عضو مجلس قانونگذاری فدرالیسم کُردستان سوریه در گفتوگو با «شرق»:
بحران سوریه با اتحاد پایان میپذیرد
افشین غلامی
جنگ سوریه در حالی پنجمینسال خود را سپری میکند که این کشور به صورت کلی به سه قسمت تقسیم شده و نیروهای دولتی بخشی از مناطق غربی، کُردها شمال و شمال غربی و داعش مرکز، شرق و جنوب سوریه را در کنترل خود دارند و همچنین گروههای دیگری نظیر ارتش آزاد سوریه و جبهه النصره نیز مناطق محدودی را در فواصل بین این سه قسمت در اختیار گرفتهاند. اما در این میان و بهطور مشخص، کُردها حامل برنامه مشخصی برای آینده سوریه هستند و پس از آغاز درگیریها در این کشور، مدل خودگردانی موردنظر خود موسوم به «کانتون» را عملی کرده و چندیپیش با مطرحکردن پروژه «فدرالیسم دموکراتیک»، نظام فدرال را در شمال و غرب سوریه اعلام کردند. به همین منظور و برای اطلاع از چگونگی این موضوع، سری به محل مجلس قانونگذاری کانتون جزیره در شهر «قامشلو»، مرکز رفتوآمدهای سیاسی کُردستان سوریه، زده و از نزدیک با «عبدالسلام احمد» عضو مجلس قانونگذاری کانتون جزیره و رئیس مشترک مجمع ارتباطات بین اقوام به صحبت نشستیم که مشروح آن به شرح زیر است:
منظور شما از فدرالیسم دموکراتیک در شمال و غرب سوریه چیست و کُردها در آن چه نقشی دارند.
فدرالیسم دموکراتیک پروژهای است که به «وجود دولت» نگاه دیگری دارد؛ اینجا تعریف دولت تسهیلی است و نه ایجابی. در این فلسفه، مردم با تشکیل «کُمونها» سنگبنای تصمیمگیری و اداره جامعه را با هماندیشی میگذارند. مردم لحظه به لحظه در تصمیمگیری و اداره نهادهای سیاسی جامعه با حضور در مجالس مختلف، نقش مثبتی خواهند گرفت. نوع حکومتداری از پایین به بالا و با مشارکت مستقیم مردم است. سیستم امروز کُردستان سوریه، بر پایه یک ملیت و قومیت بنا نهاده نشده و همه اقوام و ادیان این منطقه دارای حق تعیین سرنوشت هستند. چون بافت جمعیتی امروز کُردستان سوریه در برخی از مناطق مثلا در کانتون جزیره به دلیل کمربند تعریبی که از دهه 70 آغاز شد، یکدست نیست و اقوام مختلفی در این منطقه زندگی میکنند، بهترین پروژه برای این مناطق مدیریت مشترک است که حضور همه اقوام در اداره مناطق به نسبت جمعیتشان محقق میشود. همچنان که امروز ریاست مشترک فدرالیسم شمال و غرب سوریه را یک کُرد و یک عرب برعهده دارند.
با علم به مخالفتهای داخلی، منطقهای و بینالمللی، شما سیستم فدرالیسم موردنظر خودتان را اعلام کردید؛ فکر میکنید نظام بینالملل این موضوع را بپذیرد.
تبدیلشدن به واقعه سیاسی، یعنی نزدیکشدن به اهداف ازپیشتعیینشده. کُردها هم با علم به این موضوع که امر واقعی در فضای امروز سوریه هستند، میخواهند اوضاع جنگی و بغرنج سوریه را سروسامان دهند و مدل مناسبی برای اداره کشور فراهم کنند. همگان میدانند که دستهای بیرونی نمیخواهند آرامش به سوریه بازگردد، بنابراین خود مردم سوریه باید در این رابطه اقدام اساسی انجام دهند و تمام توان خود را برای بازگرداندن آرامش به این کشور به کار گیرند. تلاش ما هم در این راستا بوده و آنچنان که همه میبینند، ما توانستهایم تمام ملیتهای ساکن در شمال سوریه، جدای از نژاد و فرهنگ و مسلک سیاسی را در اداره مناطق شمال و غرب سوریه همراه کنیم.
