|

به بیداری، نیمروز بود

این‌روزها کتاب دیگری از بیژن الهی در نشر بیدگل به چاپ رسیده و این ششمین کتاب او بعد از «دیدن»، «جوانی‌ها»، «حلاج‌الاسرار»، «بهانه‌های مانوس» و «نیت خیر» است که در این مدت در این نشر به چاپ رسیده است. «اشراقها» با عنوان فرعی «اوراق مصور آرتور رمبو» عنوان این کتاب است و حکایت انتشار این نیز مثل اغلب ترجمه‌ها و تالیف‌های الهی است. «اشراقها» در سال نخست دهه پنجاه برای چاپ در انتشارات «پنجاه‌ویک» نهایی شد اما این نشر درست در همین سال از ادامه کار بازماند و کتاب منتشر نشد. هشت سال بعد از این، الهی در مهر 1359 مقدمه‌ای برای کتاب نوشت تا به چاپ برسد اما «اشراقها» باز هم منتشر نشد و ماند تا آبان 1362 که بالاخره در نشر فاریاب به چاپ رسید. این چاپ، همراه با اصلاحاتی بود که در چاپ کنونی کتاب این اصلاحات اعمال شده‌اند و حروفچینی جدیدی نیز برای آن صورت گرفته است. مقدمه سال 1359 الهی متنی خواندنی است که در بخشی از آن به سابقه آشنایی خود با اشعار رمبو اشاره می‌کند: «آشنایی‌ی ما با رمبو انگار که از سال 40 بوده‌ست، و حتما از روی ترجمه‌های فارسی. بنده، آن روزگار، شانزده سالم بود و شعرهای مهملی می‌گفتم. تنها خاصیت آن ترجمه‌ها حیرت بنده بود که: پس چرا این همه اشتهار؟ من که بهتر می‌سرایم از این پسره! رحمت کند خداوند فریدون رهنما را که، به راستی، حق نمک دارد بر بنده و در سایه‌ی آموزش او بود که دانستم عجب خیط کرده‌ام، گرچه تقصیر من نبود! رهنما شعری خواند، یک شعر فقط، که با این همه بس بود کله‌پا کندم. این، گویا، یگانه شعری بود که خودش از رمبو ترجمه کرده بود، و همین چیزی‌ست که تحت عنوان سپیده در این دفتر می‌خوانید. این ترجمه پاک از یادم رفت، الا یک سطر، که هیچ‌گاه نرفت: به بیداری، نیمروز بود! این تنها یادگار اوست، در حافظه‌ی نیم‌مرده‌ام، که در این دفتر جا خوش کرده. از سال 42 حرف می‌زنم، اگر نه از 41.» شعر «سپیده» که الهی در این‌جا از آن حرف زده، با ترجمه خود او این‌چنین به فارسی درآمده: «سپیده‌ی تابستان را به آغوش کشیدم. چیزی هنوز به پیشانی‌ی کاخ‌ها نمی‌جنبید. آب مرده بود. اردوهای سایه ترکِ راهِ بیشه نمی‌گفت. رفتم به راه، با نَفَس‌ها که ولرم و زنده بیدار می‌شدند، و گوهران نظر کردند، و بال‌ها بی‌صدا برخاست. ماجرای نخستین، به کوره‌راهِ انباشته درجا از سوهای پریده‌رنگ و خنک، آن بود که گلی نام خود به من گوید. خنده به آبشار بور زدم که ژولیده بود میان کاجها: آن نُک، زَنخُدای را به جای آوردم، سیم‌اندام. آن‌گاه حجاب‌ها برداشتم یکان‌یکان. در کوچه‌باغ، بازوجنبان. میان دشت، که او را به خروس لو دادم. به شهر، از میانِ مناره‌ها و گنبدها می‌گریخت و من، دوانه همچو گدایی به کرانه‌های مرمری، پی‌ی او می‌کردم. بالای راه، نزدیک بیشه‌ی برگ‌ِبو، گیرش انداختم در انبوهی‌ی حجابهای او، و اندکی حسِ پیکرِ پهنوَرَش کردم. سپیده و کودک پای بیشه فرو افتادند. به بیداری، نیمروز بود».

