|

رقابتی واقعی بین چین و آمریکا

لی داو کوی.استاد دانشکده اقتصاد و امور اداری دانشگاه «سینگهوای» چین

در جهان کنونی تمدن‌های بزرگ با بحران‌های متعددی مواجه شده‌اند. همه آنها در نوعی رقابت به‌سر می‌برند تا معلوم شود کدام‌یک قادر به خروج از این بحران‌ها بوده و از طریق اصلاح امور خود می‌تواند موفق شود؛ زیرا هر کدام که پیروز شوند در طول قرن پیشِ‌رو رهبری تمدن جهانی را برعهده خواهد گرفت.
مسئله بین چین و ایالات متحده آمریکا نیز از این گردونه خارج نیست. بین این دو کشور رقابتی واقعی وجود دارد؛ رقابتی که بین واحد پول چین یا دلار آمریکا یا بین توافق «همکاری کشورهای حوزه اقیانوس آرام» و توافق‌های دیگری از این‌دست خلاصه نمی‌شود. بلکه این رقابت بیشتر بر سر آن است که کدام‌یک از این دو کشور قادرند مسائل داخلی‌شان را از طریق اصلاح ساختارهای درونی‌شان زودتر و بهتر حل‌وفصل کنند.
ایالات متحده آمریکا درگیر مشکلات متعددی است. این کشور هم‌اکنون شاهد انتخابات ریاست‌جمهوری آشفته‌ای است. در خیابان‌ها و دانشگاه‌ها پیوسته اعتراضات برپا می‌شود. دلیل اساسی این موضوع آن است که جهان‌گرایی در سه دهه گذشته تأثیر خودش را بر جامعه آمریکا نیز گذاشته است. این کشور باید نظام بهداشت عمومی را به صورتی زیربنایی تحکیم بخشیده و ارتقا ‌دهد. از سوی دیگر، باید مشارکت بیشتری از مالیات‌دهندگان به‌ویژه در بین ثروتمندان وال‌استریت جذب کند. دولت کنونی آمریکا 75 درصد از درآمدهایش را از طریق مالیات‌های شخصی به دست می‌آورد. اما همین مالیات‌ها به جای اینکه عاملی برای ثبات کشور باشد و جلو شکاف اجتماعی‌ای را که به دلیل تفاوت درآمدها به وجود آمده، بگیرد، بیشتر عاملی برای زیادشدن ثروتمندان شده است. افراد متنفذ در وال‌استریت که غالب درآمدهای خود را از طریق توسعه سرمایه‌ها به دست آورده‌اند باید به میزان اندکی که فراتر از پنج درصد نمی‌شود، مالیات بپردازند. این در حالی است که دیگران بین 25 الی 30 درصد از درآمدشان مالیات می‌پردازند و این علت اصلی نفرت عمومی است. در جامعه آمریکا که احترام شدیدی به آزادی و ارزش‌های فردی گذاشته می‌شود، مردان بااستعدادی ظهور کردند مانند «بیل گیتس» یا «استیو جابز». اما در همین جامعه گروه‌های مطرود و ناتوانی نیز وجود دارند که با درآمدهای اندک تا ابد محتاج کسانی هستند که دست‌شان را بگیرند.
در مقابل، اروپا شاهد وضعیت متناقض دیگری است. سطح رفاه اجتماعی در اروپا نیز به‌شدت بالاست. در شرایط عادی حدود 40 درصد از کل تولید داخلی کشورهای اروپایی صرف هزینه‌های دولتی می‌شود. نیمی از این پول صرف مسائل مربوط به بهداشت عمومی می‌شود. اکثر کشورهای اروپایی به استثنای آلمانی‌ها، نیازمند انقلابی در سیستم بهداشت عمومی خود هستند. دلیل اساسی اینکه آلمان موفق شد در برابر بحران‌های کشنده مالی جهان از خود استقامت به خرج دهد، آن بود که در همین بخش اصلاحات فراوانی را اعمال کرد؛ اقدامی که «گرهارد شرودر»، صدراعظم پیشین آلمان، در اواخر قرن گذشته کلیدش را زد.