شما اشاره کردید که تبدیل به امر واقع در فضای سوریه شدهاید، با این وصف گروههای زیادی خود را امر واقع خواهند دانست. به نظر شما این باعث ازهمگسیختگی هرچهبیشتر سوریه نمیشود.
حرف ما متحدکردن ملت سوریه تحت پروژه فدرالیسم دموکراتیک است. این پروژه به همه گروههای اتنیکی و مذهبی اجازه میدهد با شرایط برابر و حاکمیت خلقها، سیستمی سیاسی از پایین به بالا به وجود آورند که برخورد رنگها و مذاهب در آن محلی از اعراب نخواهد داشت. امر واقع موردنظر ما با امر واقع موردنظر داعش تفاوتهای ماهوی دارد. گروه تروریستی «داعش»، نیرویی بنیادگرا و سرکوبگر است که در پی همشکلکردن و دیکتاتوری به نام دین است. اما فدرالیسم دموکراتیک و امر واقعی که ما بر آن تأکید میکنیم، هیچکدام از این ایدئولوژیها را در سر ندارد و اصل را بر حقوق شهروندی و برادری ملتها گذاشته است.
چقدر به انطباقپذیری این سیستم در سوریه جنگزده و خاورمیانه آکنده از تعصب باور دارید.
ببینید کُردها همواره در خاورمیانه با ناملایمات روبهرو بودهاند. در این شرایط بود که کُردها بدون آنکه کینه تاریخی در دل راه دهند، خود را مجری پروژهای نوین برای اداره سوریه جنگزده میدانند که خلاف تبلیغ برخی گروهها قصد جدایی از سوریه را ندارند بلکه سعی دارند سوریه را از سقوط نجات دهند. بنابراین ما به این پروژه ایمان داریم و معتقدیم کُردها ملت دموکراتیکی در خاورمیانه هستند و در این راه، ملیتهای دیگر سوری را هم با خود همراه میکنند.
به نظر شما آیا عربهای سوری هم در مورد سیستم موردنظر شما همین نظر را دارند.
مشخصا عربهای سوری خود در چندین جبهه تقسیم شدهاند و نمیتوانیم بگوییم همه اعراب سوری مانند هم میاندیشند. سوریه امروز شامل عرب اپوزیسیون، عرب داعشی، عرب النصرهای، عرب بعثی و عرب علوی است که اینها هرکدام طرز فکر مختلفی را برای اداره سوریه در نظر دارند. اگر به اساس فکری همه آنها نگاهی بیندازیم، خواهیم دید که نوعی برتریخواهی مذهبی و نژادی در آن موج میزند و این موضوعی تاریخی است که در صدساله اخیر. ذهنیتی تاریخی نسبت به کردها درست شده بود ک کردها موالی هستند. اما زمانی که ما اعلام خودگردانی کردیم، کار دشواری آغاز شد و با ایجاد سیستم جدید تلاش کردیم تا نگرش آنها را تغییر دهیم و با همه اقوام، چه عرب، چه سریانی و چه آشوری ارتباط فکری برقرار کنیم و بگوییم که راهحل امروز سوریه تنها با مشارکت همه اقوام و مذاهب در اداره جامعه در همه زوایای آن ممکن خواهد بود. امروز آرامش نسبی در شمال سوریه به وجود آمده. ما تلاشی را شروع کردهایم که امروز اثرات آن را هم بهخوبی میبینیم و شاهدیم که جدا از اداره مشترک، نیروهای زیادی از عربها و قومیتهای دیگر برای دفاع از مناطق و خاک خودشان، جان خود را در مقابله با تروریستها فدا
میکنند.
آیا مردم کردستان و شمال سوریه این سیستم را پذیرفتهاند.
