استعفایی ناشی از خستگی یا انتقاد
فرزانه ابراهیمزاده
اینکه ایرج راد اعلام کرده است بعد از ۱۵ سال قرار نیست دیگر مدیرعامل خانه تئاتر باشد، برخلاف نظر بسیاری از همکاران مطبوعاتی، همانطورکه خودش بعد توضیح داده، به معنای استعفا نیست. به هر حال دوران دوساله هیأتمدیره خانه تئاتر به پایان رسیده و هنوز هیأتمدیره جدید معرفی نشده است تا بخواهند درباره مدیرعامل بعدی خانه تئاتر تصمیم بگیرند و این یعنی او قصد ندارد برای دوره بعدی خانه تئاتر مدیرعامل بماند و به همان نایبرئیسی که به اندازه دوران مدیرعاملیاش هست، بسنده میکند تا به جای آنکه تماموقت در خدمت کارهای صنفی باشد، کمی هم به فعالیتهای هنریاش بپردازد. تصمیمی که به نظر میرسد انتقادهایی که در چند سال گذشته به هیأتمدیره خانه تئاتر و شخص ایرج راد وارد میشد، در آن بیتأثیر نبوده است. در چند سال گذشته به هیأتمدیره خانه تئاتر انتقادهای زیادی وارد شد. به طوری که اعضای متفاوت هیأتمدیره قبلی «کارگروه بهسازی خانه تئاتر» را با حضور چهرههای منتقدی چون علیرضا نادری، اصغر دشتی و حمید پورآذری تشکیل دادند. کارگروهی که درنهایت نتیجهای از اعتراضهایش نگرفت و کار را رها کرد. براساس اساسنامه خانه تئاتر، امور اجرائی این نهاد صنفی توسط هیأتمدیره هفتنفرهای اداره میشود که به مدت دو سال برگزیده میشوند. این اتفاق ۲۸ اردیبهشت ۹۵ رخ داد و با چند تغییر کوچک مانند انتخاب حمیدرضا نعیمی، مریم کاظمی و اصغر همت بهعنوان اعضای اصلی بهاضافه اعضای اصلی چند سال گذشته؛ عزتالله انتظامی، ایرج راد، بهزاد فراهانی و کاظم هژیرآزاد، قرار است برای دو سال آینده نهاد صنفی تئاتریها را اداره کنند. به موجب ماده ۲۳ اساسنامه هیأتمدیره در اولین جلسه از بین خود یک رئیس و یک نایبرئیس برخواهد گزید و میتواند در صورت لزوم برای سایر اعضا، سمتهای دیگری مقرر کند. همچنین از بین خود یا سایر اعضا یا از غیرعضو، یک نفر را به سمت مدیرعامل انتخاب و حدود وظایف و اختیارات و در صورت اقتضا دستمزد وی را تعیین خواهد کرد. مدیرعامل مجری مصوبات هیأتمدیره و در برابر آنان مسئول است. رئیس هیأتمدیره در صورت تصویب مجمع عمومی درعینحال میتواند مدیرعامل مؤسسه باشد. یعنی هیأتمدیره باید فردی را از میان همین اعضای هیأتمدیره یا خارج از آنجا بهعنوان مدیرعامل نهاد خانه تئاتر منصوب کند. نهادی که البته بهعنوان صنف یا سندیکای هنرهای نمایشی و با وجود مشکلات حقوقی و ثبتی که دارد، در چند سال گذشته تلاش کرده از حاشیههای مرسوم سیاسی اجتماعی دور بماند. تلاشی که البته تا حدی هم موفق بوده و این خانه سعی کرده است کمتر به صورت علنی در موضوعات غیر از تئاتر وارد شود. اما این حرکت در حاشیه، خیلی هم بدون انتقاد نبوده است. درست است که خانه تئاتریها به اندازه هیأتمدیره خانه موسیقی با حاشیههای مالی روبهرو نبودند اما تغییرنکردن چهرههای اصلی آن یکی از انتقادهای مهمی بود که به خانه تئاتر میشد. هرچند بنا بر ماده بیست یک اساسنامه خانه تئاتر، هیچ منعی برای انتخاب چندباره اعضای هیأتمدیره نیست و اعضای هیأتمدیره به جز مدیرعامل هیچکدام ریالی برای حضور در آن نمیگیرند و زمان خود را صرف تسهیلاتی برای اعضای صنف میکنند؛ اما اینکه افرادی برای سالهای متمادی در رأس یک نهاد صنفی باشند، اساس دموکراسی در آن نهاد را دچار اختلال میکند. این مهمترین انتقادی بود که در این سالها به نهادهای صنفی هنری بهخصوص خانه تئاتر وارد است. از سوی دیگر این حضور طولانیمدت در هیأتمدیره باعث میشود افراد به مرور زمان محافظهکارتر شوند و برای اظهارنظرها بیشتر تأمل میکنند. انتقادی که البته به هیأتمدیره قبلی و فعلی خانه تئاتر وارد است. هیچکسی منکر کارهای خوبی که در این سالها هیأتمدیره خانه تئاتر و بهخصوص شخص مدیرعامل برای حل مشکل بیمه و ساخت مکانی دائم برای خانه تئاتر در خیابان سمیه کرد، نیست. اما واردنشدن یا دیر واردشدن به موضوع اجراها و نرسیدن ماجرای قرارداد تیپ به سرانجام و موضعنگرفتن نسبت به اتفاقات مهم در تئاتر یا برخی از هنرمندان جزء مشکلاتی است که به نظر میرسد با تغییر مهم مدیرعامل در خانه تئاتر ميتوان به انتظار حل آن نشست.