امروزه ایالات متحده نیازمند اصلاحاتی عمیق برای حمایت از گروه‌های ضعیف این کشور و بهبود شرایط اساسی زندگی و کاهش سطح منازعات اجتماعی است. حال اگر به چین نگریسته شود، درمی‌یابیم این کشور نیز از منازعات اجتماعی متعددی رنج می‌برد. ما باید به صورتی مستقیم به این مسائل بپردازیم و برای حل آنها راه‌هایی را پیدا کنیم که مناسب با شرایط جامعه خودمان باشد. ما باید تفکری جدید داشته باشیم؛ تفکری که دست‌کم شامل سه مورد زیر شود:
1- ما نیازمند یک اقتصاد جدید بازار هستیم که به صورتی متناسب تعدیل شود. دراین‌باره آلمان می‌تواند الگوی خوبی برای ما باشد. اقتصاد بازار در سطحی جهانی پذیرفته شده است.
2- ما باید تفکر سیستم و حاکمیت قانون را جا بیندازیم. دراین‌باره ایالات متحده راهنمای ماست. هرجا که نظام قانونی کشور در امور دخالت کند، اکثریت جامعه نتیجه آن را خواهند پذیرفت.
3- باید مجموعه‌ای از نخبگان حاکم برای دیگران الگو باشند. کسانی که کاملا به سیستم مقید بوده و انگیزه‌های کافی برای عمل داشته باشند. دراین‌باره الگوی ما می‌تواند سنگاپور باشد. نخبگان ما باید اهداف و آرمان‌هایی بلند داشته باشند، زیرا این تنها راه برای تحکیم اعتماد بین صفوف مختلف جامعه است و درضمن جامعه را از فساد در امان نگه می‌دارد. اگر چین بتواند خودش را اصلاح کند و در همین سه حوزه به پیشرفت‌های مقبولی دست یابد، درنهایت می‌تواند چینی نو را با همه ابعاد اجتماعی و اقتصادی‌اش خلق کند. اگر این اهداف محقق شود، چین در جهان برتر خواهد بود و آن‌گاه تمدن چینی جاذبه بیشتری پیدا می‌کند.

در جهان کنونی تمدن‌های بزرگ با بحران‌های متعددی مواجه شده‌اند. همه آنها در نوعی رقابت به‌سر می‌برند تا معلوم شود کدام‌یک قادر به خروج از این بحران‌ها بوده و از طریق اصلاح امور خود می‌تواند موفق شود؛ زیرا هر کدام که پیروز شوند در طول قرن پیشِ‌رو رهبری تمدن جهانی را برعهده خواهد گرفت.
مسئله بین چین و ایالات متحده آمریکا نیز از این گردونه خارج نیست. بین این دو کشور رقابتی واقعی وجود دارد؛ رقابتی که بین واحد پول چین یا دلار آمریکا یا بین توافق «همکاری کشورهای حوزه اقیانوس آرام» و توافق‌های دیگری از این‌دست خلاصه نمی‌شود. بلکه این رقابت بیشتر بر سر آن است که کدام‌یک از این دو کشور قادرند مسائل داخلی‌شان را از طریق اصلاح ساختارهای درونی‌شان زودتر و بهتر حل‌وفصل کنند.
