده‌اند؛ اما در کنار همه این مباحث که در جای خود مي‌تواند بررسی شود، یک نقد جدی نیز بر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران وارد است. به‌تازگي در برنامه دورهمی مجری برنامه، ميهمان را در برابر این پرسش قرار می‌دهد که در ازای چقدر پول حاضر است روی دیوار تخت جمشید یادگاری بنویسد. ميهمان هم پس از چندین بار تعلل و در برابر پرسش دوباره مجری، روی عدد 200 میلیون تومان توقف مي‌كند و مي‌گويد حاضر است این کار را در قبال گرفتن این مبلغ انجام دهد. باید پرسید مجری با چه هدفی این سؤال را مطرح کرده؟ آیا قصد آگاهی‌بخشی و آموزش‌دهی داشته است؟ اگر هدف این بوده باید پس از اولین‌بار که میهمان از پاسخ‌دادن به این سؤال طفره رفته، از او تشکر و قدردانی می‌کرده که ما هنرمندانی داریم که حاضر نیستند میراث فرهنگی کشورشان را بفروشند؛ اما اصرار بر این سؤال که ميهمان را وسوسه کند، فقط بدآموزی است. ما نباید افراد را در موقعیت‌هایی قرار دهیم که با فشار پرسش و پول، حاضر به زیرپاگذاشتن هنجارهای جامعه شوند. هرکسی ممکن است تحت تأثیر ارقام نجومی، ناهنجاری را برگزیند؛ اما این وظیفه ماست که افراد را در موقعیت‌هایی که انتخاب ناهنجاری در آن ممکن است، نگذاریم و بر انتخاب این ناهنجاری اصرار نورزیم. از صداوسیما توقع می‌رود اگر خوش‌آموزی ندارد حداقل بدآموزی نداشته باشد. برنامه‌های صداوسیما باید از ابعاد مختلف تجزیه و تحلیل شود؛ اما معتقدم آنچه امروز از رسانه ملی کشور مشاهده می‌کنیم تنها دو جنبه دارد؛ محتوای این رسانه یا در حال تزریق نگاه خاص است یا تزریق مادی‌گرایی و سطحی‌نگری. این محتوا همان‌طور که مشخص هم هست نمی‌تواند چندان تأثیری در ارتقای کیفیت سطح زندگی مردم داشته باشد. به همین دلیل بیش از هر زمانی صداوسیما به آسیب‌شناسی نیاز دارد و ساخت برنامه‌های این‌چنینی نیز در وضعیت صداوسیما تأثیرگذار نیست. مردم ما دوست داشتند در ابتدای ماه مبارک رمضان ربنای استاد شجریان را بشنوند که نشنیدند. نمی‌دانم این برنامه‌ها که هر روز هم سطحی‌تر و مادی‌تر می‌شوند چقدر به علايق و خواسته آنها از صداوسیما نزدیک است؟

گلایه‌های زیادی داریم؛ از مادی‌گرایی، از غلبه ارزش‌های مادی و آدم‌هایی که حاضرند در قبال مادیات فرهنگشان را بفروشند. کمتر روزی است که حرف و حدیثی درباره اینکه جامعه ما کالایی شده است، نشنویم؛ حرف‌هایی که گاهی اتفاقا درست هم هست. در جامعه‌ای که آموزش در آن هر روز بیشتر به سمت تجاری و بازاری‌شدن پیش می‌رود و مسئولان آموزش‌وپرورش و آموزش عالی در آن از طرح‌هایی که پولی‌شدن آموزش، مدرک‌فروشی و حاکمیت ضابطه‌های مادی بر مدارج آموزشی را در پی دارند، دفاع می‌کنند، این مادی‌گرایی بعید هم نیست و اگر قرار است کسی پاسخ‌گوی این وضعیت باشد، مسئولان آموزشی کشور در ابتدای این صف ایستاده‌اند؛ اما در کنار همه این مباحث که در جای خود مي‌تواند بررسی شود، یک نقد جدی نیز بر صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران وارد است. به‌تازگي در برنامه دورهمی مجری برنامه، ميهمان را در برابر این پرسش قرار می‌دهد که در ازای چقدر پول حاضر است روی دیوار تخت جمشید یادگاری بنویسد. ميهمان هم پس از چندین بار تعلل و در برابر پرسش دوباره مجری، روی عدد 200 میلیون تومان توقف مي‌كند و مي‌گويد حاضر است این کار را در قبال گرفتن این مبلغ انجام دهد. باید پرسید مجری با چه هدفی این سؤال را مطرح کرده؟ آیا قصد آگاهی‌بخشی و آموزش‌دهی داشته است؟ اگر هدف این بوده باید پس از اولین‌بار که میهمان از پاسخ‌دادن به این سؤال طفره رفته، از او تشکر و قدردانی می‌کرده که ما هنرمندانی داریم که حاضر نیستند میراث فرهنگی کشورشان را بفروشند؛ اما اصرار بر این سؤال که ميهمان را وسوسه کند، فقط بدآموزی است. ما نباید افراد را در موقعیت‌هایی قرار دهیم که با فشار پرسش و پول، حاضر به زیرپاگذاشتن هنجارهای جامعه شوند. هرکسی ممکن است تحت تأثیر ارقام نجومی، ناهنجاری را برگزیند؛ اما این وظیفه ماست که افراد را در موقعیت‌هایی که انتخاب ناهنجاری در آن ممکن است، نگذاریم و بر انتخاب این ناهنجاری اصرار نورزیم. از صداوسیما توقع می‌رود اگر خوش‌آموزی ندارد حداقل بدآموزی نداشته باشد. برنامه‌های صداوسیما باید از ابعاد مختلف تجزیه و تحلیل شود؛ اما معتقدم آنچه امروز از رسانه ملی کشور مشاهده می‌کنیم تنها دو جنبه دارد؛ محتوای این رسانه یا در حال تزریق نگاه خاص است یا تزریق مادی‌گرایی و سطحی‌نگری. این محتوا همان‌طور که مشخص هم هست نمی‌تواند چندان تأثیری در ارتقای کیفیت سطح زندگی مردم داشته باشد. به همین دلیل بیش از هر زمانی صداوسیما به آسیب‌شناسی نیاز دارد و ساخت برنامه‌های این‌چنینی نیز در وضعیت صداوسیما تأثیرگذار نیست. مردم ما دوست داشتند در ابتدای ماه مبارک رمضان ربنای استاد شجریان را بشنوند که نشنیدند. نمی‌دانم این برنامه‌ها که هر روز هم سطحی‌تر و مادی‌تر می‌شوند چقدر به علايق و خواسته آنها از صداوسیما نزدیک است؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.