دعوت به تفکر
تکنولوژی: آغازِ پایان؟
بیراه نیست اگر بگوییم تکنولوژی موضوع غالب امروز است. هر لحظه زندگی بشر امروز با تکنولوژی پیوند یافته و بر مدار آن میچرخد. اما این ارزش و اعتبار از کجا آمده و قرار است بشر را به چه مقصودی برساند؟
بداهتی که در وهله اول بهعنوان پاسخ این پرسش رخ مینماید، حجاب اصلی پاسخگویی به آن میشود. برای اکثریت افراد این امری واضح است که تکنولوژی زندگی بشر را در زمینههای گوناگون بهبود بخشیده است. از پیشرفتهای پزشکی و رواندرمانی گرفته تا ساخت ابزارآلات مختلف برای آسودهتر و آسانترکردن زندگی انسانها و بهطور کلی بهبودبخشیدن به کیفیت زندگی بشر مقصود اصلی تکنولوژی است. اما مشکلات از آنجایی رخ مینمایند که همهچیز به ضد خودش تبدیل شده است و اهداف در پس ابزارها و مسیرها گم شدهاند.
پیشرفت وسایل حملونقل، افزایش تولید کالاها برای ایجاد دسترسی افراد بیشتر به آنها، گسترش وسایل ارتباطاتجمعی و دیگر دستاوردهای تکنولوژی بدل به ضد خود شدهاند. آلودگیهای زیستمحیطی، تخریب لایه اُزن و افزایش دمای زمین که موجب تغییرات اقلیمی و پیدایش خشکسالیها و سیلابها شده، زندگی بشر و دیگر ساکنان این کره خاکی را تهدید میکند.
این اولینبار در تاریخ است که جمعیت انسانها به بیش از هفت میلیاردنفر رسیده و درعینحال برای اولینبار، تعداد آوارگان به بیشترین حد خود رسیده است. پیشرفتهای پزشکی در پس سبک زندگی نادرست و افزایش آلودگیهای زیستی رنگ باخته است و برای اولینبار، بشر با استفاده از بمبهای اتمی توان نابودی تمام موجودات زنده را دارد.
آنچه در پس همه تحولات سریع تکنولوژی از دست رفته، دقیقا هدف بهکاربستن آن، یعنی آسایش و آسودگی بیشتر زندگی افراد انسان است. کار به جایی رسیده که پیشرفت روزافزون تجهیزات نظامی با هدف ایجاد امنیت بیشتر برای ملتها صورت میپذیرد حال آنکه بهطور واضحی خود اصلیترین تهدیدکننده امنیت و آسایش بشریت است.
افزایش و پیشرفت وسایل ارتباطجمعی که با هدف گردش آزاد اطلاعات و دسترسی آسانتر به واقعیات صورت پذیرفته بود، خود به مانعی در برابر آزادی اندیشه و ابزاری برای کنترل اذهان و تسلط بر افکار عمومی تبدیل شده است. آنچه امروزه کمترین نشانهای از آن یافت نمیشود، خود تفکر است که با ابتلای آن به ابزار، جلوی شکوفایی و بالندگی آن گرفتهشده و حقیقت آن را به فراموشی سپردهاند.
اکنون و در این هیاهوی ابزارآلات تنها روزنه امید دعوت به تفکر است. تفکری بدون پسوند و در یگانگی محض خود. چه شده است که تکنولوژی که تنها اسبابی برای بهبود زندگی انسانها بود، به ضد خود تبدیل شده و بااینحال یکهتاز صحنه زندگی بشر است. آنچه هدف بود از دست رفته و اکنون ابزار خود به جای هدف تکیه زده است: تکنولوژی برای تکنولوژی. و بشر تبدیل به بردهای برای قدرتنمایی کور ابزارآلات و حمله همهجانبه به طبیعت و هستی خود شده است.
تکنولوژی آغازی در تاریخ بود که بالقوه پایان آن را در خود داشت و تنها با عطف توجه به این مسئله است که میتوان جلوی هجوم لگامگسیختهاش برای غلبه بر انسان را گرفت.
