|

مشکل لیبرال‌های عربستان

مشکل بزرگ لیبرال‌های عربستان این است که هیچ‌کس آنها را دوست ندارد. منظور از هیچ‌کس در اینجا ملت به شکل عام است. البته گروهی از ملت به افکار و اندیشه‌های آنها گرایش دارند یا از طریق شبکه‌های مجازی، سعی می‌کنند افکار آنها را دنبال کنند، اما اکثریت جامعه وضعیت دیگری دارد. لیبرال‌های عربستان فاقد آن کیمیای حقیقی برای ایجاد ارتباط بین خودشان و ملت‌ هستند. همه می‌دانند اکثر آنها از جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند، بسیار فاصله گرفته‌اند. شاید بتوان گفت سه‌چهارم از ملت عربستان اساسا زبان لیبرال‌ها را نمی‌فهمند. عجیب اینکه ظاهرا هیچ‌کس هم قصد ندارد این مسافت فرضی بین لیبرال‌ها و ملت را کوتاه کند. عجیب‌تر اینکه آنها خودشان هم حتی در شبکه‌های مجازی مراقب هستند تا حرف‌ها و بحث‌هایشان به‌جایی‌که نباید کشیده نشود؛ پیوسته مراقب‌اند با دارندگان مدارک تحصیلی بالا حرف بزنند، نه با کسانی که برای مثال جزء طبقه کارگر هستند. زبانی را که این لیبرال‌ها به کار می‌برند، بسیار بیگانه است. در نظر آنها گویی این طبیعی است که برای مثال کارگران یا طبقات محروم جامعه، زبان آنها را نفهمند یا با آنها در ارتباط نباشند. با این تصور که توده‌ها افکارشان رشد نکرده و قادر به درک مفاهیم آنها نیستند! شاید این قضاوتی بسیار خشن نسبت به آنها باشد، اما درعین‌حال واقعیتی را بیان می‌کند که اقشار مختلف مردم عربستان با آن دست‌به‌گریبان هستند و با وجود اینکه لیبرال‌ها پیوسته آنها را دعوت به عدالت و دموکراسی و کسب آزادی‌های فردی و اجتماعی می‌کنند، اما کسی پیام آنها را متوجه نمی‌شود. به‌همین‌دلیل دیواری بلند بین مدعیان آزادی ملت و حقوق شهروندی با مردم عادی که قاعدتا باید مخاطب این حرف‌ها باشند، به وجود آمده است. این مشکلی است که نمی‌توان نسبت به آن ساکت بود؛ آن هم در منطقه‌ای که درگیر مشکلات فرقه‌گرایانه مذهبی است و این جریان فرقه‌گرایی به‌شدت در حال رشد است. لیبرال‌ها در حوزه‌های دینی به هیچ‌وجه نمی‌توانند شفاف صحبت کنند. صحبت از دین، آزادی و کرامت انسانی برای‌شان دشوار و تا حدودی ناممکن است. آنها نمی‌توانند رابطه‌ای مثبت بین خودشان و مخاطبان برقرار کنند. این در حالی است که انتظار دارند ملت هم برای آنها صف کشیده یا از اندیشه‌هایشان دفاع کند. شهروندان عادی تصورشان بر این است که لیبرال‌ها گروهی دیکتاتورمنش و به‌شدت خودخواه هستند. آنها فقط به دنبال تحقق تمایلات خودخواهانه خودشان هستند و می‌کوشند تا افتخاراتی شخصی به دست آورند و در اصل تمایلی برای نجات مردم ندارند.
