|

فرجام خانه تئاتر چه خواهد شد؟

همه موافقان و مخالفان «راد»

عسل عباسیان: سرانجام پس از حواشی بسیاری که در چند ماه اخیر برای مدیریت ایرج راد در خانه تئاتر ایجاد و پس از نقدهایی که توسط «کارگروه بهسازی خانه تئاتر» متشکل از علیرضا نادری، علی‌اصغر دشتی و حمید پورآذری به شیوه مدیریت این خانه وارد شد، ایرج راد اعلام کرد که دیگر مدیرعاملی این خانه را نخواهد پذیرفت.
علی‌اصغر دشتی، کارگردانی که از منتقدان شیوه مدیریت خانه تئاتر است و یکی از سه عضو کارگروه بهسازی، پس از انتشار خبر کناره‌گیری ایرج راد از مدیریت خانه تئاتر، در گفت‌وگو با «شرق» همچنان مواضع انتقادی‌اش را حفظ کرده و این پرسش‌ها را مطرح می‌کند: «مسئله اصلی خانه تئاتر، آقای راد است و اینکه چه کسی مدیرعامل خواهد شد یا فقدان ساختار سازمانیِ به‌روز شده؟ آیا در ساختار فعلی خانه تئاتر، اساسا کسی غیر از ایرج راد می‌تواند مدیرعامل آنجا شود؟ و اگر غیر از ایرج راد یکی از اعضای هیأت‌مدیره، مدیرعامل شود باز هم تاریخ این خانه تکرار خواهد شد یا اتفاق جدیدی خواهد افتاد؟ آیا مسئله اصلی، ایرج راد است یا سازمانی است که دچار فقدان قوانین روشن و اصلاحیه در اساسنامه است؟ اینها پرسش‌هایی است که نمی‌توان شتاب‌زده به آنها پاسخ داد و در شرایطی آرام باید درباره‌اش صحبت کرد. من فکر نمی‌کنم با رفتن آقای راد مشکلات موجود در خانه تئاتر حل شود. تنها کسی که می‌تواند مدیریت خانه تئاتر را با مشکلات موجود ادامه دهد، اتفاقا شخص آقای راد است. چون وضعیت فعلی خانه تئاتر ‌زاده 15 سال شیوه مدیریتی اوست». دشتی در واکنش به خبری مبنی‌بر عدم‌تمایل راد به ادامه مدیریت خانه تئاتر می‌گوید: «در رسانه‌ها و جامعه تئاتری احیانا تصور مدیریت مادام‌العمری ایرج راد وجود دارد که همه امروز حرف از استعفای ایشان می‌زنند، ایشان احتمالا فقط عدم تمایل خود را برای مدیرعاملی دوره جدید اعلام کرده‌اند که این اتفاق طی سال‌های اخیر بارها رخ داده و دیده شده که ایشان اتفاقا دوباره مدیر خانه تئاتر شده‌اند».
اما واکنش بهروز غریب‌پور به خبر کناره‌گیری ایرج راد از مدیرعاملی خانه تئاتر چنین است: «ایرج راد طی این سال‌ها خانه تئاتر را سرپا نگه داشته و در شرایط مختلف، موقع بحران‌های مالی و دیگر بحران‌ها، این تشکل را حفظ کرده و طبیعی است همچنان بهترین گزینه برای مدیریت خانه تئاتر باشد. انتقاد به هرکسی ممکن است وجود داشته باشد؛ به یکی بیشتر و به یکی کمتر. خانواده تئاتر باید قدر ایرج راد را بداند که با وجود همه اختلاف‌سلائقی که در خانه تئاتر است، ایشان سعی کرده با درنظرگرفتن همه سلائق، این خانه را حفظ کند. اگر هیأت‌مدیره یک بررسی جامع کند، به این نتیجه خواهد رسید که انتخاب مجدد ایرج راد برای سمت مدیرعاملی به‌نفع خانه تئاتر است، چراکه سابقه و تجربه و اندوخته‌های ایشان طی این سال‌ها قطعا برای آینده این خانه نیز راهگشا خواهد بود».
