|

شکل سوم در انتخابات پاکستان

محمد ابراهیم طاهریان. کارشناس مسایل شبه‌قاره

برای اولین‌بار در تاریخ پاکستان، یک دولت توانسته مدت قانونی را به پایان برساند چرا که یک دولت غیرنظامی بر سرکار بوده است. پایان دوره قانونی و پنج‌ساله فعالیت دولت برآمده از حزب مردم، پیشرفتی قابل‌ملاحظه در روندها و تحولات سیاسی پاکستان به‌شمار می‌رود. اصولا در پاکستان برای برگزاری انتخابات دولت منتخب، یا دولتی که به هر دلیلی بر سر کار است، کنار می‌رود و دولت موقت بر سر کار می‌آید یا به گفته خود پاکستانی‌ها، دولت نگران، وظیفه برگزاری انتخابات را برعهده می‌گیرد. برگزاری انتخابات در واقع مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه دولت نگران است. در قدم اول احزاب و گروه‌ها بر روی تیم برگزار‌کننده انتخابات به تفاهم می‌رسند. اکنون نیز احزاب بر روی نخست‌وزیر موقت به تفاهم رسیده‌اند. در کل عنصر تعیین‌کننده به لحاظ نوع رفتار سیاسی مردم و نخبگان در قالب احزاب شکل گرفته است. این قالب اصولی شبه‌قاره است و پاکستان نیز در طول شش‌دهه اخیر این قالب را به خود گرفته است. بنابراین موضوع اقوام و مذاهب در نوع حضور و رویکرد احزاب ترجمه شده است، به این معنی که افراد در قالب احزاب تعیین‌کننده هستند. از سوی دیگر کسانی که می‌خواهند کاندیدا شوند، برای مقبولیت در میان نخبگان و عامه مردم باید از سوی احزاب معرفی شوند، در غیر این صورت یا شانسی برای مشارکت ندارند یا در صورت مشارکت شانسی برای پیروزی و تصاحب کرسی‌های پارلمان ندارند. به‌طور مثال مشرف برای کاندیدا شدن، اول یک حزب معرفی کرد. احزاب و گروه‌ها برای شرکت در انتخابات، کاندیداهای خود را در ایالت‌ها معرفی می‌کنند و اگر در پارلمان اکثریت را داشته باشند می‌توانند نخست‌وزیر معرفی کنند. در دوره قبل به دلیل اکثریتی که «حزب مردم» داشت هم رییس‌جمهوری و هم نخست‌وزیر از این حزب انتخاب شدند. با این حال اکثر کارشناسان بر این باورند که رفتار سنتی نخبگان و مردم پاکستان این بار تکرار نمی‌شود. چرا که دولتی که پنج‌سال بر سرکار بود و با کودتا برکنار نشد هم نتوانست وعده‌هایش را عملیاتی کند، بنابراین رویکرد مردم متفاوت است و به‌نظر می‌رسد براساس تجربه گذشته، لزوما انتقال قدرت بین دو حزب مطرح، یعنی حزب مردم و مسلم لیگ صورت نگیرد. این دوره شکل سومی مانند ائتلاف احزاب و افراد شناخته‌نشده‌تر با حزب‌های جدید رخ می‌دهد. ممکن است شاهد اتفاق جدیدی در پاکستان باشیم؛ اتفاقی که در آن فرد، حزب مردم یا مسلم لیگ در انتخابات به قدرت نرسند و شاهد به‌میدان آمدن یک چهره جدید در عرصه قدرت پاکستان باشیم. شاید پاکستان در آینده شاهد به‌قدرت رسیدن افرادی جوان‌تر باشد که حاشیه سیاسی و اقتصادی کمتری نسبت به پیشینیان خود داشته باشند. این وضعیت جدید آرزویی است که مردم دارند. با این حال چالش پیش رو ارتقای جایگاه جریان افراط است. جریان افراط اخیرا به‌طور روزمره در «کراچی» عملیات‌های تروریستی انجام می‌دهد و این موضوع شرایط سختی را برای دولت منتخب پیش‌رو به‌وجود می‌آورد.