این پروژه پنج سال است که در هر سه کانتون «جزیره»، «کوبانی»، «عفرین» به صورت عملی در حال پیادهشدن است. ما در روستاها و شهرهای مختلف به میان مردم میرویم و به مشکلاتشان گوش میدهیم و تلاش میکنیم سیستم را برای آنها تشریح کنیم. همزمان سعی میکنیم از راه آموزشدادن، نگرش تازهای در آنها شکل بگیرد و براساس مدل ملت دموکراتیک آموزش ببینند. در همین راستا تاکنون چندین آکادمی با زبانهای موجود در کُردستان سوریه درست کردهایم و هر ملیتی علاوه بر فراگیری سه زبان رسمی کُردی، عربی، سریانی، زبانهای دیگر را به فراخور نیاز یاد میگیرد. پیشرفت چشمگیری دراینباره داشتهایم و توانستهایم تا اندازهای به اهدافمان برسیم و در آکادمیهایی که اقوام آموزش میبینند، انسانهایی با نگرش دموکراتیک فارغالتحصیل میشوند. سعی ما در آکادمیها این بوده تا فلسفه همزیستی را ترویج دهیم و دراینباره با آموزش گامبهگام، نوعی از فرهنگ باورپذیری را در میان آنها تقویت کنیم.
با توجه به اینکه به صورت رسمی هیچ کشوری از شما حمایت نکرده است، حرکت بعدی شما درباره این سیستم چیست؟
همه دنیا خوب میدانند که فقط کُردها هستند که خط قویای در برابر تندروی بهوجود آورده و همچنین با اجرای سیستمی مترقی، آرامش و استقرار نسبی را به شمال سوریه برگرداندهاند. قدرتهای جهانی بهصورت ضمنی به این موضوع اشاره دارند، اما در عمل نمیتوانند بیم خود را بهخاطر برخی منفعتهای منطقهای و بینالمللی نشان ندهند و در عمل منافع خود را به خطر بیندازند. امروز میبینیم که دفاتر ما در چند کشور اروپایی آغاز به کار کرده و آمریکا و روسیه هم در جنگ با داعش ما را همراهی میکنند، اما آنها دراینباره، سیاست روشن و اظهارنظر مشخصی ندارند. پس ما علاوه بر اینکه نظر دولتهای منطقه و قدرتهای جهانی را مهم میدانیم اما معتقدیم این ما هستیم که درباره آینده منطقه و کشورمان تصمیم میگیریم و مطمئنا با قدرت به راه خود ادامه خواهیم داد.
جنگ سوریه در حالی پنجمینسال خود را سپری میکند که این کشور به صورت کلی به سه قسمت تقسیم شده و نیروهای دولتی بخشی از مناطق غربی، کُردها شمال و شمال غربی و داعش مرکز، شرق و جنوب سوریه را در کنترل خود دارند و همچنین گروههای دیگری نظیر ارتش آزاد سوریه و جبهه النصره نیز مناطق محدودی را در فواصل بین این سه قسمت در اختیار گرفتهاند. اما در این میان و بهطور مشخص، کُردها حامل برنامه مشخصی برای آینده سوریه هستند و پس از آغاز درگیریها در این کشور، مدل خودگردانی موردنظر خود موسوم به «کانتون» را عملی کرده و چندیپیش با مطرحکردن پروژه «فدرالیسم دموکراتیک»، نظام فدرال را در شمال و غرب سوریه اعلام کردند. به همین منظور و برای اطلاع از چگونگی این موضوع، سری به محل مجلس قانونگذاری کانتون جزیره در شهر «قامشلو»، مرکز رفتوآمدهای سیاسی کُردستان سوریه، زده و از نزدیک با «عبدالسلام احمد» عضو مجلس قانونگذاری کانتون جزیره و رئیس مشترک مجمع ارتباطات بین اقوام به صحبت نشستیم که مشروح آن به شرح زیر است:
منظور شما از فدرالیسم دموکراتیک در شمال و غرب سوریه چیست و کُردها در آن چه نقشی دارند.