اما فقدان ایده‌های به‌روز در مدیریت خانه تئاتر، یکی از نقدهای جدی به مدیریت این سال‌های خانه تئاتر است. غریب‌پور درباره این نقدها نیز می‌گوید: «باید دید ظرفیت خود این تشکیلات چقدر است و بعد نقدها را مطرح کرد. چه کارآمدی‌ای درحال‌حاضر، موجود است که جایگزین این نبود کارآمدی‌ای که منتقدان از آن یاد می‌کنند شود؟ اگر مدیریت ایرج راد تداوم پیدا کند با این شرط که در مواجهه با نظرات مخالفش، منطق داشته باشد و با منتقدانش تعامل کند، نهایتا به‌نفع خانواده تئاتر است. باید استدلال‌های او را هم شنید. وظیفه هیأت‌مدیره جدید این است که او را نقد کرده و از او پاسخ بگیرد. اگر او نقدها را پذیرفت، که مدیریتش ادامه خواهد داشت، اگر نپذیرفت، فردی دیگر جایگزین او خواهد شد. اما من تغییر مدیریت در این مقطع را به‌صلاح خانواده تئاتر نمی‌دانم».
بهزاد فراهانی، یکی از اعضای هیأت‌مدیره جدید خانه‌ تئاتر نیز درباره ماجرای کناره‌گیری راد می‌گوید: «در خانه تئاتر ما شورای‌عالی داریم که برآمده از رأی‌گیری مجمع عمومی است. این مجمع که برگزار شد، هفت‌نفر برای عضویت هیأت‌مدیره انتخاب شدند، همراه با سه علی‌البدل و دو بازرس. در دوره جدید باز باید مدیرعامل انتخاب کنیم. ما به ایرج راد پیشنهاد کردیم که مدیریتش را ادامه دهد اما ایشان نپذیرفتند. ما هم به فکر گزینه‌های دیگری همچون بهروز غریب‌پور و حسین پاکدل افتادیم».
اما چرا هیأت‌مدیره خانه تئاتر ترجیح می‌دهد کسی را بیرون از اعضای خودش برای مدیرعاملی منصوب کند؟ فراهانی پاسخ می‌دهد: «یک شخصیت تازه و کارکشته و باتجربه می‌تواند به نیروی ما اضافه کند و نیروی ما با حضورش دوچندان شود. من فکر می‌کنم اگر مدیرعامل بعدی از اعضای هیأت‌مدیره نبوده و فردی از بیرون باشد تا به هیأت‌مدیره کمک کند، برای آینده تئاتر بهتر است».
پس از اینکه فراهانی، غریب‌پور را به‌عنوان گزینه احتمالی مدیرعاملی خانه تئاتر معرفی می‌کند، طی تماسی مجدد با غریب‌پور از او می‌پرسیم مدیریت این خانه را خواهد پذیرفت؟ و او که همچنان مدافع ابقای ایرج راد است، می‌گوید: «مطلقا. به‌قدری کارها و گرفتاری‌های شخصی دارم که فرصت نمی‌کنم. در خانه تئاتر باید کسی مدیر باشد که تمام وقتش را به این خانه اختصاص دهد. امیدوارم آقای فراهانی و سایر اعضای هیأت‌مدیره با یک ارزیابی به همان نتیجه‌ای که من رسیدم، برسند. مگر اینکه هیأت‌مدیره قائم‌مقامی انتخاب کند که راه و روش مدیریت این خانه را از ایرج راد فراگیرد و در آینده وقتی خود هیأت‌مدیره صلاح دانست، او جایگزین شود. متأسفانه نظام مدیریتی ما، مشکلاتی دارد که مشکلات را باید دوستان خانه تئاتر درک کنند. نمی‌توان هرروز با سایر سازمان‌ها در جنگ بود. برای کاستن تنش‌ها و گزینش راه‌حل‌ها باید خانه تئاتر با مدیریت آقای راد، راهش را ادامه دهد. درست در شرایطی که خانه