«داووداوغلو» از نخستوزیری کنارهگیری میکند
کودتای اردوغان
«احمد داووداوغلو» نخستوزیر ترکیه گفته بعد از 20 ماه هدایت دولت، تا حدود دو هفته دیگر از سمت خود کنارهگیری میکند. این یعنی تحکیم موقعیت «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهوری این کشور و افزایش نگرانیها درباره رشد بیشازپیش استبداد در ترکیه. از زمان اعلام این خبر در روز چهارشنبه، شایعات زیادی دستبهدست شده که براساس یکی از آنها استعفای داووداوغلو نتیجه تیرهوتارشدن روابط دو رهبر بوده و اردوغان هم ظاهرا مشتاق است که یکی از اعضای حزب را که وفادارتر است، جانشین داووداوغلو کند؛ حرکتی که منتقدان و سیاستمداران مخالف، آن را «کودتای قصر» نامیدهاند. داووداوغلو یک روز پس از گفتوگوی پرتنش خود با اردوغان خبر استعفای خود را در میان اعضای حزب عدالت و توسعه در آنکارا اعلام کرد و گفت که در کنگره این حزب که در روز 22 می برگزار میشود، نامزد سمت رهبری نخواهد شد. آغاز تنشها به کوتاهزمانی پس از آنکه داووداوغلو در ماه آگوست 2014 جایگزین اردوغان شد، برمیگردد؛ اما اخیرا اختلاف دو طرف روی دور تند افتاده بود. پیش از دیدار چهارشنبهشب اردوغان و داووداوغلو در کاخ ریاستجمهوری در آنکارا، یک وبلاگنویس ناشناس که به نظر میرسد روزنامهنگاری نزدیک به اردوغان است، در وبلاگی به نام «پلیکان» داووداوغلو را به همدستی با دشمنان ترکیه و قدرتهای غربی با هدف به حاشیهراندن رئیسجمهور متهم کرد؛ اما داووداوغلو روز پنجشنبه از اردوغان انتقاد نکرد و تلاش کرد ماجرا را شکل دیگری جلوه دهد: «افتخار اردوغان افتخار من است، هیچ گمانهای را درباره رابطه خودم و اردوغان قبول نمیکنم. ما همیشه شانهبهشانه هم ایستادهایم».داووداوغلو قرار بوده نخستوزیری در حاشیه باشد تا اردوغان تمام تلاش خود را روی تغییر موقعیت رئیسجمهور از نقشی تشریفاتی به قدرتی اجرائی متمرکز کند؛ اما داووداوغلو در طیف وسیعی از مسائل تلاش کرد بهطور مستقل عمل کند و اردوغان هم تحمل این استقلال را نداشت. حالا رفتن داووداوغلو راه استبداد را برای اردوغان هموار میکند و به او اجازه میدهد چهرهای وفادارتر را جایگزین داووداوغلو کند و فشارها برای تغییر قانون اساسی و قدرتبخشیدن به رئیسجمهور را افزایش دهد. «لونت گولتکین» نویسنده و مقالهنویس ترک با فاجعهبارخواندن این وضعیت میگوید: «این یک گام قاطع به سمت حکومت تکنفره در ترکیه است. از حالا به بعد تنها ترکیهای که میتوانیم ببینیم، ترکیه رجب طیب اردوغان است». به باور گولتکین رهبر حزب و نخستوزیر بعدی کسی خواهد بود که هیچ دیدگاه و نظر مستقلی نداشته باشد. براساس گزارشها کسانی مثل «بکیر بوزداغ» وزیر دادگستری ترکیه، «بینالی ییلدیریم» وزیر حملونقل این کشور و «نعمان کورتولموش» سخنگوی فعلی دولت ترکیه بهعنوان جانشینهای احتمالی داووداوغلو در نظر گرفته شدهاند، حتی گفته میشود که «برات آلبایراق» وزیر انرژی ترکیه و داماد رجب طیب اردوغان نیز برای نخستوزیری پیشنهاد شده است. گولتکین تأکید میکند که داووداوغلو برای بهچالشکشیدن اردوغان در حزب عدالت و توسعه و در میان رأیدهندگان از حمایت کافی برخوردار نیست: «کسانی که اردوغان را دوست ندارند، از داووداوغلو حتی بیشتر بدشان میآید. حمایتنکردن از داووداوغلو در داخل حزب عدالت و توسعه یکی از دلایلی بود که اردوغان در وهله نخست او را بهعنوان نخستوزیر انتخاب کرد. اگر این احتمال وجود داشت که داووداوغلو حتی بتواند حمایت یکی از اعضای پارلمان را جلب کند، اردوغان این خطر را به جان نمیخرید؛ چراکه او برای رسیدن به اهدافش به رأی تکتک نمایندگان حزب عدالت و توسعه نیاز دارد».اگرچه داووداوغلو همواره خود را بهعنوان چهرهای سازگار با اردوغان نشان میداد؛ اما دو طرف درباره مسائل مهمی مثل مدیریت اقتصادی و امکان ازسرگیری مذاکرات صلح با حزب کارگران کردستان (پکک) اختلافنظر داشتند؛ مسائلی مثل حبس پیش از محاکمه چهرههای دانشگاهی و روزنامهنگاران هم محل بحث دو طرف بوده و معامله ترکیه با اتحادیه اروپا درباره پناهجویان که با پیشنهاد و رهبری داووداوغلو انجام شده، هم از مواردی بوده که اردوغان علاقه چندانی به آن نداشته است. اردوغان هیچ مخالفتی را برنمیتابد و داووداوغلو یکی از معدود سیاستمداران حزب عدالت و توسعه است که همواره خواستار تغییر سیاستهای اردوغان بوده و با حذف او حالا حزب حاکم ترکیه یکدستتر از هر زمان دیگری است.