فدرالیسم دموکراتیک پروژهای است که به «وجود دولت» نگاه دیگری دارد؛ اینجا تعریف دولت تسهیلی است و نه ایجابی. در این فلسفه، مردم با تشکیل «کُمونها» سنگبنای تصمیمگیری و اداره جامعه را با هماندیشی میگذارند. مردم لحظه به لحظه در تصمیمگیری و اداره نهادهای سیاسی جامعه با حضور در مجالس مختلف، نقش مثبتی خواهند گرفت. نوع حکومتداری از پایین به بالا و با مشارکت مستقیم مردم است. سیستم امروز کُردستان سوریه، بر پایه یک ملیت و قومیت بنا نهاده نشده و همه اقوام و ادیان این منطقه دارای حق تعیین سرنوشت هستند. چون بافت جمعیتی امروز کُردستان سوریه در برخی از مناطق مثلا در کانتون جزیره به دلیل کمربند تعریبی که از دهه 70 آغاز شد، یکدست نیست و اقوام مختلفی در این منطقه زندگی میکنند، بهترین پروژه برای این مناطق مدیریت مشترک است که حضور همه اقوام در اداره مناطق به نسبت جمعیتشان محقق میشود. همچنان که امروز ریاست مشترک فدرالیسم شمال و غرب سوریه را یک کُرد و یک عرب برعهده دارند.
با علم به مخالفتهای داخلی، منطقهای و بینالمللی، شما سیستم فدرالیسم موردنظر خودتان را اعلام کردید؛ فکر میکنید نظام بینالملل این موضوع را بپذیرد.
تبدیلشدن به واقعه سیاسی، یعنی نزدیکشدن به اهداف ازپیشتعیینشده. کُردها هم با علم به این موضوع که امر واقعی در فضای امروز سوریه هستند، میخواهند اوضاع جنگی و بغرنج سوریه را سروسامان دهند و مدل مناسبی برای اداره کشور فراهم کنند. همگان میدانند که دستهای بیرونی نمیخواهند آرامش به سوریه بازگردد، بنابراین خود مردم سوریه باید در این رابطه اقدام اساسی انجام دهند و تمام توان خود را برای بازگرداندن آرامش به این کشور به کار گیرند. تلاش ما هم در این راستا بوده و آنچنان که همه میبینند، ما توانستهایم تمام ملیتهای ساکن در شمال سوریه، جدای از نژاد و فرهنگ و مسلک سیاسی را در اداره مناطق شمال و غرب سوریه همراه کنیم.
شما اشاره کردید که تبدیل به امر واقع در فضای سوریه شدهاید، با این وصف گروههای زیادی خود را امر واقع خواهند دانست. به نظر شما این باعث ازهمگسیختگی هرچهبیشتر سوریه نمیشود.
حرف ما متحدکردن ملت سوریه تحت پروژه فدرالیسم دموکراتیک است. این پروژه به همه گروههای اتنیکی و مذهبی اجازه میدهد با شرایط برابر و حاکمیت خلقها، سیستمی سیاسی از پایین به بالا به وجود آورند که برخورد رنگها و مذاهب در آن محلی از اعراب نخواهد داشت. امر واقع موردنظر ما با امر واقع موردنظر داعش تفاوتهای ماهوی دارد. گروه تروریستی «داعش»، نیرویی بنیادگرا و سرکوبگر است که در پی همشکلکردن و دیکتاتوری به نام دین است. اما فدرالیسم دموکراتیک و امر واقعی که ما بر آن تأکید میکنیم، هیچکدام از این ایدئولوژیها را در سر ندارد و اصل را بر حقوق شهروندی و برادری ملتها گذاشته است.
چقدر به انطباقپذیری این سیستم در سوریه جنگزده و خاورمیانه آکنده از تعصب باور دارید.
ببینید کُردها همواره در خاورمیانه با ناملایمات روبهرو بودهاند. در این شرایط بود که کُردها بدون آنکه کینه تاریخی در دل راه دهند، خود را مجری پروژهای نوین برای اداره سوریه جنگزده میدانند که خلاف تبلیغ برخی گروهها قصد جدایی از سوریه را ندارند بلکه سعی دارند سوریه را از سقوط نجات دهند. بنابراین ما به این پروژه ایمان داریم و معتقدیم کُردها ملت دموکراتیکی در خاورمیانه هستند و در این راه، ملیتهای دیگر سوری را هم با خود همراه میکنند.
به نظر شما آیا عربهای سوری هم در مورد سیستم موردنظر شما همین نظر را دارند.