بیراه نیست اگر بگوییم تکنولوژی موضوع غالب امروز است. هر لحظه زندگی بشر امروز با تکنولوژی پیوند یافته و بر مدار آن میچرخد. اما این ارزش و اعتبار از کجا آمده و قرار است بشر را به چه مقصودی برساند؟
بداهتی که در وهله اول بهعنوان پاسخ این پرسش رخ مینماید، حجاب اصلی پاسخگویی به آن میشود. برای اکثریت افراد این امری واضح است که تکنولوژی زندگی بشر را در زمینههای گوناگون بهبود بخشیده است. از پیشرفتهای پزشکی و رواندرمانی گرفته تا ساخت ابزارآلات مختلف برای آسودهتر و آسانترکردن زندگی انسانها و بهطور کلی بهبودبخشیدن به کیفیت زندگی بشر مقصود اصلی تکنولوژی است. اما مشکلات از آنجایی رخ مینمایند که همهچیز به ضد خودش تبدیل شده است و اهداف در پس ابزارها و مسیرها گم شدهاند.
پیشرفت وسایل حملونقل، افزایش تولید کالاها برای ایجاد دسترسی افراد بیشتر به آنها، گسترش وسایل ارتباطاتجمعی و دیگر دستاوردهای تکنولوژی بدل به ضد خود شدهاند. آلودگیهای زیستمحیطی، تخریب لایه اُزن و افزایش دمای زمین که موجب تغییرات اقلیمی و پیدایش خشکسالیها و سیلابها شده، زندگی بشر و دیگر ساکنان این کره خاکی را تهدید میکند.
این اولینبار در تاریخ است که جمعیت انسانها به بیش از هفت میلیاردنفر رسیده و درعینحال برای اولینبار، تعداد آوارگان به بیشترین حد خود رسیده است. پیشرفتهای پزشکی در پس سبک زندگی نادرست و افزایش آلودگیهای زیستی رنگ باخته است و برای اولینبار، بشر با استفاده از بمبهای اتمی توان نابودی تمام موجودات زنده را دارد.
آنچه در پس همه تحولات سریع تکنولوژی از دست رفته، دقیقا هدف بهکاربستن آن، یعنی آسایش و آسودگی بیشتر زندگی افراد انسان است. کار به جایی رسیده که پیشرفت روزافزون تجهیزات نظامی با هدف ایجاد امنیت بیشتر برای ملتها صورت میپذیرد حال آنکه بهطور واضحی خود اصلیترین تهدیدکننده امنیت و آسایش بشریت است.
افزایش و پیشرفت وسایل ارتباطجمعی که با هدف گردش آزاد اطلاعات و دسترسی آسانتر به واقعیات صورت پذیرفته بود، خود به مانعی در برابر آزادی اندیشه و ابزاری برای کنترل اذهان و تسلط بر افکار عمومی تبدیل شده است. آنچه امروزه کمترین نشانهای از آن یافت نمیشود، خود تفکر است که با ابتلای آن به ابزار، جلوی شکوفایی و بالندگی آن گرفتهشده و حقیقت آن را به فراموشی سپردهاند.
اکنون و در این هیاهوی ابزارآلات تنها روزنه امید دعوت به تفکر است. تفکری بدون پسوند و در یگانگی محض خود. چه شده است که تکنولوژی که تنها اسبابی برای بهبود زندگی انسانها بود، به ضد خود تبدیل شده و بااینحال یکهتاز صحنه زندگی بشر است. آنچه هدف بود از دست رفته و اکنون ابزار خود به جای هدف تکیه زده است: تکنولوژی برای تکنولوژی. و بشر تبدیل به بردهای برای قدرتنمایی کور ابزارآلات و حمله همهجانبه به طبیعت و هستی خود شده است.
تکنولوژی آغازی در تاریخ بود که بالقوه پایان آن را در خود داشت و تنها با عطف توجه به این مسئله است که میتوان جلوی هجوم لگامگسیختهاش برای غلبه بر انسان را گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.