تئاتر مکان جدید افتتاح کرده، وقتی مدیریت به کس دیگری محول شود، بسیاری از امور بر زمین می‌ماند. هیأت‌مدیره لااقل باید یک‌سال ایشان را ابقا کند؛ با حضور یک قائم‌مقام، تا انتقال مدیریت بعدها آسان‌تر صورت گیرد و تشتت به وجود نیاید». اما حسین پاکدل، هنرمندی که سابقه مدیریت درخشان تئاتر شهر را در کارنامه خود دارد، یکی دیگر از گزینه‌ها برای مدیریت خانه تئاتر است. او در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید «اصلا» این مدیریت را نخواهد پذیرفت: «دوستان لطف دارند، ولی من مشغول نوشتن نمایش‌نامه خودم هستم و نه برای پذیرش این سمت آمادگی دارم و نه تمایل دارم که مسئولیتی را در این حوزه قبول کنم». اما این اتفاق بهانه‌ای می‌شود تا پاکدل پیکان انتقاد را به سمت خود جامعه تئاتری بگیرد و خودانتقادی کند: «واقعیت این است که ما اساسا روحیه تشکیلاتی نداریم. نهاد صنفی ما تا زمانی که نتواند دموکراسی‌ای را که در ذات هنر هست در مدیریت هنر، نهادینه کند، مشکلات ادامه دارند. درست و سنجیده رفتارکردن در هنر، مثل سکوت به‌موقع لابه‌لای نت‌های موسیقی الزامی‌ است. به قول حسین پناهی عزیز، اگر سکوت را از موسیقی بگیری، سوت کشدار آزاردهنده‌ای می‌شود. بنابراین هارمونی‌ای که در ذات هنر هست، باید در مدیریت ما هم باشد. ما باید در تمنا و حضور و رفتارمان همیشه آن چیزهایی که روی صحنه و در نوشته‌هایمان شعارش را می‌دهیم در وجود خودمان نیز نهادینه کنیم. به نظر من نه‌فقط در خانه تئاتر، برای فعالیت‌های صنفی و احقاق حقوق و تثبیت موقعیت و حرکت به سمت جلو نیازمند آموزش هستیم، بلکه لازم است منافع جمعی را بر منافع فردی ترجیح دهیم. طبیعتا وقتی منافع جمع لحاظ شد، منِ فرد هم از فضای ایجادشده بهره‌مند می‌شوم. تا وقتی آموزش وجود ندارد، ما نباید توقع حل مسائل توسط یک‌نفر را داشته باشیم. ایرج راد طی این سال‌های مدیریتش خیلی ازخودگذشتگی کرد. از سال اولی که خانه تئاتر افتتاح شد، اگر تلاش‌های بی‌وقفه و حضور او نبود، مطلقا خانه تئاتری به این شکل وجود نداشت. او تلاش کرد و از خودش بی‌چشمداشت مایه گذاشت. خیلی از امکاناتی را که برایش در بازیگری و کارگردانی فراهم بود نادیده گرفت تا این نهاد در بحران‌های مختلف سیاسی - اجتماعی سرپا بماند. همه مشکلات از فقدان روحیه همراهی‌ ما نشئت می‌گیرد و تا زمانی که خودمان درست نشویم، همواره اول راهیم و هرروز باید چرخ را از نو اختراع و از صفر شروع کنیم. وقتی مدیری با رأی اکثریت، منصوب شده، باید از او تأسی کنیم. اما متأسفانه این روحیه بین ما وجود ندارد، درحالی‌که دیده شده کله‌پزها و خیاط‌ها، و سایر صنف‌ها هم پشت هم ایستاده‌اند، ما پشت هم را خالی می‌کنیم. تا وقتی که ما حرف‌هایمان را به‌جای بازگوکردن در محافل صنفی و به صورت رودررو، در مطبوعات فریاد می‌زنیم اوضاع همین است».