در چنین فضایی است که مدعیان فرقه‌گرایی مذهبی از این خلأ استفاده کرده و به دلیل داشتن ارتباطی نزدیک‌تر با مردم می‌توانند کاری کنند که ملت نیز دنباله‌روی بیشتری از آنها داشته باشد. صاحبان فرقه‌گرایی حتی این‌طور وانمود می‌کنند که هرگونه خدشه واردکردن به آنها یک خطر قرمز است. حال آنکه بسیاری از این داعیان دینداری می‌دانند خودشان دارای سطح فرهنگی مطلوبی نیستند. بسیاری از آنها «ژان پل سارتر» یا «محمد عابد الجابری» را نمی‌شناسند و اگر بشناسند، فقط در حد نام آنهاست، اما ملت به این داعیان به چشم دیگری نگاه می‌کند و توجه به این مسئله ندارد که فرهنگ آنها چه فاصله‌ای با جوهر دین دارد. به‌هرحال، آنها مردمانی را با خود همراه می‌کنند و نمی‌توان اين مسئله را نادیده گرفت. موفقیت آنها در این است که می‌دانند قادر به جذب حداکثری جامعه هستند. آنها به‌خوبی می‌دانند تا چه حد تأثیرگذارند و می‌توانند توده‌های مردم به‌ویژه نسل‌های جوان را بسیج کرده و با خود همراه کنند. روشن است لیبرال‌ها اهداف مشخصی دارند. ایجاد تغییرات و اصلاح قوانین، تلاش برای ایجاد برابری بین زن‌ومرد، آزادی‌های فردی و اجتماعی و توسعه دموکراسی ازجمله اهداف آنهاست. به‌تازگی دولت عربستان سعودی نیز دریافته است دیگر نمی‌توان نسبت به این مطالبات گسترده و برحق مردم و ایجاد تغییرات، بی‌تفاوت بود. فقط باید دانست ایجاد هرگونه فضای دموکراتیک باید با ملاحظات ملت عربستان نیز سنخیت داشته باشد.
گروه‌های فرقه‌گرا چه در عربستان باشند یا الجزایر، لیبی و تونس، می‌دانند بزرگ‌ترین رمز پیروزی‌شان ارتباط‌داشتن با توده‌های مردم و تلاش برای تأثیرگذاری بر آنهاست. آنها از وضعیت برج عاج‌نشینی لیبرال‌ها نهایت سوءاستفاده را می‌کنند تا همان شیوه‌های سنتی و موروثی خود را که نامتناسب با خواسته‌های جامعه است، ترویج کنند.

مشکل بزرگ لیبرال‌های عربستان این است که هیچ‌کس آنها را دوست ندارد. منظور از هیچ‌کس در اینجا ملت به شکل عام است. البته گروهی از ملت به افکار و اندیشه‌های آنها گرایش دارند یا از طریق شبکه‌های مجازی، سعی می‌کنند افکار آنها را دنبال کنند، اما اکثریت جامعه وضعیت دیگری دارد. لیبرال‌های عربستان فاقد آن کیمیای حقیقی برای ایجاد ارتباط بین خودشان و ملت‌ هستند. همه می‌دانند اکثر آنها از جامعه‌ای که در آن زندگی می‌کنند، بسیار فاصله گرفته‌اند. شاید بتوان گفت سه‌چهارم از ملت عربستان اساسا زبان لیبرال‌ها را نمی‌فهمند. عجیب اینکه ظاهرا هیچ‌کس هم قصد ندارد این مسافت فرضی بین لیبرال‌ها و ملت را کوتاه کند. عجیب‌تر اینکه آنها خودشان هم حتی در شبکه‌های مجازی مراقب هستند تا حرف‌ها و بحث‌هایشان به‌جایی‌که نباید کشیده نشود؛ پیوسته مراقب‌اند با دارندگان مدارک تحصیلی بالا حرف بزنند، نه با کسانی که برای مثال جزء طبقه کارگر هستند. زبانی را که این لیبرال‌ها به کار می‌برند، بسیار بیگانه است. در نظر آنها گویی این طبیعی است که برای مثال کارگران یا طبقات محروم جامعه، زبان آنها را نفهمند یا با آنها در ارتباط نباشند. با این تصور که توده‌ها افکارشان رشد نکرده و قادر به درک مفاهیم آنها نیستند! شاید این قضاوتی بسیار