|

پتانسیل بخش خصوصی را ببینیم

ایرج کلانتری.معمار و رئیس هیأت‌مدیره مهندسین مشاور باوند

در ایران باید راهکاری را جست‌وجو کنیم که مجموعه‌ای ناظر بر ضوابط بین‌المللی در حوزه فرهنگ و هنر باشد. ایران در بی‌ينال‌ها و نمایشگاه‌های بین‌المللی حضور دارد و بهتر است دولت از بخش خصوصی حمایت کند تا این حضور به‌درستی انجام شود. عمده‌ترین مشکل البته سازوکار سازماندهی و ثبت چنین نهادی در بخش خصوصی است که به‌صورت غیرانتفاعی فعالیت کند و در سطوح بالا مسئولان دولتی و اجرائی هم در حوزه وظایف خودشان در این مجموعه باشند. در کشورهای دیگر هم بخش خصوصی این کار را بر عهده دارد و دولت از آنها حمایت می‌کند. ما نمی‌توانیم نهادی تشکیل دهیم که وظایفی برای پشتیبانی دولتی تعیین کند؛ اما برعکس آن می‌شود. دولت می‌تواند تشکیلاتی راه بیندازد و بخش خصوصی را تکلیف کند همان‌طور که برنامه‌های نظام فنی اجرائی ما اين‌گونه است. در همین اکسپو وزارت مسکن کار طراحی و شیوه‌های حضور را عملا انجام نمی‌دهد و فقط مقررات را می‌گذارد و باقی‌اش را باید مهندسين مشاور و نهادهای دیگر بخش خصوصی انجام دهند. متأسفانه پتانسیل بخش خصوصی در کشور ما دیده نشده است. دستورات و مدیریت به‌صورت متمرکز و با اهداف ویژه و خاصی اجرا شده و نتیجه آن هم منفی بوده است. کافی است 30 سال کارنامه حضور ایران در مجامع بین‌المللی را بررسی کنید. حتی کار به جایی رسیده که در بی‌ينال ونیز تعهدات دولت نسبت به این نهاد انجام نشده و بدهی دارد و حضور مجدد ما در بی‌ينال در گرو گذشتن از هفت‌خان رستم است. می‌توانیم به الگوهای کشورهای دیگر نگاه کنیم که شیوه‌های حضور و مشارکتشان در این امور چگونه انجام می‌شود و چه نهادهایی پیگیر و مسئول هستند. به‌صورت پراگماتیسم می‌گویم مسئله خیلی جدی است و ما اگر می‌خواهیم در مجامع بین‌المللی حضور داشته باشیم و از طریق این حضور بضاعت‌های فنی و فرهنگی خودمان را نشان دهیم، این کار به‌صورت متمرکز وظیفه دولت نیست. خیلی از ارکان دولت و سازمان‌های «ان‌جي‌او» می‌توانند ذی‌مدخل باشند؛ اما باید هماهنگ باشند و شرط این هماهنگی تشکیل یک نهاد است، البته این پیش‌فرض در اذهان مقامات دولتي هست که فکر می‌کنند فقط آن مقامات می‌توانند شرط و شروط آن را دیکته کنند. اگر بخواهم مصداقی صحبت کنم باید بگویم در حدود 15 سال است سعی می‌کنیم به‌صورت مشترک پروژه‌های تمام معماران ایرانی را که در نقاط مختلف دنیا کار کرده‌اند، در یک نمایشگاه جمع کنیم. داوطلبان بسیار زیادي در خارج از ایران و در داخل داشتیم؛ اما هنوز نتوانسته‌ایم مجموعه کار ایرانی‌ها را بسته‌بندی کنیم و بسپاریم به نماینده سیاسی‌مان. این کار در اولویت وزارت خارجه نیست. در توسعه نقل و انتقال نوآوری و تکنولوژی مسابقه‌ای می‌گذارند و بعد می‌گویند بروید شریک خارجی پیدا کنید، برای اینکه شما نمی‌دانید دستاوردهای تکنولوژی این پروژه چیست. قبل از انقلاب این کاملا برعکس بود. هنرمندي مانند فرمانفرماییان می‌توانست به اقتضای شرایط پروژه، شریک خارجی بیاورد. چرا باید پیدا‌کردن شریک خارجی در وظایف دولت باشد؟ این پیش‌فرضی است که باید زیر سؤال برود. چرا شما فکر می‌کنید ما ایرانی‌ها نمی‌توانیم درست مدیریت کنیم که توانایی‌های مختلف داشته باشد و در عرصه بین‌الملل شرکت کند؟ باید با نگاه ساختاری، پیش‌فرض‌ها را عوض کنیم و خطا‌ها را کنار بگذاریم. نظامی که با انقلاب روی کار می‌آید بدیهی است در ابتدای کار، امور را به آدم‌های مورد اعتماد خودش بسپارد؛ اما این موضوع به‌تدریج تداوم پیدا کرده و یک حلقه از خواص پديد آمده كه این حلقه خواص اختیار و اراده وسیعی دارند که در هر حوزه‌ای می‌توانند تصمیم بگیرند و استعدادهای جامعه کنار زده می‌شود. از سال 81 در قالب تشکل‌ها پذیرفتیم منافع خود را نگاه نکنیم و شورایی تشکیل دادیم که مسائلمان را به‌صورت هماهنگ روی میز دولت می‌گذاریم؛ اما نمایندگان دولت هیچ‌وقت به‌صورت جدی حضور نداشته‌اند. جلسات ابتدا به‌صورت ماهي یک‌بار برگزار می‌شود و سپس شش‌ ماه وقفه می‌افتد و از سطح وزیر به فلان معاون افت پیدا می‌کند. مشکل ما با دولت این است. درباره اجرای پاویون ایران در اکسپو من باور ندارم که نمی‌شد آن را به‌خوبی اجرا کرد. ما سفارت ایران در توکیو را در سطح بین‌الملل به‌خوبی اجرا کردیم. قرار هم نیست من پیمانکارم را ببرم آن سر دنیا؛ می‌توانم ایده بدهم و با آنها هماهنگ کنم. قرار نیست یک پکیج کامل از یک سر دنیا برود یک جای دیگر و بدون مشارکت با امور بومی آنجا کار کند. با اعتمادبه‌نفس باید گفت می‌توانیم از همه کسانی که شرح وظایفشان اداره اکسپو است کار بهتری ارائه دهیم. ایجاد یک نهاد که ترکیبی از بخش خصوصی و دولتی است، می‌تواند تضمین‌کننده حضور جدی و درست ایران در مجامع بین‌المللی باشد.

در ایران باید راهکاری را جست‌وجو کنیم که مجموعه‌ای ناظر بر ضوابط بین‌المللی در حوزه فرهنگ و هنر باشد. ایران در بی‌ينال‌ها و نمایشگاه‌های بین‌المللی حضور دارد و بهتر است دولت از بخش خصوصی حمایت کند تا این حضور به‌درستی انجام شود. عمده‌ترین مشکل البته سازوکار سازماندهی و ثبت چنین نهادی در بخش خصوصی است که به‌صورت غیرانتفاعی فعالیت کند و در سطوح بالا مسئولان دولتی و اجرائی هم در حوزه وظایف خودشان در این مجموعه باشند. در کشورهای دیگر هم بخش خصوصی این کار را بر عهده دارد و دولت از آنها حمایت می‌کند. ما نمی‌توانیم نهادی تشکیل دهیم که وظایفی برای پشتیبانی دولتی تعیین کند؛ اما برعکس آن می‌شود. دولت می‌تواند تشکیلاتی راه بیندازد و بخش خصوصی را تکلیف کند همان‌طور که برنامه‌های نظام فنی اجرائی ما اين‌گونه است. در همین اکسپو وزارت مسکن کار طراحی و شیوه‌های حضور را عملا انجام نمی‌دهد و فقط مقررات را می‌گذارد و باقی‌اش را باید مهندسين مشاور و نهادهای دیگر بخش خصوصی انجام دهند. متأسفانه پتانسیل بخش خصوصی در کشور ما دیده نشده است. دستورات و مدیریت به‌صورت متمرکز و با اهداف ویژه و خاصی اجرا شده و نتیجه آن هم منفی بوده است. کافی است 30 سال کارنامه حضور ایران در مجامع بین‌المللی را بررسی کنید. حتی کار به جایی رسیده که در بی‌ينال ونیز تعهدات دولت نسبت به این نهاد انجام نشده و بدهی دارد و حضور مجدد ما در