این‌روزها کتاب دیگری از بیژن الهی در نشر بیدگل به چاپ رسیده و این ششمین کتاب او بعد از «دیدن»، «جوانی‌ها»، «حلاج‌الاسرار»، «بهانه‌های مانوس» و «نیت خیر» است که در این مدت در این نشر به چاپ رسیده است. «اشراقها» با عنوان فرعی «اوراق مصور آرتور رمبو» عنوان این کتاب است و حکایت انتشار این نیز مثل اغلب ترجمه‌ها و تالیف‌های الهی است. «اشراقها» در سال نخست دهه پنجاه برای چاپ در انتشارات «پنجاه‌ویک» نهایی شد اما این نشر درست در همین سال از ادامه کار بازماند و کتاب منتشر نشد. هشت سال بعد از این، الهی در مهر 1359 مقدمه‌ای برای کتاب نوشت تا به چاپ برسد اما «اشراقها» باز هم منتشر نشد و ماند تا آبان 1362 که بالاخره در نشر فاریاب به چاپ رسید. این چاپ، همراه با اصلاحاتی بود که در چاپ کنونی کتاب این اصلاحات اعمال شده‌اند و حروفچینی جدیدی نیز برای آن صورت گرفته است. مقدمه سال 1359 الهی متنی خواندنی است که در بخشی از آن به سابقه آشنایی خود با اشعار رمبو اشاره می‌کند: «آشنایی‌ی ما با رمبو انگار که از سال 40 بوده‌ست، و حتما از روی ترجمه‌های فارسی. بنده، آن روزگار، شانزده سالم بود و شعرهای مهملی می‌گفتم. تنها خاصیت آن ترجمه‌ها حیرت بنده بود که: پس چرا این همه اشتهار؟ من که بهتر می‌سرایم از این پسره! رحمت کند خداوند فریدون رهنما را که، به راستی، حق نمک دارد بر بنده و در سایه‌ی آموزش او بود که دانستم عجب خیط کرده‌ام، گرچه تقصیر من نبود! رهنما شعری خواند، یک شعر فقط، که با این همه بس بود کله‌پا کندم. این، گویا، یگانه شعری بود که خودش از رمبو ترجمه کرده بود، و همین چیزی‌ست که تحت عنوان سپیده در این دفتر می‌خوانید. این ترجمه پاک از یادم رفت، الا یک سطر، که هیچ‌گاه نرفت: به بیداری، نیمروز بود! این تنها یادگار اوست، در حافظه‌ی نیم‌مرده‌ام، که در این دفتر جا خوش کرده. از سال 42 حرف می‌زنم، اگر نه از 41.» شعر «سپیده» که الهی در این‌جا از آن حرف زده، با ترجمه خود او این‌چنین به فارسی درآمده: «سپیده‌ی تابستان را به آغوش کشیدم. چیزی هنوز به پیشانی‌ی کاخ‌ها نمی‌جنبید. آب مرده بود. اردوهای سایه ترکِ راهِ بیشه نمی‌گفت. رفتم به راه، با نَفَس‌ها که ولرم و زنده بیدار می‌شدند، و گوهران نظر کردند، و بال‌ها بی‌صدا برخاست. ماجرای نخستین، به کوره‌راهِ انباشته درجا از سوهای پریده‌رنگ و خنک، آن بود که گلی نام خود به من گوید. خنده به آبشار بور زدم که ژولیده بود میان کاجها: آن نُک، زَنخُدای را به جای آوردم، سیم‌اندام. آن‌گاه حجاب‌ها برداشتم یکان‌یکان. در کوچه‌باغ، بازوجنبان. میان دشت، که او را به خروس لو دادم. به شهر، از میانِ مناره‌ها و گنبدها می‌گریخت و من، دوانه همچو گدایی به کرانه‌های مرمری، پی‌ی او می‌کردم. بالای راه، نزدیک بیشه‌ی برگ‌ِبو، گیرش انداختم در انبوهی‌ی حجابهای او، و اندکی حسِ پیکرِ پهنوَرَش کردم. سپیده و کودک پای بیشه فرو افتادند. به بیداری، نیمروز بود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.