|

آل‌احمدخوانی در تهران

نویسنده: علی هاشم ترجمه: شهرام زرندار

چهار سال پیش، دیدار یک وزیر امور خارجه ایرانی و همکار آمریکایی‌اش، می‌توانست در صدر اخبار باشد و باعث انتقاد تندروهای ایرانی و آمریکایی شود، اما دیگر چنین نیست و در این مورد باید سپاسگزار «برجام» باشیم. برجامی که نتیجه و حاصل دیدارهای محمدجواد ظریف و جان کری همتای آمریکایی‌اش است. این تعداد دیدار، رکورد این‌چنین ملاقات‌هايي را در جهان شکسته است.

هنگامی‌که توافق‌نامه هسته‌ای در 14 جولای سال 2015 اعلام شد، بسیاری در تهران به خیابان‌ها ریختند و جشن گرفتند. اندک کسانی هم بودند که کل رویکرد جدید ایران را محکوم کردند.
این عمدتا تندروها بودند که کاملا علیه برجام موضع‌ گرفتند؛ آنهایی که در سمت راست سیاسی قرار داشتند. یک مقام رسمی ایرانی که به شرط پنهان‌ماندن هویتش سخن می‌گفت به اَل‌مانیتور گفته است: «9 ماه برای یک زن باردار کافی است تا وضع حمل کند، با‌این‌همه، 9 ماه برای توافق‌نامه کافی نبوده تا چیزی از آن عاید ما شود. ایالات متحده همه‌چیز از ایران می‌خواهد، ولی آماده دادن چیزی به ایران نیست. این وضع تنها به رشد احساسات ضدآمریکایی در ایران کمک می‌کند؛ نه‌تنها میان اصولگرایان و اردوگاه‌ آنها، بلکه میان آنهایی که خواهان عادی‌سازی روابط با غرب هستند». این مقام ایرانی به طور مشخص به آخرین حکم دادگاه عالی ایالات متحده برای بلوکه‌کردن دو میلیارد دلار از دارایی‌های ایران اشاره می‌کرد. صدالبته این حکم استاندارد جدیدی به دست می‌دهد و روشن می‌کند اگر ایران مالک اموالی چند در ایالات متحده است، قربانیان حملات تروریستی که ادعا مي‌كنند ایران پشت آنها بوده مجاز خواهند بود تا ادعای غرامت کنند و از آن اموال غرامتشان را بگیرند.
در میان اقدامات دیگر ایالات متحده که ایران آن را تحریک‌آمیز می‌داند، تغییرات اعمال‌شده درباره صدور ویزاست. چنین اقداماتی از دیدگاه ایرانی‌ها باعث جلوگیری از واردشدن سرمایه‌گذاران خارجی به ایران می‌شود. عین همین مسئله درباره سایر اقدامات ایالات متحده نیز وجود دارد و شامل محدودیت‌های بانکی می‌شود که سرسختانه به حیاتشان ادامه می‌دهند، محدودیت‌هایی که باعث تأخیر در بازگشت حدود 55 میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران شده است.
