|

کپی برابر اصل نیست

فرهاد توحیدی

نقطه اوج کارهای مهران مدیری در آثار سالیان گذشته‌اش، علاوه بر زیرکی ذاتی او، حاصل اتفاق دیگری در دنیای حرفه‌ای کار او بود. ترکیب فکر و نگاه او با قلم پیمان قاسم‌خانی اتفاقی است که در دوره‌ای از زندگی حرفه‌ای مهران مدیری تأثیر بسیار زیادی داشت. در تجربیات مختلف ثابت شد ترکیب مدیری و قاسم‌خانی به‌اصطلاح جواب می‌دهد. عمده آثاری که در کارنامه مهران مدیری دیده می‌شود، آثار طنزی است که اتفاقا متکی بر طنز موقعیت و کلام است و زمانی که فیلم‌نامه‌های پیمان قاسم‌خانی مقابل دوربین مدیری می‌رفت، باعث می‌شد تا او دورانی طولانی در اوج باشد و طبعا مخاطبان بی‌شماری پیگیر آثارش باشند. پیمان قاسم‌خانی براساس شیوه نویسندگی‌اش، معمولا با نگاه طنز به موضوعاتی می‌پرداخت که برای مردم بسیار جذاب بود. درنتیجه وقتی عنصری به نام پیمان قاسم‌خانی از ترکیب گروه مهران مدیری حذف شد، اتفاقات بسیاری رخ داد و به‌گمانم، این حذف بزرگ‌ترین ضربه را به گروه و کارهای مهران مدیری زد. پیمان قاسم‌خانی در سالیان متمادی موقعیتی را در آثارش شکل داده بود که به‌نوعی می‌توان آن را سرمایه آثار مدیری دانست و وقتی این سرمایه از کارها گرفته شود، طبیعی است افتی ایجاد می‌شود. طبعا بسیاری از مخاطبان آثار مدیری مثل من، از جایی به بعد ترجیح دادند پیگیر آثار او نباشند و شاید بیشتر خاطره آثار خوب گذشته را در ذهن نگاه دارند. اما نکته دیگری که می‌توان بعد از جدایی پیمان قاسم‌خانی از گروه مهران مدیری به آن اشاره کرد، این است که همچنان سایه پیمان قاسم‌خانی در آثار مدیری ديده می‌شود. مراجعه پیمان به مسائل اجتماعی و بیان آنها در قالب طنز و جامعه‌شناسانه و نگاه به موضوعات مبتلا‌به جامعه از زاویه‌ای که برای مردم مفرح نیز است، ازجمله نکاتی است که مدیری سعی کرد در آثار بعدی پس از پیمان رعایت کند. طبعا کپی برابر اصل نخواهد بود و شاهد هستیم در آثار اخیر مهران مدیری موقعیت‌ها و ساختمان نمایشی کارها به سمت گذشته میل کرده است. با نگاهی واقع‌بینانه باید درباره کیفیت متن‌های مهران مدیری صحبت کرد. فیلم‌نامه‌ای که در دوره‌ای باعث اوج آثار این کارگردان و بازیگر پرطرفدار شده بود و پس از آن موفقیت‌هایش وسعت کمتری داشت. ساده‌تر می‌توان گفت مهم‌ترین نقطه ضعف آثار مدیری در‌حال‌حاضر فیلم‌نامه است. متأسفم زوج موفق و دوست‌داشتنی مدیری و قاسم‌خانی که تجربه‌های خوبی را پشت‌سر گذاشته‌اند، از یکدیگر جدا شدند و امروز ما از نقاط ضعف جدی آثار مدیری صحبت می‌کنیم. همه ما به این موضوع قائل هستیم که مدیری به اندازه کافی زیرک و باهوش است و با تکیه بر خلاقیت‌ها و توانایی‌های فردی در دوره‌ای که طنز در تلویزیون برای مردم خیلی تعریف نشده بود، توانست این موقعیت را ایجاد کند و مردم مرتب پیگیر کارهایش باشند. اما باید به این نکته نیز اعتراف کرد که در آثار گذشته او، اندیشه‌ها و ایده‌های جذاب از جای دیگری می‌آمد و این کار گروهی با حضور همه کسانی که بر کارشان مسلط بودند، شکل می‌گرفت.