***
در شرایطی که حضور ایرج راد در سمت مدیریت خانه تئاتر، موافقان و مخالفانی دارد و خود او نیز از ادامه مدیریت انصراف داده و البته افرادی همچون پاکدل و غریب‌پور تمایلی به مدیریت خانه تئاتر ندارند، باید منتظر ماند و دید سرانجام چه کسی مدیریت این خانه را برعهده می‌گیرد؟

عسل عباسیان: سرانجام پس از حواشی بسیاری که در چند ماه اخیر برای مدیریت ایرج راد در خانه تئاتر ایجاد و پس از نقدهایی که توسط «کارگروه بهسازی خانه تئاتر» متشکل از علیرضا نادری، علی‌اصغر دشتی و حمید پورآذری به شیوه مدیریت این خانه وارد شد، ایرج راد اعلام کرد که دیگر مدیرعاملی این خانه را نخواهد پذیرفت.
علی‌اصغر دشتی، کارگردانی که از منتقدان شیوه مدیریت خانه تئاتر است و یکی از سه عضو کارگروه بهسازی، پس از انتشار خبر کناره‌گیری ایرج راد از مدیریت خانه تئاتر، در گفت‌وگو با «شرق» همچنان مواضع انتقادی‌اش را حفظ کرده و این پرسش‌ها را مطرح می‌کند: «مسئله اصلی خانه تئاتر، آقای راد است و اینکه چه کسی مدیرعامل خواهد شد یا فقدان ساختار سازمانیِ به‌روز شده؟ آیا در ساختار فعلی خانه تئاتر، اساسا کسی غیر از ایرج راد می‌تواند مدیرعامل آنجا شود؟ و اگر غیر از ایرج راد یکی از اعضای هیأت‌مدیره، مدیرعامل شود باز هم تاریخ این خانه تکرار خواهد شد یا اتفاق جدیدی خواهد افتاد؟ آیا مسئله اصلی، ایرج راد است یا سازمانی است که دچار فقدان قوانین روشن و اصلاحیه در اساسنامه است؟ اینها پرسش‌هایی است که نمی‌توان شتاب‌زده به آنها پاسخ داد و در شرایطی آرام باید درباره‌اش صحبت کرد. من فکر نمی‌کنم با رفتن آقای راد مشکلات موجود در خانه تئاتر حل شود. تنها کسی که می‌تواند مدیریت خانه تئاتر را با مشکلات موجود ادامه دهد، اتفاقا شخص آقای راد است. چون وضعیت فعلی خانه تئاتر ‌زاده 15 سال شیوه مدیریتی اوست». دشتی در واکنش به خبری مبنی‌بر عدم‌تمایل راد به ادامه مدیریت خانه تئاتر می‌گوید: «در رسانه‌ها و جامعه تئاتری احیانا تصور مدیریت مادام‌العمری ایرج راد وجود دارد که همه امروز حرف از استعفای ایشان می‌زنند، ایشان احتمالا فقط عدم تمایل خود را برای مدیرعاملی دوره جدید اعلام کرده‌اند که این اتفاق طی سال‌های اخیر بارها رخ داده و دیده شده که ایشان اتفاقا دوباره مدیر خانه تئاتر شده‌اند».
اما واکنش بهروز غریب‌پور به خبر کناره‌گیری ایرج راد از مدیرعاملی خانه تئاتر چنین است: «ایرج راد طی این سال‌ها خانه تئاتر را سرپا نگه داشته و در شرایط مختلف، موقع بحران‌های مالی و دیگر بحران‌ها، این تشکل را حفظ کرده و طبیعی است همچنان بهترین گزینه برای مدیریت خانه تئاتر باشد. انتقاد به هرکسی ممکن است وجود داشته باشد؛ به یکی بیشتر و به یکی کمتر. خانواده تئاتر باید قدر ایرج راد را بداند که با وجود همه اختلاف‌سلائقی که در خانه تئاتر است، ایشان سعی کرده با درنظرگرفتن همه سلائق، این خانه را حفظ کند. اگر هیأت‌مدیره یک بررسی جامع کند، به این نتیجه خواهد رسید که انتخاب مجدد ایرج راد برای سمت مدیرعاملی به‌نفع خانه تئاتر است، چراکه سابقه و تجربه و اندوخته‌های ایشان طی این سال‌ها قطعا برای آینده این خانه نیز راهگشا خواهد بود».
