تقابل روسیه و آمریکا در آبراههای استراتژیک
نقی آقالو
روسیه در پی استراتژی سلف خود (اتحاد جماهیر شوروی) بیش از صد سال است که رؤیای نیل به دریای عمان، اقیانوس هند و آبهای آزاد گرم جهان را در سر دارد. این کشور را نمیتوان از این بابت سرزنش کرد، چراکه رهبران قدیم و جدیدش در این مورد دقیقا براساس منافع ملی کشورشان حرکت کردهاند. تقریبا از دوران کمال آتاتورک به این سو، حداقل 50 درصد از حجم صادرات سالانه شوروی سابق از مسیر ترکیه یعنی تنگههای بسفر و داردانل صورت میگرفت و این وابستگی در طول سالیان دراز ادامه داشت و اکنون نیز در دوره پوتین، این داستان همچنان ادامه دارد. غربیها و در رأس آنها آمریکا، درواقع پاشنه آشیل اقتصاد و تجارت روسیه را دریافتهاند و همواره در تلاش بودهاند وابستگی روسیه را به تنگههای دوگانه ترکیه که دریچههای عبور کالاهای صادراتی و وارداتی این کشور (روسیه) از اروپاست، عمیقتر کنند. چراکه از توسعه و افزایش تواناییها و صادرات و واردات به سایر نقاط جهان و نیز از افزایش قدرت و صدور تجهیزات نظامی این کشور از طرق دیگر نگراناند.
مسئله اساسی برای روسیه این واقعیت است که تنگههای بسفر و داردانل، موانعی جدی بر سر راه توسعه تجارت روسیه به شمار میروند، چراکه ترکیه، عضو سازمان ناتو است و بهویژه در چالشی که در اواخر سال گذشته، بین این کشور و روسیه به وجود آمد، روسیه را به این باور رساند و انگیزهای دوباره بخشید تا از وابستگیاش به تنگههای دوقلوی ترکیه رها شود. هر زمان تقابل روسها با غرب بیشتر میشد، سیاست گسترش ارتباطات و مذاکرات با مقامات ایران در دستور کار رهبران این کشور قرار میگرفت. موضوع بخشی از این مذاکرات، توافق بر سر پروژههای بزرگ است. از سوی دیگر برخورد خصمانه آمریکاییها درمورد ایران از دامنه گستردهتری نسبت به روسیه برخوردار است، به ویژه آنکه سیاستهای توسعهطلبانه و خصمانه رژیم نژادپرست صهیونیستی را نیز پشتوانه خود دارد. آنان همیشه در این اندیشه بودهاند تا موقعیت استراتژیک ایران را در تنگه هرمز کاهش دهند. نظام سلطهگر غرب که میبیند حدود 30درصد از نفت موردنیاز جهان از تنگهای عبور میکند که تحت قلمرو و تسلط ایران است، سالهای درازی است که درصدد است ذخایر نفت و گاز خلیجفارس را از بنادر و از مسیر دیگری به آبهای آزاد جهان انتقال دهد. ایجاد سه مسیر جایگزین انتقال نفت از طریق خطوط لوله از مسیر دریای سرخ و البته با مساعدت گسترده و جدی عربستان سعودی در سالهای گذشته، اگرچه تلاشی نهچندان موفق بوده ولی حاکی از جدیت این کشورها در تقابل با ایران است. در چنین شرایطی، طبیعی است که شاهد ارتباطات و مذاکرات مستمر بین سیاستمداران و رهبران روسیه با مقامات کشورمان باشیم. پیشبینی میشود پیرامون چند مسئله مهم و استراتژیک، مذاکرات جدیتر و گستردهتر از قبل ادامه یابد. این شرایط و موقعیت برای ایران مغتنم است اما اینکه آن پروژههای بزرگ و این چند موضوع مهم و استراتژیک کداماند، فردا پی خواهیم گرفت.
روسیه در پی استراتژی سلف خود (اتحاد جماهیر شوروی) بیش از صد سال است که رؤیای نیل به دریای عمان، اقیانوس هند و آبهای آزاد گرم جهان را در سر دارد. این کشور را نمیتوان از این بابت سرزنش کرد، چراکه رهبران قدیم و جدیدش در این مورد دقیقا براساس منافع ملی کشورشان حرکت کردهاند. تقریبا از دوران کمال آتاتورک به این سو، حداقل 50 درصد از حجم صادرات سالانه شوروی سابق از مسیر ترکیه یعنی تنگههای بسفر و داردانل صورت میگرفت و این وابستگی در طول سالیان دراز ادامه داشت و اکنون نیز در دوره پوتین، این داستان همچنان ادامه دارد. غربیها و در رأس آنها آمریکا، درواقع پاشنه آشیل اقتصاد و تجارت روسیه را دریافتهاند و همواره در تلاش بودهاند وابستگی روسیه را به تنگههای دوگانه ترکیه که دریچههای عبور کالاهای صادراتی و وارداتی این کشور (روسیه) از اروپاست، عمیقتر کنند. چراکه از توسعه و افزایش تواناییها و صادرات و واردات به سایر نقاط جهان و نیز از افزایش قدرت و صدور تجهیزات نظامی این کشور از طرق دیگر نگراناند.
مسئله اساسی برای روسیه این واقعیت است که تنگههای بسفر و داردانل، موانعی جدی بر سر راه توسعه تجارت روسیه به شمار میروند، چراکه ترکیه، عضو سازمان ناتو است و بهویژه در چالشی که در اواخر سال گذشته، بین این کشور و روسیه به وجود آمد، روسیه را به این باور رساند و انگیزهای دوباره بخشید تا از وابستگیاش به تنگههای دوقلوی ترکیه رها شود. هر زمان تقابل روسها با غرب بیشتر میشد، سیاست گسترش ارتباطات و مذاکرات با مقامات ایران در دستور کار رهبران این کشور قرار میگرفت. موضوع بخشی از این مذاکرات، توافق بر سر پروژههای بزرگ است. از سوی دیگر برخورد خصمانه آمریکاییها درمورد ایران از دامنه گستردهتری نسبت به روسیه برخوردار است، به ویژه آنکه سیاستهای توسعهطلبانه و خصمانه رژیم نژادپرست صهیونیستی را نیز پشتوانه خود دارد. آنان همیشه در این اندیشه بودهاند تا موقعیت استراتژیک ایران را در تنگه هرمز کاهش دهند. نظام سلطهگر غرب که میبیند حدود 30درصد از نفت موردنیاز جهان از تنگهای عبور میکند که تحت قلمرو و تسلط ایران است، سالهای درازی است که درصدد است ذخایر نفت و گاز خلیجفارس را از بنادر و از مسیر دیگری به آبهای آزاد جهان انتقال دهد. ایجاد سه مسیر جایگزین انتقال نفت از طریق خطوط لوله از مسیر دریای سرخ و البته با مساعدت گسترده و جدی عربستان سعودی در سالهای گذشته، اگرچه تلاشی نهچندان موفق بوده ولی حاکی از جدیت این کشورها در تقابل با ایران است. در چنین شرایطی، طبیعی است که شاهد ارتباطات و مذاکرات مستمر بین سیاستمداران و رهبران روسیه با مقامات کشورمان باشیم. پیشبینی میشود پیرامون چند مسئله مهم و استراتژیک، مذاکرات جدیتر و گستردهتر از قبل ادامه یابد. این شرایط و موقعیت برای ایران مغتنم است اما اینکه آن پروژههای بزرگ و این چند موضوع مهم و استراتژیک کداماند، فردا پی خواهیم گرفت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.