گزارشی از مراسم بزرگداشت ابوالحسن نجفی
محافظهکار یا محافظ زبان
شرق: بزرگداشتها، خاصه بزرگداشتن آنان که از میان ما رفتهاند، بهرسم معمول به ذکر خاطره و منقبت و مدیحه میگذرد. اما در بزرگداشت ابوالحسن نجفی، استاد و ادیب بنام زمانه ما که روز چهارشنبه، پنجم خرداد در انتشارات فنی ایران برگزار شد، برخی از همکاران و نزدیکان او به انتقاد از رویکرد زبانی او نیز پرداختند تا بزرگداشتِ نجفی، درست مانند خودش رسمِ مألوف زمانه را کنار بزند. احمد سمیعی (گیلانی)، از حوزههای گسترده کاری نجفی گفت؛ از ترجمه آثار ادبی و ترجمههایی مربوط به آثار داستانی تا مقالات یا سخنرانیهایی درباره رماننویسی و خلق آثار داستانی، که در هریک او کارهایی ممتاز و متمایز داشته است. در نظر سمیعی تمام این کارها یک هدف داشتهاند و آن برداشتن فاصله عمیق بین عامه مردم با فرهیختگان بود. اما علیاشرف صادقی، پرداختن نجفی به زبان عامیانه را در «فرهنگ فارسی عامیانه» موضوعی میداند که برای او قابل حل نیست. همانطور که سمیعی اشاره کرد، میتوان این فرهنگ را نیز با ارجاع به مقدمه خودِ استاد نجفی بر کتاب، در امتداد پروژه فکری او دانست. نجفی در فرهنگ عامیانه خود، گفتارِ نوشتارشده را میآورد. گفتار مکتوبِ بیش از نیمقرن ادبیات ما را. بههر تقدیر صادقی خود را در رویکرد به زبان، در تقابل با نجفی میداند و حالا بعد از مرگ اوست که چنین دست به نقدِ نجفی میزند. گرچه انتقاد از نجفی در حوزه تفکر او به زبان، از دیرباز، از همان سالهای شصت که «غلط ننویسیم» منتشر شد آغاز شد و برخی ازجمله دکتر باطنی و یوسف اباذری در زمان حیات او نقدهایی تندوتیز بر این کتاب و طرز تلقیاش نوشتند. دکتر ضیاء موحد نیز در این مراسم از «حضورِ» نجفی گفت و از جلسات جمعهها در منزل ایشان و از نظم و اعتدال نجفی که زبانزد عاموخاص است. حسین معصومیهمدانی، از دوستان قدیم او نیز به نقدی اشاره کرد که در مورد نجفی مصداق دارد و در این جلسه نیز برخی بر آن تأکید کردند: اینکه نجفی دستکم در حوزه زبان «محافظهکار» بود. معصومیهمدانی با ارائه تعبیری دیگر از محافظهکاری بهعنوان وزنه تعادل، به دفاع از رویکرد نجفی پرداخت و گفت: «در جایی که همه داد پیشرفت سر دادهاند عدهای باید بگویند کمی ترمز کنید، با این سرعت معلوم نیست از کجا سردربیاورید. آقای نجفی با خریدن بسیاری از ملامتها این نقش را عهدهدار شد.» امید طبیبزاده دیگر سخنران جمع، به امتداد کار خانلری در عروض اشاره کرد: «آنچه خانلری ارائه داد هم در حوزه تقطیع و هم در حوزه طبقهبندی ناقص ماند و نجفی کار او را تمام کرد». مژده دقیقی مجری این مراسم بود و درواقع بزرگداشت بههمت او و همکارانش در انجمن ویراستارانِ شرکت انتشارات فنی برگزار شد. در آخر نیز تکهای از فیلمِ بلند شبلی نجفی، فرزند ابوالحسن نجفی پخش شد که در آن نجفی از خود میگفت. مراسم بزرگداشت ابوالحسن نجفی اما غایبانِ بزرگ نیز داشت. منوچهر بدیعی، خرمشاهی و فانی از مهمترین این نامها بودند. در مراسم جز اسماعیل سعادت و فرزانه طاهری و چند نفر دیگر از نسلِ جوانتر، خبری از مترجمان و نویسندگان نبود. در این صفحات بخشهایی از گفتههای سخنرانان بزرگداشت ابوالحسن نجفی را میخوانید.
