ستارگان خاك
جواد طوسي
نامه اعتراضآميز بازيگر زن به معاون سيما، دكتر پورمحمدي، درباره ركود كاري و اقتصاديشان به دليل ورود سرمايهگذاران خصوصي و اعمال سليقه غيراصولي و حرفهاي آنها كه زمينهساز بازشدن درهاي بازيگري به روي هر كسي شده است نشان ميدهد كه بحران و بيعدالتي و رقابت بيرحمانه در بازار كار علاوه بر حوزههاي اصلي تجاري به عرصه فرهنگوهنر نيز رخنه كرده است. حرف حساب اين جمع بازيگران اين است كه عدهاي تازه از گردِ راهرسيده و فاقد تجارب حرفهاي و پشتوانه تخصصي و آكادميك جاي آنها را تنگ كردهاند. در اينجا سيستم عرضه و تقاضا اهميت بيشتري پيدا ميكند. يك تحقيق همهجانبه درباره آموزشگاههاي سينمايي و تئاتر و علايق نسل جوان اين زمانه، ما را به اين واقعيت ميرساند كه «بازيگري» مسئله اصلي زندگي بسياري از دختران و پسران در اقصانقاط كشورمان است. طبيعتا در اين ماراتن نامتعادل و بيمارگونه هر كسي دليل و معيار خودش را دارد. شاهد بودهام كه تعداد بيشماري از اين شيفتگان با زبان بيزباني گفتهاند كه از طريق همذاتپنداري با يك نقش، اعتمادبهنفس پيدا ميكنند. اگر ما در متن جامعه فرصتهاي مناسب براي تخليهكردن اين نسل فراهم ميكرديم تا
اعتمادبهنفس موردنظرشان را از طرق ديگر نيز به دست ميآوردند و صرفا به حوزه بازيگري سرازير نميشدند، چهبسا با اين حجم گسترده متقاضيان و افرادي كه براي بازيگرشدن دل و دين از كف دادهاند و بعضا حاضرند براي رسيدن به هدفشان آدمِ ديگري بشوند، روبهرو نبوديم. متأسفانه تعداد درخور توجهي از اين خيلِ مشتاقِ كلاسهاي بازيگري وقتي كه محققشدن زودهنگام آرزوهايشان را ناممكن ميبينند و پشت درهاي بسته قرار ميگيرند دچار سرخوردگي و يأس و بدبيني میشوند و افرادي كه از آنها بت ساخته بودند يكباره فرو ميريزند و حتي بعضيها در صافي ذهن و درونشان به موجودي نفرتانگيز تبديل ميشوند.
اين فضاسازي بيضابطه براي ايجاد جاذبههاي كاذب، عدم برنامهريزي و سازماندهي صحيح در ساحت شناسايي و كشف استعدادهاي واقعي، وضعيتی پرترافيك و غيرحرفهاي را رقم زده كه شماري افراد قديمي و باتجربه پشت در ماندهاند و ديگر به بازي گرفته نميشوند؛ زيرا در اين صف طويل خاكستري اشخاصي هستند که يا خودشان را تحميل كردهاند یا حاضرند اصلا دستمزد نگيرند يا به رقم ناچيزي رضايت دهند و حتي در مواردي مبلغي هزينه كنند تا ديده شوند!
قاعدتا چنين ميزانسن و دورنمايي از بازيگري ميتواند سطحينگري، فساد، عدم اعتدال و زد و بند و بازارگرمي و درِ باغِ سبزنشاندادنِ الكي و نگاه كاسبكارانه را جايگزين مناسبات سالم در فضاهاي آموزشي حرفهاي كند. تجربههاي تاريخي در سينماي جهان و محيطهاي آكادميك بيانگر اين واقعيت بوده كه بازيگري يك هنر والا و ارزشمند است كه هويتمندي و تعالي آن در وهله اول نياز به گسترش فضاي فرهنگي جامعه و ظرفيتپذيري آدمهايش دارد. جاهطلبي و اشتهار و ستارهبودن در شرايطي ميتواند منطقپذير باشد كه رهرو اين راه بر پايه استعداد و دانش و تلاش مستمر و عاشقانه خود بتواند بدون توسل به اعمال غيرمتعارف و عدول از خصايص انساني، خودش را بهدرستي در جايگاهي مطمئن نشان دهد. اينجاست كه يك بازيگر فرصت پيدا ميكند خود را بهخوبي محك بزند و با انگيزه كافي به يك رقابت سازنده و حرفهاي بينديشد.