خشن نسبت به آنها باشد، اما درعین‌حال واقعیتی را بیان می‌کند که اقشار مختلف مردم عربستان با آن دست‌به‌گریبان هستند و با وجود اینکه لیبرال‌ها پیوسته آنها را دعوت به عدالت و دموکراسی و کسب آزادی‌های فردی و اجتماعی می‌کنند، اما کسی پیام آنها را متوجه نمی‌شود. به‌همین‌دلیل دیواری بلند بین مدعیان آزادی ملت و حقوق شهروندی با مردم عادی که قاعدتا باید مخاطب این حرف‌ها باشند، به وجود آمده است. این مشکلی است که نمی‌توان نسبت به آن ساکت بود؛ آن هم در منطقه‌ای که درگیر مشکلات فرقه‌گرایانه مذهبی است و این جریان فرقه‌گرایی به‌شدت در حال رشد است. لیبرال‌ها در حوزه‌های دینی به هیچ‌وجه نمی‌توانند شفاف صحبت کنند. صحبت از دین، آزادی و کرامت انسانی برای‌شان دشوار و تا حدودی ناممکن است. آنها نمی‌توانند رابطه‌ای مثبت بین خودشان و مخاطبان برقرار کنند. این در حالی است که انتظار دارند ملت هم برای آنها صف کشیده یا از اندیشه‌هایشان دفاع کند. شهروندان عادی تصورشان بر این است که لیبرال‌ها گروهی دیکتاتورمنش و به‌شدت خودخواه هستند. آنها فقط به دنبال تحقق تمایلات خودخواهانه خودشان هستند و می‌کوشند تا افتخاراتی شخصی به دست آورند و در اصل تمایلی برای نجات مردم ندارند.
در چنین فضایی است که مدعیان فرقه‌گرایی مذهبی از این خلأ استفاده کرده و به دلیل داشتن ارتباطی نزدیک‌تر با مردم می‌توانند کاری کنند که ملت نیز دنباله‌روی بیشتری از آنها داشته باشد. صاحبان فرقه‌گرایی حتی این‌طور وانمود می‌کنند که هرگونه خدشه واردکردن به آنها یک خطر قرمز است. حال آنکه بسیاری از این داعیان دینداری می‌دانند خودشان دارای سطح فرهنگی مطلوبی نیستند. بسیاری از آنها «ژان پل سارتر» یا «محمد عابد الجابری» را نمی‌شناسند و اگر بشناسند، فقط در حد نام آنهاست، اما ملت به این داعیان به چشم دیگری نگاه می‌کند و توجه به این مسئله ندارد که فرهنگ آنها چه فاصله‌ای با جوهر دین دارد. به‌هرحال، آنها مردمانی را با خود همراه می‌کنند و نمی‌توان اين مسئله را نادیده گرفت. موفقیت آنها در این است که می‌دانند قادر به جذب حداکثری جامعه هستند. آنها به‌خوبی می‌دانند تا چه حد تأثیرگذارند و می‌توانند توده‌های مردم به‌ویژه نسل‌های جوان را بسیج کرده و با خود همراه کنند. روشن است لیبرال‌ها اهداف مشخصی دارند. ایجاد تغییرات و اصلاح قوانین، تلاش برای ایجاد برابری بین زن‌ومرد، آزادی‌های فردی و اجتماعی و توسعه دموکراسی ازجمله اهداف آنهاست. به‌تازگی دولت عربستان سعودی نیز دریافته است دیگر نمی‌توان نسبت به این مطالبات گسترده و برحق مردم و ایجاد تغییرات، بی‌تفاوت بود. فقط باید دانست ایجاد هرگونه فضای دموکراتیک باید با ملاحظات ملت عربستان نیز سنخیت داشته باشد.
گروه‌های فرقه‌گرا چه در عربستان باشند یا الجزایر، لیبی و تونس، می‌دانند بزرگ‌ترین رمز پیروزی‌شان ارتباط‌داشتن با توده‌های مردم و تلاش برای تأثیرگذاری بر آنهاست. آنها از وضعیت برج عاج‌نشینی لیبرال‌ها نهایت سوءاستفاده را می‌کنند تا همان شیوه‌های سنتی و موروثی خود را که نامتناسب با خواسته‌های جامعه است، ترویج کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.