شرق: بزرگداشتها، خاصه بزرگداشتن آنان که از میان ما رفتهاند، بهرسم معمول به ذکر خاطره و منقبت و مدیحه میگذرد. اما در بزرگداشت ابوالحسن نجفی، استاد و ادیب بنام زمانه ما که روز چهارشنبه، پنجم خرداد در انتشارات فنی ایران برگزار شد، برخی از همکاران و نزدیکان او به انتقاد از رویکرد زبانی او نیز پرداختند تا بزرگداشتِ نجفی، درست مانند خودش رسمِ مألوف زمانه را کنار بزند. احمد سمیعی (گیلانی)، از حوزههای گسترده کاری نجفی گفت؛ از ترجمه آثار ادبی و ترجمههایی مربوط به آثار داستانی تا مقالات یا سخنرانیهایی درباره رماننویسی و خلق آثار داستانی، که در هریک او کارهایی ممتاز و متمایز داشته است. در نظر سمیعی تمام این کارها یک هدف داشتهاند و آن برداشتن فاصله عمیق بین عامه مردم با فرهیختگان بود. اما علیاشرف صادقی، پرداختن نجفی به زبان عامیانه را در «فرهنگ فارسی عامیانه» موضوعی میداند که برای او قابل حل نیست. همانطور که سمیعی اشاره کرد، میتوان این فرهنگ را نیز با ارجاع به مقدمه خودِ استاد نجفی بر کتاب، در امتداد پروژه فکری او دانست. نجفی در فرهنگ عامیانه خود، گفتارِ نوشتارشده را میآورد. گفتار مکتوبِ بیش از نیمقرن ادبیات ما را. بههر تقدیر صادقی خود را در رویکرد به زبان، در تقابل با نجفی میداند و حالا بعد از مرگ اوست که چنین دست به نقدِ نجفی میزند. گرچه انتقاد از نجفی در حوزه تفکر او به زبان، از دیرباز، از همان سالهای شصت که «غلط ننویسیم» منتشر شد آغاز شد و برخی ازجمله دکتر باطنی و یوسف اباذری در زمان حیات او نقدهایی تندوتیز بر این کتاب و طرز تلقیاش نوشتند. دکتر ضیاء موحد نیز در این مراسم از «حضورِ» نجفی گفت و از جلسات جمعهها در منزل ایشان و از نظم و اعتدال نجفی که زبانزد عاموخاص است. حسین معصومیهمدانی، از دوستان قدیم او نیز به نقدی اشاره کرد که در مورد نجفی مصداق دارد و در این جلسه نیز برخی بر آن تأکید کردند: اینکه نجفی دستکم در حوزه زبان «محافظهکار» بود. معصومیهمدانی با ارائه تعبیری دیگر از محافظهکاری بهعنوان وزنه تعادل، به دفاع از رویکرد نجفی پرداخت و گفت: «در جایی که همه داد پیشرفت سر دادهاند عدهای باید بگویند کمی ترمز کنید، با این سرعت معلوم نیست از کجا سردربیاورید. آقای نجفی با خریدن بسیاری از ملامتها این نقش را عهدهدار شد.» امید طبیبزاده دیگر سخنران جمع، به امتداد کار خانلری در عروض اشاره کرد: «آنچه خانلری ارائه داد هم در حوزه تقطیع و هم در حوزه طبقهبندی ناقص ماند و نجفی کار او را تمام کرد». مژده دقیقی مجری این مراسم بود و درواقع بزرگداشت بههمت او و همکارانش در انجمن ویراستارانِ شرکت انتشارات فنی برگزار شد. در آخر نیز تکهای از فیلمِ بلند شبلی نجفی، فرزند ابوالحسن نجفی پخش شد که در آن نجفی از خود میگفت. مراسم بزرگداشت ابوالحسن نجفی اما غایبانِ بزرگ نیز داشت. منوچهر بدیعی، خرمشاهی و فانی از مهمترین این نامها بودند. در مراسم جز اسماعیل سعادت و فرزانه طاهری و چند نفر دیگر از نسلِ جوانتر، خبری از مترجمان و نویسندگان نبود. در این صفحات بخشهایی از گفتههای سخنرانان بزرگداشت ابوالحسن نجفی را میخوانید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.