نامه اعتراضآميز بازيگر زن به معاون سيما، دكتر پورمحمدي، درباره ركود كاري و اقتصاديشان به دليل ورود سرمايهگذاران خصوصي و اعمال سليقه غيراصولي و حرفهاي آنها كه زمينهساز بازشدن درهاي بازيگري به روي هر كسي شده است نشان ميدهد كه بحران و بيعدالتي و رقابت بيرحمانه در بازار كار علاوه بر حوزههاي اصلي تجاري به عرصه فرهنگوهنر نيز رخنه كرده است. حرف حساب اين جمع بازيگران اين است كه عدهاي تازه از گردِ راهرسيده و فاقد تجارب حرفهاي و پشتوانه تخصصي و آكادميك جاي آنها را تنگ كردهاند. در اينجا سيستم عرضه و تقاضا اهميت بيشتري پيدا ميكند. يك تحقيق همهجانبه درباره آموزشگاههاي سينمايي و تئاتر و علايق نسل جوان اين زمانه، ما را به اين واقعيت ميرساند كه «بازيگري» مسئله اصلي زندگي بسياري از دختران و پسران در اقصانقاط كشورمان است. طبيعتا در اين ماراتن نامتعادل و بيمارگونه هر كسي دليل و معيار خودش را دارد. شاهد بودهام كه تعداد بيشماري از اين شيفتگان با زبان بيزباني گفتهاند كه از طريق همذاتپنداري با يك نقش، اعتمادبهنفس پيدا ميكنند. اگر ما در متن جامعه فرصتهاي مناسب براي تخليهكردن اين نسل فراهم ميكرديم تا
اعتمادبهنفس موردنظرشان را از طرق ديگر نيز به دست ميآوردند و صرفا به حوزه بازيگري سرازير نميشدند، چهبسا با اين حجم گسترده متقاضيان و افرادي كه براي بازيگرشدن دل و دين از كف دادهاند و بعضا حاضرند براي رسيدن به هدفشان آدمِ ديگري بشوند، روبهرو نبوديم. متأسفانه تعداد درخور توجهي از اين خيلِ مشتاقِ كلاسهاي بازيگري وقتي كه محققشدن زودهنگام آرزوهايشان را ناممكن ميبينند و پشت درهاي بسته قرار ميگيرند دچار سرخوردگي و يأس و بدبيني میشوند و افرادي كه از آنها بت ساخته بودند يكباره فرو ميريزند و حتي بعضيها در صافي ذهن و درونشان به موجودي نفرتانگيز تبديل ميشوند.
اين فضاسازي بيضابطه براي ايجاد جاذبههاي كاذب، عدم برنامهريزي و سازماندهي صحيح در ساحت شناسايي و كشف استعدادهاي واقعي، وضعيتی پرترافيك و غيرحرفهاي را رقم زده كه شماري افراد قديمي و باتجربه پشت در ماندهاند و ديگر به بازي گرفته نميشوند؛ زيرا در اين صف طويل خاكستري اشخاصي هستند که يا خودشان را تحميل كردهاند یا حاضرند اصلا دستمزد نگيرند يا به رقم ناچيزي رضايت دهند و حتي در مواردي مبلغي هزينه كنند تا ديده شوند!
قاعدتا چنين ميزانسن و دورنمايي از بازيگري ميتواند سطحينگري، فساد، عدم اعتدال و زد و بند و بازارگرمي و درِ باغِ سبزنشاندادنِ الكي و نگاه كاسبكارانه را جايگزين مناسبات سالم در فضاهاي آموزشي حرفهاي كند. تجربههاي تاريخي در سينماي جهان و محيطهاي آكادميك بيانگر اين واقعيت بوده كه بازيگري يك هنر والا و ارزشمند است كه هويتمندي و تعالي آن در وهله اول نياز به گسترش فضاي فرهنگي جامعه و ظرفيتپذيري آدمهايش دارد. جاهطلبي و اشتهار و ستارهبودن در شرايطي ميتواند منطقپذير باشد كه رهرو اين راه بر پايه استعداد و دانش و تلاش مستمر و عاشقانه خود بتواند بدون توسل به اعمال غيرمتعارف و عدول از خصايص انساني، خودش را بهدرستي در جايگاهي مطمئن نشان دهد. اينجاست كه يك بازيگر فرصت پيدا ميكند خود را بهخوبي محك بزند و با انگيزه كافي به يك رقابت سازنده و حرفهاي بينديشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.