با‌این‌همه، کری پس از آخرین دیدارش با ظریف در نیویورک به روزنامه‌نگاران گفت: «اکنون فرصت‌های جدید برای روابط اقتصادی با ایران پدید آمده و بانک‌های خارجی می‌توانند از این فرصت‌ها استفاده کنند». او افزود: «بدبختانه به نظر می‌رسد که بعضی از بانک‌های خارجی دچار سردرگمی هستند و ما می‌خواهیم در این مورد تا اندازه‌ای که می‌توانیم روشنگری کنیم». هنوز معلوم نیست کدام اقدامات لازم باید از سوی آمریکا اتخاذ شود تا این «سردرگمی‌ها» تمام و روشن شوند. یک مقام رسمی ایرانی به ال‌مانیتور گفته است: اگر ایالات متحده نتواند به تعهدات خود براساس برجام عمل کند و به محروم‌کردن ایرانی‌ها از حقوقشان ادامه دهد، ممکن است شرایط از کنترل خارج شود. ایران براساس خط قرمز‌های اعلام شده به تعهدات خود براساس برجام عمل کرده است. بااین‌همه در عوض انجام‌دادن تعهداتمان، هنوز هیچ منفعتی عاید نشده است. اگر این سیاست ادامه یابد تعجبی نخواهد داشت که روزی این توافق‌نامه با شکست مواجه شود و بعد با توجه به شکست تلاش‌هایمان برای ایجاد اعتماد بین دو طرف، رسیدن به توافقی مشابه در یک دهه یا دو دهه آینده خیلی مشکل خواهد بود. طبق اظهارات مقام رسمی ایرانی: «تنها چیزی که می‌توانیم از آنچه در حال رخ‌دادن است، بفهمیم این است که آنها می‌خواهند ما را از داشتن قدرت محروم کنند. می‌خواهند ما در صلح به سر نبریم، می‌خواهند در‌حالی‌که بی‌دفاع هستیم، جنگ به راه بیندازند. این مسئله به هیچ قیمتی رخ نخواهد داد». این مقام ایرانی به فشارهایی که بر ایران برای رهاکردن برنامه موشکی‌‌‌اش وارد می‌شود اشاره می‌کرد؛ برنامه‌ای که ایالات متحده آن را نقض آشکار قطع‌نامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل می‌داند، قطع‌نامه‌‌ای که لغو آن یکی از نتایج توافق هسته‌ای بوده، ولی آن را نقض خود برجام نمی‌داند.
محافظه‌کاران در تهران، کاریکاتور اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا را به عنوان «شمر» مردی که حسین‌بن‌علی(ع)، امام سوم شیعیان و نوه حضرت محمدبن‌عبدالله را به قتل رسانده در هوا می‌گردانند. چنین حرکاتی معمولا باعث انتقاد نیروهای اصلاح‌طلب و حتی محافظه‌کاران پراگماتیست طرفدار برجام می‌شود. بااین‌همه بعد از ماه‌ها که از امضا و اجرای توافق هسته‌ای می‌گذرد، بعید است که چنین صداهایی شنیده شود، در عوض آنهایی که از اظهارنظرهای تحریک‌آمیز ضدآمریکایی انتقاد می‌کرده‌اند، این روزها ممکن است خواننده کتاب غرب‌زدگی نویسنده ایرانی، جلال آل‌احمد شوند. کتابی که به عنوان مادر گفتمان ضدغربی و احساسات ضدآمریکایی به آن نگاه می‌شود.