اینکه ایرج راد اعلام کرده است بعد از ۱۵ سال قرار نیست دیگر مدیرعامل خانه تئاتر باشد، برخلاف نظر بسیاری از همکاران مطبوعاتی، همانطورکه خودش بعد توضیح داده، به معنای استعفا نیست. به هر حال دوران دوساله هیأتمدیره خانه تئاتر به پایان رسیده و هنوز هیأتمدیره جدید معرفی نشده است تا بخواهند درباره مدیرعامل بعدی خانه تئاتر تصمیم بگیرند و این یعنی او قصد ندارد برای دوره بعدی خانه تئاتر مدیرعامل بماند و به همان نایبرئیسی که به اندازه دوران مدیرعاملیاش هست، بسنده میکند تا به جای آنکه تماموقت در خدمت کارهای صنفی باشد، کمی هم به فعالیتهای هنریاش بپردازد. تصمیمی که به نظر میرسد انتقادهایی که در چند سال گذشته به هیأتمدیره خانه تئاتر و شخص ایرج راد وارد میشد، در آن بیتأثیر نبوده است. در چند سال گذشته به هیأتمدیره خانه تئاتر انتقادهای زیادی وارد شد. به طوری که اعضای متفاوت هیأتمدیره قبلی «کارگروه بهسازی خانه تئاتر» را با حضور چهرههای منتقدی چون علیرضا نادری، اصغر دشتی و حمید پورآذری تشکیل دادند. کارگروهی که درنهایت نتیجهای از اعتراضهایش نگرفت و کار را رها کرد. براساس اساسنامه خانه تئاتر، امور اجرائی این نهاد صنفی توسط هیأتمدیره هفتنفرهای اداره میشود که به مدت دو سال برگزیده میشوند. این اتفاق ۲۸ اردیبهشت ۹۵ رخ داد و با چند تغییر کوچک مانند انتخاب حمیدرضا نعیمی، مریم کاظمی و اصغر همت بهعنوان اعضای اصلی بهاضافه اعضای اصلی چند سال گذشته؛ عزتالله انتظامی، ایرج راد، بهزاد فراهانی و کاظم هژیرآزاد، قرار است برای دو سال آینده نهاد صنفی تئاتریها را اداره کنند. به موجب ماده ۲۳ اساسنامه هیأتمدیره در اولین جلسه از بین خود یک رئیس و یک نایبرئیس برخواهد گزید و میتواند در صورت لزوم برای سایر اعضا، سمتهای دیگری مقرر کند. همچنین از بین خود یا سایر اعضا یا از غیرعضو، یک نفر را به سمت مدیرعامل انتخاب و حدود وظایف و اختیارات و در صورت اقتضا دستمزد وی را تعیین خواهد کرد. مدیرعامل مجری مصوبات هیأتمدیره و در برابر آنان مسئول است. رئیس هیأتمدیره در صورت تصویب مجمع عمومی درعینحال میتواند مدیرعامل مؤسسه باشد. یعنی هیأتمدیره باید فردی را از میان همین اعضای هیأتمدیره یا خارج از آنجا بهعنوان مدیرعامل نهاد خانه تئاتر منصوب کند. نهادی که البته بهعنوان صنف یا سندیکای هنرهای نمایشی و با وجود مشکلات حقوقی و ثبتی که دارد، در چند سال گذشته تلاش کرده از حاشیههای مرسوم سیاسی اجتماعی دور بماند. تلاشی که البته تا حدی هم موفق بوده و این خانه سعی کرده است کمتر به صورت علنی در موضوعات غیر از تئاتر وارد شود. اما این حرکت در حاشیه، خیلی هم بدون انتقاد نبوده است. درست است که خانه تئاتریها به اندازه هیأتمدیره خانه موسیقی با حاشیههای مالی روبهرو نبودند اما تغییرنکردن چهرههای اصلی آن یکی از انتقادهای مهمی بود که به خانه تئاتر میشد. هرچند بنا بر ماده بیست یک اساسنامه خانه تئاتر، هیچ منعی برای انتخاب چندباره اعضای هیأتمدیره نیست و اعضای هیأتمدیره به جز مدیرعامل هیچکدام ریالی برای حضور در آن نمیگیرند و زمان خود را صرف تسهیلاتی برای اعضای صنف میکنند؛ اما اینکه افرادی برای سالهای متمادی در رأس یک نهاد صنفی باشند، اساس دموکراسی در آن نهاد را دچار اختلال میکند. این مهمترین انتقادی بود که در این سالها به نهادهای صنفی هنری بهخصوص خانه تئاتر وارد است. از سوی دیگر این حضور طولانیمدت در هیأتمدیره باعث میشود افراد به مرور زمان محافظهکارتر شوند و برای اظهارنظرها بیشتر تأمل میکنند. انتقادی که البته به هیأتمدیره قبلی و فعلی خانه تئاتر وارد است. هیچکسی منکر کارهای خوبی که در این سالها هیأتمدیره خانه تئاتر و بهخصوص شخص مدیرعامل برای حل مشکل بیمه و ساخت مکانی دائم برای خانه تئاتر در خیابان سمیه کرد، نیست. اما واردنشدن یا دیر واردشدن به موضوع اجراها و نرسیدن ماجرای قرارداد تیپ به سرانجام و موضعنگرفتن نسبت به اتفاقات مهم در تئاتر یا برخی از هنرمندان جزء مشکلاتی است که به نظر میرسد با تغییر مهم مدیرعامل در خانه تئاتر ميتوان به انتظار حل آن نشست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.