برای اولین‌بار در تاریخ پاکستان، یک دولت توانسته مدت قانونی را به پایان برساند چرا که یک دولت غیرنظامی بر سرکار بوده است. پایان دوره قانونی و پنج‌ساله فعالیت دولت برآمده از حزب مردم، پیشرفتی قابل‌ملاحظه در روندها و تحولات سیاسی پاکستان به‌شمار می‌رود. اصولا در پاکستان برای برگزاری انتخابات دولت منتخب، یا دولتی که به هر دلیلی بر سر کار است، کنار می‌رود و دولت موقت بر سر کار می‌آید یا به گفته خود پاکستانی‌ها، دولت نگران، وظیفه برگزاری انتخابات را برعهده می‌گیرد. برگزاری انتخابات در واقع مهم‌ترین و اصلی‌ترین وظیفه دولت نگران است. در قدم اول احزاب و گروه‌ها بر روی تیم برگزار‌کننده انتخابات به تفاهم می‌رسند. اکنون نیز احزاب بر روی نخست‌وزیر موقت به تفاهم رسیده‌اند. در کل عنصر تعیین‌کننده به لحاظ نوع رفتار سیاسی مردم و نخبگان در قالب احزاب شکل گرفته است. این قالب اصولی شبه‌قاره است و پاکستان نیز در طول شش‌دهه اخیر این قالب را به خود گرفته است. بنابراین موضوع اقوام و مذاهب در نوع حضور و رویکرد احزاب ترجمه شده است، به این معنی که افراد در قالب احزاب تعیین‌کننده هستند. از سوی دیگر کسانی که می‌خواهند کاندیدا شوند، برای مقبولیت در میان نخبگان و عامه مردم باید از سوی احزاب معرفی شوند، در غیر این صورت یا شانسی برای مشارکت ندارند یا در صورت مشارکت شانسی برای پیروزی و تصاحب کرسی‌های پارلمان ندارند. به‌طور مثال مشرف برای کاندیدا شدن، اول یک حزب معرفی کرد. احزاب و گروه‌ها برای شرکت در انتخابات، کاندیداهای خود را در ایالت‌ها معرفی می‌کنند و اگر در پارلمان اکثریت را داشته باشند می‌توانند نخست‌وزیر معرفی کنند. در دوره قبل به دلیل اکثریتی که «حزب مردم» داشت هم رییس‌جمهوری و هم نخست‌وزیر از این حزب انتخاب شدند. با این حال اکثر کارشناسان بر این باورند که رفتار سنتی نخبگان و مردم پاکستان این بار تکرار نمی‌شود. چرا که دولتی که پنج‌سال بر سرکار بود و با کودتا برکنار نشد هم نتوانست وعده‌هایش را عملیاتی کند، بنابراین رویکرد مردم متفاوت است و به‌نظر می‌رسد براساس تجربه گذشته، لزوما انتقال قدرت بین دو حزب مطرح، یعنی حزب مردم و مسلم لیگ صورت نگیرد. این دوره شکل سومی مانند ائتلاف احزاب و افراد شناخته‌نشده‌تر با حزب‌های جدید رخ می‌دهد. ممکن است شاهد اتفاق جدیدی در پاکستان باشیم؛ اتفاقی که در آن فرد، حزب مردم یا مسلم لیگ در انتخابات به قدرت نرسند و شاهد به‌میدان آمدن یک چهره جدید در عرصه قدرت پاکستان باشیم. شاید پاکستان در آینده شاهد به‌قدرت رسیدن افرادی جوان‌تر باشد که حاشیه سیاسی و اقتصادی کمتری نسبت به پیشینیان خود داشته باشند. این وضعیت جدید آرزویی است که مردم دارند. با این حال چالش پیش رو ارتقای جایگاه جریان افراط است. جریان افراط اخیرا به‌طور روزمره در «کراچی» عملیات‌های تروریستی انجام می‌دهد و این موضوع شرایط سختی را برای دولت منتخب پیش‌رو به‌وجود می‌آورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.