اما فقدان ایده‌های به‌روز در مدیریت خانه تئاتر، یکی از نقدهای جدی به مدیریت این سال‌های خانه تئاتر است. غریب‌پور درباره این نقدها نیز می‌گوید: «باید دید ظرفیت خود این تشکیلات چقدر است و بعد نقدها را مطرح کرد. چه کارآمدی‌ای درحال‌حاضر، موجود است که جایگزین این نبود کارآمدی‌ای که منتقدان از آن یاد می‌کنند شود؟ اگر مدیریت ایرج راد تداوم پیدا کند با این شرط که در مواجهه با نظرات مخالفش، منطق داشته باشد و با منتقدانش تعامل کند، نهایتا به‌نفع خانواده تئاتر است. باید استدلال‌های او را هم شنید. وظیفه هیأت‌مدیره جدید این است که او را نقد کرده و از او پاسخ بگیرد. اگر او نقدها را پذیرفت، که مدیریتش ادامه خواهد داشت، اگر نپذیرفت، فردی دیگر جایگزین او خواهد شد. اما من تغییر مدیریت در این مقطع را به‌صلاح خانواده تئاتر نمی‌دانم».
بهزاد فراهانی، یکی از اعضای هیأت‌مدیره جدید خانه‌ تئاتر نیز درباره ماجرای کناره‌گیری راد می‌گوید: «در خانه تئاتر ما شورای‌عالی داریم که برآمده از رأی‌گیری مجمع عمومی است. این مجمع که برگزار شد، هفت‌نفر برای عضویت هیأت‌مدیره انتخاب شدند، همراه با سه علی‌البدل و دو بازرس. در دوره جدید باز باید مدیرعامل انتخاب کنیم. ما به ایرج راد پیشنهاد کردیم که مدیریتش را ادامه دهد اما ایشان نپذیرفتند. ما هم به فکر گزینه‌های دیگری همچون بهروز غریب‌پور و حسین پاکدل افتادیم».
اما چرا هیأت‌مدیره خانه تئاتر ترجیح می‌دهد کسی را بیرون از اعضای خودش برای مدیرعاملی منصوب کند؟ فراهانی پاسخ می‌دهد: «یک شخصیت تازه و کارکشته و باتجربه می‌تواند به نیروی ما اضافه کند و نیروی ما با حضورش دوچندان شود. من فکر می‌کنم اگر مدیرعامل بعدی از اعضای هیأت‌مدیره نبوده و فردی از بیرون باشد تا به هیأت‌مدیره کمک کند، برای آینده تئاتر بهتر است».
پس از اینکه فراهانی، غریب‌پور را به‌عنوان گزینه احتمالی مدیرعاملی خانه تئاتر معرفی می‌کند، طی تماسی مجدد با غریب‌پور از او می‌پرسیم مدیریت این خانه را خواهد پذیرفت؟ و او که همچنان مدافع ابقای ایرج راد است، می‌گوید: «مطلقا. به‌قدری کارها و گرفتاری‌های شخصی دارم که فرصت نمی‌کنم. در خانه تئاتر باید کسی مدیر باشد که تمام وقتش را به این خانه اختصاص دهد. امیدوارم آقای فراهانی و سایر اعضای هیأت‌مدیره با یک ارزیابی به همان نتیجه‌ای که من رسیدم، برسند. مگر اینکه هیأت‌مدیره قائم‌مقامی انتخاب کند که راه و روش مدیریت این خانه را از ایرج راد فراگیرد و در آینده وقتی خود هیأت‌مدیره صلاح دانست، او جایگزین شود. متأسفانه نظام مدیریتی ما، مشکلاتی دارد که مشکلات را باید دوستان خانه تئاتر درک کنند. نمی‌توان هرروز با سایر سازمان‌ها در جنگ بود. برای کاستن تنش‌ها و گزینش راه‌حل‌ها باید خانه تئاتر با مدیریت آقای راد، راهش را ادامه دهد. درست در شرایطی که خانه تئاتر مکان جدید افتتاح کرده، وقتی مدیریت به کس دیگری محول شود، بسیاری از امور بر زمین می‌ماند. هیأت‌مدیره لااقل باید یک‌سال ایشان را ابقا کند؛ با