چهار سال پیش، دیدار یک وزیر امور خارجه ایرانی و همکار آمریکایی‌اش، می‌توانست در صدر اخبار باشد و باعث انتقاد تندروهای ایرانی و آمریکایی شود، اما دیگر چنین نیست و در این مورد باید سپاسگزار «برجام» باشیم. برجامی که نتیجه و حاصل دیدارهای محمدجواد ظریف و جان کری همتای آمریکایی‌اش است. این تعداد دیدار، رکورد این‌چنین ملاقات‌هايي را در جهان شکسته است.

هنگامی‌که توافق‌نامه هسته‌ای در 14 جولای سال 2015 اعلام شد، بسیاری در تهران به خیابان‌ها ریختند و جشن گرفتند. اندک کسانی هم بودند که کل رویکرد جدید ایران را محکوم کردند.
این عمدتا تندروها بودند که کاملا علیه برجام موضع‌ گرفتند؛ آنهایی که در سمت راست سیاسی قرار داشتند. یک مقام رسمی ایرانی که به شرط پنهان‌ماندن هویتش سخن می‌گفت به اَل‌مانیتور گفته است: «9 ماه برای یک زن باردار کافی است تا وضع حمل کند، با‌این‌همه، 9 ماه برای توافق‌نامه کافی نبوده تا چیزی از آن عاید ما شود. ایالات متحده همه‌چیز از ایران می‌خواهد، ولی آماده دادن چیزی به ایران نیست. این وضع تنها به رشد احساسات ضدآمریکایی در ایران کمک می‌کند؛ نه‌تنها میان اصولگرایان و اردوگاه‌ آنها، بلکه میان آنهایی که خواهان عادی‌سازی روابط با غرب هستند». این مقام ایرانی به طور مشخص به آخرین حکم دادگاه عالی ایالات متحده برای بلوکه‌کردن دو میلیارد دلار از دارایی‌های ایران اشاره می‌کرد. صدالبته این حکم استاندارد جدیدی به دست می‌دهد و روشن می‌کند اگر ایران مالک اموالی چند در ایالات متحده است، قربانیان حملات تروریستی که ادعا مي‌كنند ایران پشت آنها بوده مجاز خواهند بود تا ادعای غرامت کنند و از آن اموال غرامتشان را بگیرند.
در میان اقدامات دیگر ایالات متحده که ایران آن را تحریک‌آمیز می‌داند، تغییرات اعمال‌شده درباره صدور ویزاست. چنین اقداماتی از دیدگاه ایرانی‌ها باعث جلوگیری از واردشدن سرمایه‌گذاران خارجی به ایران می‌شود. عین همین مسئله درباره سایر اقدامات ایالات متحده نیز وجود دارد و شامل محدودیت‌های بانکی می‌شود که سرسختانه به حیاتشان ادامه می‌دهند، محدودیت‌هایی که باعث تأخیر در بازگشت حدود 55 میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده ایران شده است.
با‌این‌همه، کری پس از آخرین دیدارش با ظریف در نیویورک به روزنامه‌نگاران گفت: «اکنون فرصت‌های جدید برای روابط اقتصادی با ایران پدید آمده و بانک‌های خارجی می‌توانند از این فرصت‌ها استفاده کنند». او افزود: «بدبختانه به نظر می‌رسد که بعضی از بانک‌های خارجی دچار سردرگمی هستند و ما می‌خواهیم در این مورد تا اندازه‌ای که می‌توانیم روشنگری کنیم». هنوز معلوم نیست کدام اقدامات لازم باید از سوی آمریکا اتخاذ شود تا این «سردرگمی‌ها» تمام و روشن شوند. یک مقام رسمی ایرانی به ال‌مانیتور گفته است: اگر ایالات متحده نتواند به تعهدات خود براساس برجام عمل کند و به محروم‌کردن ایرانی‌ها از حقوقشان ادامه دهد، ممکن است شرایط از کنترل خارج شود. ایران براساس خط قرمز‌های اعلام شده به تعهدات خود براساس برجام عمل کرده است. بااین‌همه در عوض انجام‌دادن تعهداتمان، هنوز هیچ منفعتی عاید نشده است. اگر این سیاست ادامه یابد تعجبی نخواهد داشت که روزی این توافق‌نامه با شکست مواجه شود و بعد با توجه به شکست تلاش‌هایمان برای ایجاد اعتماد بین دو طرف، رسیدن به توافقی مشابه در یک دهه یا دو دهه آینده خیلی مشکل خواهد بود. طبق اظهارات مقام رسمی ایرانی: «تنها چیزی که می‌توانیم از آنچه در حال رخ‌دادن است، بفهمیم این است که آنها می‌خواهند ما را از داشتن قدرت محروم کنند. می‌خواهند ما در صلح به سر نبریم، می‌خواهند در‌حالی‌که بی‌دفاع هستیم، جنگ به راه بیندازند. این مسئله به هیچ قیمتی رخ نخواهد داد». این مقام ایرانی به فشارهایی که بر ایران برای رهاکردن برنامه موشکی‌‌‌اش وارد می‌شود اشاره می‌کرد؛ برنامه‌ای که ایالات متحده آن را نقض آشکار قطع‌نامه 2231 شورای امنیت سازمان ملل می‌داند، قطع‌نامه‌‌ای که لغو آن یکی از نتایج توافق هسته‌ای بوده، ولی آن را نقض خود برجام نمی‌داند.
محافظه‌کاران در تهران، کاریکاتور اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا را به عنوان «شمر» مردی که حسین‌بن‌علی(ع)، امام سوم شیعیان و نوه حضرت محمدبن‌عبدالله را به قتل رسانده در هوا می‌گردانند. چنین حرکاتی معمولا باعث انتقاد نیروهای اصلاح‌طلب و حتی محافظه‌کاران پراگماتیست طرفدار برجام می‌شود. بااین‌همه بعد از ماه‌ها که از امضا و اجرای توافق هسته‌ای می‌گذرد، بعید است که چنین صداهایی شنیده شود، در عوض آنهایی که از اظهارنظرهای تحریک‌آمیز ضدآمریکایی انتقاد می‌کرده‌اند، این روزها ممکن است خواننده کتاب غرب‌زدگی نویسنده ایرانی، جلال آل‌احمد شوند. کتابی که به عنوان مادر گفتمان ضدغربی و احساسات ضدآمریکایی به آن نگاه می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.