نقطه اوج کارهای مهران مدیری در آثار سالیان گذشته‌اش، علاوه بر زیرکی ذاتی او، حاصل اتفاق دیگری در دنیای حرفه‌ای کار او بود. ترکیب فکر و نگاه او با قلم پیمان قاسم‌خانی اتفاقی است که در دوره‌ای از زندگی حرفه‌ای مهران مدیری تأثیر بسیار زیادی داشت. در تجربیات مختلف ثابت شد ترکیب مدیری و قاسم‌خانی به‌اصطلاح جواب می‌دهد. عمده آثاری که در کارنامه مهران مدیری دیده می‌شود، آثار طنزی است که اتفاقا متکی بر طنز موقعیت و کلام است و زمانی که فیلم‌نامه‌های پیمان قاسم‌خانی مقابل دوربین مدیری می‌رفت، باعث می‌شد تا او دورانی طولانی در اوج باشد و طبعا مخاطبان بی‌شماری پیگیر آثارش باشند. پیمان قاسم‌خانی براساس شیوه نویسندگی‌اش، معمولا با نگاه طنز به موضوعاتی می‌پرداخت که برای مردم بسیار جذاب بود. درنتیجه وقتی عنصری به نام پیمان قاسم‌خانی از ترکیب گروه مهران مدیری حذف شد، اتفاقات بسیاری رخ داد و به‌گمانم، این حذف بزرگ‌ترین ضربه را به گروه و کارهای مهران مدیری زد. پیمان قاسم‌خانی در سالیان متمادی موقعیتی را در آثارش شکل داده بود که به‌نوعی می‌توان آن را سرمایه آثار مدیری دانست و وقتی این سرمایه از کارها گرفته شود، طبیعی است افتی ایجاد می‌شود. طبعا بسیاری از مخاطبان آثار مدیری مثل من، از جایی به بعد ترجیح دادند پیگیر آثار او نباشند و شاید بیشتر خاطره آثار خوب گذشته را در ذهن نگاه دارند. اما نکته دیگری که می‌توان بعد از جدایی پیمان قاسم‌خانی از گروه مهران مدیری به آن اشاره کرد، این است که همچنان سایه پیمان قاسم‌خانی در آثار مدیری ديده می‌شود. مراجعه پیمان به مسائل اجتماعی و بیان آنها در قالب طنز و جامعه‌شناسانه و نگاه به موضوعات مبتلا‌به جامعه از زاویه‌ای که برای مردم مفرح نیز است، ازجمله نکاتی است که مدیری سعی کرد در آثار بعدی پس از پیمان رعایت کند. طبعا کپی برابر اصل نخواهد بود و شاهد هستیم در آثار اخیر مهران مدیری موقعیت‌ها و ساختمان نمایشی کارها به سمت گذشته میل کرده است. با نگاهی واقع‌بینانه باید درباره کیفیت متن‌های مهران مدیری صحبت کرد. فیلم‌نامه‌ای که در دوره‌ای باعث اوج آثار این کارگردان و بازیگر پرطرفدار شده بود و پس از آن موفقیت‌هایش وسعت کمتری داشت. ساده‌تر می‌توان گفت مهم‌ترین نقطه ضعف آثار مدیری در‌حال‌حاضر فیلم‌نامه است. متأسفم زوج موفق و دوست‌داشتنی مدیری و قاسم‌خانی که تجربه‌های خوبی را پشت‌سر گذاشته‌اند، از یکدیگر جدا شدند و امروز ما از نقاط ضعف جدی آثار مدیری صحبت می‌کنیم. همه ما به این موضوع قائل هستیم که مدیری به اندازه کافی زیرک و باهوش است و با تکیه بر خلاقیت‌ها و توانایی‌های فردی در دوره‌ای که طنز در تلویزیون برای مردم خیلی تعریف نشده بود، توانست این موقعیت را ایجاد کند و مردم مرتب پیگیر کارهایش باشند. اما باید به این نکته نیز اعتراف کرد که در آثار گذشته او، اندیشه‌ها و ایده‌های جذاب از جای دیگری می‌آمد و این کار گروهی با حضور همه کسانی که بر کارشان مسلط بودند، شکل می‌گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.