حضور یک قائم‌مقام، تا انتقال مدیریت بعدها آسان‌تر صورت گیرد و تشتت به وجود نیاید». اما حسین پاکدل، هنرمندی که سابقه مدیریت درخشان تئاتر شهر را در کارنامه خود دارد، یکی دیگر از گزینه‌ها برای مدیریت خانه تئاتر است. او در گفت‌وگو با «شرق» می‌گوید «اصلا» این مدیریت را نخواهد پذیرفت: «دوستان لطف دارند، ولی من مشغول نوشتن نمایش‌نامه خودم هستم و نه برای پذیرش این سمت آمادگی دارم و نه تمایل دارم که مسئولیتی را در این حوزه قبول کنم». اما این اتفاق بهانه‌ای می‌شود تا پاکدل پیکان انتقاد را به سمت خود جامعه تئاتری بگیرد و خودانتقادی کند: «واقعیت این است که ما اساسا روحیه تشکیلاتی نداریم. نهاد صنفی ما تا زمانی که نتواند دموکراسی‌ای را که در ذات هنر هست در مدیریت هنر، نهادینه کند، مشکلات ادامه دارند. درست و سنجیده رفتارکردن در هنر، مثل سکوت به‌موقع لابه‌لای نت‌های موسیقی الزامی‌ است. به قول حسین پناهی عزیز، اگر سکوت را از موسیقی بگیری، سوت کشدار آزاردهنده‌ای می‌شود. بنابراین هارمونی‌ای که در ذات هنر هست، باید در مدیریت ما هم باشد. ما باید در تمنا و حضور و رفتارمان همیشه آن چیزهایی که روی صحنه و در نوشته‌هایمان شعارش را می‌دهیم در وجود خودمان نیز نهادینه کنیم. به نظر من نه‌فقط در خانه تئاتر، برای فعالیت‌های صنفی و احقاق حقوق و تثبیت موقعیت و حرکت به سمت جلو نیازمند آموزش هستیم، بلکه لازم است منافع جمعی را بر منافع فردی ترجیح دهیم. طبیعتا وقتی منافع جمع لحاظ شد، منِ فرد هم از فضای ایجادشده بهره‌مند می‌شوم. تا وقتی آموزش وجود ندارد، ما نباید توقع حل مسائل توسط یک‌نفر را داشته باشیم. ایرج راد طی این سال‌های مدیریتش خیلی ازخودگذشتگی کرد. از سال اولی که خانه تئاتر افتتاح شد، اگر تلاش‌های بی‌وقفه و حضور او نبود، مطلقا خانه تئاتری به این شکل وجود نداشت. او تلاش کرد و از خودش بی‌چشمداشت مایه گذاشت. خیلی از امکاناتی را که برایش در بازیگری و کارگردانی فراهم بود نادیده گرفت تا این نهاد در بحران‌های مختلف سیاسی - اجتماعی سرپا بماند. همه مشکلات از فقدان روحیه همراهی‌ ما نشئت می‌گیرد و تا زمانی که خودمان درست نشویم، همواره اول راهیم و هرروز باید چرخ را از نو اختراع و از صفر شروع کنیم. وقتی مدیری با رأی اکثریت، منصوب شده، باید از او تأسی کنیم. اما متأسفانه این روحیه بین ما وجود ندارد، درحالی‌که دیده شده کله‌پزها و خیاط‌ها، و سایر صنف‌ها هم پشت هم ایستاده‌اند، ما پشت هم را خالی می‌کنیم. تا وقتی که ما حرف‌هایمان را به‌جای بازگوکردن در محافل صنفی و به صورت رودررو، در مطبوعات فریاد می‌زنیم اوضاع همین است».
***
در شرایطی که حضور ایرج راد در سمت مدیریت خانه تئاتر، موافقان و مخالفانی دارد و خود او نیز از ادامه مدیریت انصراف داده و البته افرادی همچون پاکدل و غریب‌پور تمایلی به مدیریت خانه تئاتر ندارند، باید منتظر ماند و دید سرانجام چه کسی مدیریت این خانه را برعهده می‌گیرد؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.