ایالات متحده آمریکا درگیر مشکلات متعددی است. این کشور هم‌اکنون شاهد انتخابات ریاست‌جمهوری آشفته‌ای است. در خیابان‌ها و دانشگاه‌ها پیوسته اعتراضات برپا می‌شود. دلیل اساسی این موضوع آن است که جهان‌گرایی در سه دهه گذشته تأثیر خودش را بر جامعه آمریکا نیز گذاشته است. این کشور باید نظام بهداشت عمومی را به صورتی زیربنایی تحکیم بخشیده و ارتقا ‌دهد. از سوی دیگر، باید مشارکت بیشتری از مالیات‌دهندگان به‌ویژه در بین ثروتمندان وال‌استریت جذب کند. دولت کنونی آمریکا 75 درصد از درآمدهایش را از طریق مالیات‌های شخصی به دست می‌آورد. اما همین مالیات‌ها به جای اینکه عاملی برای ثبات کشور باشد و جلو شکاف اجتماعی‌ای را که به دلیل تفاوت درآمدها به وجود آمده، بگیرد، بیشتر عاملی برای زیادشدن ثروتمندان شده است. افراد متنفذ در وال‌استریت که غالب درآمدهای خود را از طریق توسعه سرمایه‌ها به دست آورده‌اند باید به میزان اندکی که فراتر از پنج درصد نمی‌شود، مالیات بپردازند. این در حالی است که دیگران بین 25 الی 30 درصد از درآمدشان مالیات می‌پردازند و این علت اصلی نفرت عمومی است. در جامعه آمریکا که احترام شدیدی به آزادی و ارزش‌های فردی گذاشته می‌شود، مردان بااستعدادی ظهور کردند مانند «بیل گیتس» یا «استیو جابز». اما در همین جامعه گروه‌های مطرود و ناتوانی نیز وجود دارند که با درآمدهای اندک تا ابد محتاج کسانی هستند که دست‌شان را بگیرند.
در مقابل، اروپا شاهد وضعیت متناقض دیگری است. سطح رفاه اجتماعی در اروپا نیز به‌شدت بالاست. در شرایط عادی حدود 40 درصد از کل تولید داخلی کشورهای اروپایی صرف هزینه‌های دولتی می‌شود. نیمی از این پول صرف مسائل مربوط به بهداشت عمومی می‌شود. اکثر کشورهای اروپایی به استثنای آلمانی‌ها، نیازمند انقلابی در سیستم بهداشت عمومی خود هستند. دلیل اساسی اینکه آلمان موفق شد در برابر بحران‌های کشنده مالی جهان از خود استقامت به خرج دهد، آن بود که در همین بخش اصلاحات فراوانی را اعمال کرد؛ اقدامی که «گرهارد شرودر»، صدراعظم پیشین آلمان، در اواخر قرن گذشته کلیدش را زد.
امروزه ایالات متحده نیازمند اصلاحاتی عمیق برای حمایت از گروه‌های ضعیف این کشور و بهبود شرایط اساسی زندگی و کاهش سطح منازعات اجتماعی است. حال اگر به چین نگریسته شود، درمی‌یابیم این کشور نیز از منازعات اجتماعی متعددی رنج می‌برد. ما باید به صورتی مستقیم به این مسائل بپردازیم و برای حل آنها راه‌هایی را پیدا کنیم که مناسب با شرایط جامعه خودمان باشد. ما باید تفکری جدید داشته باشیم؛ تفکری که دست‌کم شامل سه مورد زیر شود:
1- ما نیازمند یک اقتصاد جدید بازار هستیم که به صورتی متناسب تعدیل شود. دراین‌باره آلمان می‌تواند الگوی خوبی برای ما باشد. اقتصاد بازار در سطحی جهانی پذیرفته شده است.
2- ما باید تفکر سیستم و حاکمیت قانون را جا بیندازیم. دراین‌باره ایالات متحده راهنمای ماست. هرجا که نظام قانونی کشور در امور دخالت کند، اکثریت جامعه نتیجه آن را خواهند پذیرفت.
3- باید مجموعه‌ای از نخبگان حاکم برای دیگران الگو باشند. کسانی که کاملا به سیستم مقید بوده و انگیزه‌های کافی برای عمل داشته باشند. دراین‌باره الگوی ما می‌تواند سنگاپور باشد. نخبگان ما باید اهداف و آرمان‌هایی بلند داشته باشند، زیرا این تنها راه برای تحکیم اعتماد بین صفوف مختلف جامعه است و درضمن جامعه را از فساد در امان نگه می‌دارد. اگر چین بتواند خودش را اصلاح کند و در همین سه حوزه به پیشرفت‌های مقبولی دست یابد، درنهایت می‌تواند چینی نو را با همه ابعاد اجتماعی و اقتصادی‌اش خلق کند. اگر این اهداف محقق شود، چین در جهان برتر خواهد بود و آن‌گاه تمدن چینی جاذبه بیشتری پیدا می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.