«احمد داووداوغلو» نخستوزیر ترکیه گفته بعد از 20 ماه هدایت دولت، تا حدود دو هفته دیگر از سمت خود کنارهگیری میکند. این یعنی تحکیم موقعیت «رجب طیب اردوغان» رئیسجمهوری این کشور و افزایش نگرانیها درباره رشد بیشازپیش استبداد در ترکیه. از زمان اعلام این خبر در روز چهارشنبه، شایعات زیادی دستبهدست شده که براساس یکی از آنها استعفای داووداوغلو نتیجه تیرهوتارشدن روابط دو رهبر بوده و اردوغان هم ظاهرا مشتاق است که یکی از اعضای حزب را که وفادارتر است، جانشین داووداوغلو کند؛ حرکتی که منتقدان و سیاستمداران مخالف، آن را «کودتای قصر» نامیدهاند. داووداوغلو یک روز پس از گفتوگوی پرتنش خود با اردوغان خبر استعفای خود را در میان اعضای حزب عدالت و توسعه در آنکارا اعلام کرد و گفت که در کنگره این حزب که در روز 22 می برگزار میشود، نامزد سمت رهبری نخواهد شد. آغاز تنشها به کوتاهزمانی پس از آنکه داووداوغلو در ماه آگوست 2014 جایگزین اردوغان شد، برمیگردد؛ اما اخیرا اختلاف دو طرف روی دور تند افتاده بود. پیش از دیدار چهارشنبهشب اردوغان و داووداوغلو در کاخ ریاستجمهوری در آنکارا، یک وبلاگنویس ناشناس که به نظر میرسد روزنامهنگاری نزدیک به اردوغان است، در وبلاگی به نام «پلیکان» داووداوغلو را به همدستی با دشمنان ترکیه و قدرتهای غربی با هدف به حاشیهراندن رئیسجمهور متهم کرد؛ اما داووداوغلو روز پنجشنبه از اردوغان انتقاد نکرد و تلاش کرد ماجرا را شکل دیگری جلوه دهد: «افتخار اردوغان افتخار من است، هیچ گمانهای را درباره رابطه خودم و اردوغان قبول نمیکنم. ما همیشه شانهبهشانه هم ایستادهایم».داووداوغلو قرار بوده نخستوزیری در حاشیه باشد تا اردوغان تمام تلاش خود را روی تغییر موقعیت رئیسجمهور از نقشی تشریفاتی به قدرتی اجرائی متمرکز کند؛ اما داووداوغلو در طیف وسیعی از مسائل تلاش کرد بهطور مستقل عمل کند و اردوغان هم تحمل این استقلال را نداشت. حالا رفتن داووداوغلو راه استبداد را برای اردوغان هموار میکند و به او اجازه میدهد چهرهای وفادارتر را جایگزین داووداوغلو کند و فشارها برای تغییر قانون اساسی و قدرتبخشیدن به رئیسجمهور را افزایش دهد. «لونت گولتکین» نویسنده و مقالهنویس ترک با فاجعهبارخواندن این وضعیت میگوید: «این یک گام قاطع به سمت حکومت تکنفره در ترکیه است. از حالا به بعد تنها ترکیهای که میتوانیم ببینیم، ترکیه رجب طیب اردوغان است». به باور گولتکین رهبر حزب و نخستوزیر بعدی کسی خواهد بود که هیچ دیدگاه و نظر مستقلی نداشته باشد. براساس گزارشها کسانی مثل «بکیر بوزداغ» وزیر دادگستری ترکیه، «بینالی ییلدیریم» وزیر حملونقل این کشور و «نعمان کورتولموش» سخنگوی فعلی دولت ترکیه بهعنوان جانشینهای احتمالی داووداوغلو در نظر گرفته شدهاند، حتی گفته میشود که «برات آلبایراق» وزیر انرژی ترکیه و داماد رجب طیب اردوغان نیز برای نخستوزیری پیشنهاد شده است. گولتکین تأکید میکند که داووداوغلو برای بهچالشکشیدن اردوغان در حزب عدالت و توسعه و در میان رأیدهندگان از حمایت کافی برخوردار نیست: «کسانی که اردوغان را دوست ندارند، از داووداوغلو حتی بیشتر بدشان میآید. حمایتنکردن از داووداوغلو در داخل حزب عدالت و توسعه یکی از دلایلی بود که اردوغان در وهله نخست او را بهعنوان نخستوزیر انتخاب کرد. اگر این احتمال وجود داشت که داووداوغلو حتی بتواند حمایت یکی از اعضای پارلمان را جلب کند، اردوغان این خطر را به جان نمیخرید؛ چراکه او برای رسیدن به اهدافش به رأی تکتک نمایندگان حزب عدالت و توسعه نیاز دارد».اگرچه داووداوغلو همواره خود را بهعنوان چهرهای سازگار با اردوغان نشان میداد؛ اما دو طرف درباره مسائل مهمی مثل مدیریت اقتصادی و امکان ازسرگیری مذاکرات صلح با حزب کارگران کردستان (پکک) اختلافنظر داشتند؛ مسائلی مثل حبس پیش از محاکمه چهرههای دانشگاهی و روزنامهنگاران هم محل بحث دو طرف بوده و معامله ترکیه با اتحادیه اروپا درباره پناهجویان که با پیشنهاد و رهبری داووداوغلو انجام شده، هم از مواردی بوده که اردوغان علاقه چندانی به آن نداشته است. اردوغان هیچ مخالفتی را برنمیتابد و داووداوغلو یکی از معدود سیاستمداران حزب عدالت و توسعه است که همواره خواستار تغییر سیاستهای اردوغان بوده و با حذف او حالا حزب حاکم ترکیه یکدستتر از هر زمان دیگری است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.