مشخصا عربهای سوری خود در چندین جبهه تقسیم شدهاند و نمیتوانیم بگوییم همه اعراب سوری مانند هم میاندیشند. سوریه امروز شامل عرب اپوزیسیون، عرب داعشی، عرب النصرهای، عرب بعثی و عرب علوی است که اینها هرکدام طرز فکر مختلفی را برای اداره سوریه در نظر دارند. اگر به اساس فکری همه آنها نگاهی بیندازیم، خواهیم دید که نوعی برتریخواهی مذهبی و نژادی در آن موج میزند و این موضوعی تاریخی است که در صدساله اخیر. ذهنیتی تاریخی نسبت به کردها درست شده بود ک کردها موالی هستند. اما زمانی که ما اعلام خودگردانی کردیم، کار دشواری آغاز شد و با ایجاد سیستم جدید تلاش کردیم تا نگرش آنها را تغییر دهیم و با همه اقوام، چه عرب، چه سریانی و چه آشوری ارتباط فکری برقرار کنیم و بگوییم که راهحل امروز سوریه تنها با مشارکت همه اقوام و مذاهب در اداره جامعه در همه زوایای آن ممکن خواهد بود. امروز آرامش نسبی در شمال سوریه به وجود آمده. ما تلاشی را شروع کردهایم که امروز اثرات آن را هم بهخوبی میبینیم و شاهدیم که جدا از اداره مشترک، نیروهای زیادی از عربها و قومیتهای دیگر برای دفاع از مناطق و خاک خودشان، جان خود را در مقابله با تروریستها فدا
میکنند.
آیا مردم کردستان و شمال سوریه این سیستم را پذیرفتهاند.
این پروژه پنج سال است که در هر سه کانتون «جزیره»، «کوبانی»، «عفرین» به صورت عملی در حال پیادهشدن است. ما در روستاها و شهرهای مختلف به میان مردم میرویم و به مشکلاتشان گوش میدهیم و تلاش میکنیم سیستم را برای آنها تشریح کنیم. همزمان سعی میکنیم از راه آموزشدادن، نگرش تازهای در آنها شکل بگیرد و براساس مدل ملت دموکراتیک آموزش ببینند. در همین راستا تاکنون چندین آکادمی با زبانهای موجود در کُردستان سوریه درست کردهایم و هر ملیتی علاوه بر فراگیری سه زبان رسمی کُردی، عربی، سریانی، زبانهای دیگر را به فراخور نیاز یاد میگیرد. پیشرفت چشمگیری دراینباره داشتهایم و توانستهایم تا اندازهای به اهدافمان برسیم و در آکادمیهایی که اقوام آموزش میبینند، انسانهایی با نگرش دموکراتیک فارغالتحصیل میشوند. سعی ما در آکادمیها این بوده تا فلسفه همزیستی را ترویج دهیم و دراینباره با آموزش گامبهگام، نوعی از فرهنگ باورپذیری را در میان آنها تقویت کنیم.
با توجه به اینکه به صورت رسمی هیچ کشوری از شما حمایت نکرده است، حرکت بعدی شما درباره این سیستم چیست؟
همه دنیا خوب میدانند که فقط کُردها هستند که خط قویای در برابر تندروی بهوجود آورده و همچنین با اجرای سیستمی مترقی، آرامش و استقرار نسبی را به شمال سوریه برگرداندهاند. قدرتهای جهانی بهصورت ضمنی به این موضوع اشاره دارند، اما در عمل نمیتوانند بیم خود را بهخاطر برخی منفعتهای منطقهای و بینالمللی نشان ندهند و در عمل منافع خود را به خطر بیندازند. امروز میبینیم که دفاتر ما در چند کشور اروپایی آغاز به کار کرده و آمریکا و روسیه هم در جنگ با داعش ما را همراهی میکنند، اما آنها دراینباره، سیاست روشن و اظهارنظر مشخصی ندارند. پس ما علاوه بر اینکه نظر دولتهای منطقه و قدرتهای جهانی را مهم میدانیم اما معتقدیم این ما هستیم که درباره آینده منطقه و کشورمان تصمیم میگیریم و مطمئنا با قدرت به راه خود ادامه خواهیم داد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.