بی‌ينال در گرو گذشتن از هفت‌خان رستم است. می‌توانیم به الگوهای کشورهای دیگر نگاه کنیم که شیوه‌های حضور و مشارکتشان در این امور چگونه انجام می‌شود و چه نهادهایی پیگیر و مسئول هستند. به‌صورت پراگماتیسم می‌گویم مسئله خیلی جدی است و ما اگر می‌خواهیم در مجامع بین‌المللی حضور داشته باشیم و از طریق این حضور بضاعت‌های فنی و فرهنگی خودمان را نشان دهیم، این کار به‌صورت متمرکز وظیفه دولت نیست. خیلی از ارکان دولت و سازمان‌های «ان‌جي‌او» می‌توانند ذی‌مدخل باشند؛ اما باید هماهنگ باشند و شرط این هماهنگی تشکیل یک نهاد است، البته این پیش‌فرض در اذهان مقامات دولتي هست که فکر می‌کنند فقط آن مقامات می‌توانند شرط و شروط آن را دیکته کنند. اگر بخواهم مصداقی صحبت کنم باید بگویم در حدود 15 سال است سعی می‌کنیم به‌صورت مشترک پروژه‌های تمام معماران ایرانی را که در نقاط مختلف دنیا کار کرده‌اند، در یک نمایشگاه جمع کنیم. داوطلبان بسیار زیادي در خارج از ایران و در داخل داشتیم؛ اما هنوز نتوانسته‌ایم مجموعه کار ایرانی‌ها را بسته‌بندی کنیم و بسپاریم به نماینده سیاسی‌مان. این کار در اولویت وزارت خارجه نیست. در توسعه نقل و انتقال نوآوری و تکنولوژی مسابقه‌ای می‌گذارند و بعد می‌گویند بروید شریک خارجی پیدا کنید، برای اینکه شما نمی‌دانید دستاوردهای تکنولوژی این پروژه چیست. قبل از انقلاب این کاملا برعکس بود. هنرمندي مانند فرمانفرماییان می‌توانست به اقتضای شرایط پروژه، شریک خارجی بیاورد. چرا باید پیدا‌کردن شریک خارجی در وظایف دولت باشد؟ این پیش‌فرضی است که باید زیر سؤال برود. چرا شما فکر می‌کنید ما ایرانی‌ها نمی‌توانیم درست مدیریت کنیم که توانایی‌های مختلف داشته باشد و در عرصه بین‌الملل شرکت کند؟ باید با نگاه ساختاری، پیش‌فرض‌ها را عوض کنیم و خطا‌ها را کنار بگذاریم. نظامی که با انقلاب روی کار می‌آید بدیهی است در ابتدای کار، امور را به آدم‌های مورد اعتماد خودش بسپارد؛ اما این موضوع به‌تدریج تداوم پیدا کرده و یک حلقه از خواص پديد آمده كه این حلقه خواص اختیار و اراده وسیعی دارند که در هر حوزه‌ای می‌توانند تصمیم بگیرند و استعدادهای جامعه کنار زده می‌شود. از سال 81 در قالب تشکل‌ها پذیرفتیم منافع خود را نگاه نکنیم و شورایی تشکیل دادیم که مسائلمان را به‌صورت هماهنگ روی میز دولت می‌گذاریم؛ اما نمایندگان دولت هیچ‌وقت به‌صورت جدی حضور نداشته‌اند. جلسات ابتدا به‌صورت ماهي یک‌بار برگزار می‌شود و سپس شش‌ ماه وقفه می‌افتد و از سطح وزیر به فلان معاون افت پیدا می‌کند. مشکل ما با دولت این است. درباره اجرای پاویون ایران در اکسپو من باور ندارم که نمی‌شد آن را به‌خوبی اجرا کرد. ما سفارت ایران در توکیو را در سطح بین‌الملل به‌خوبی اجرا کردیم. قرار هم نیست من پیمانکارم را ببرم آن سر دنیا؛ می‌توانم ایده بدهم و با آنها هماهنگ کنم. قرار نیست یک پکیج کامل از یک سر دنیا برود یک جای دیگر و بدون مشارکت با امور بومی آنجا کار کند. با اعتمادبه‌نفس باید گفت می‌توانیم از همه کسانی که شرح وظایفشان اداره اکسپو است کار بهتری ارائه دهیم. ایجاد یک نهاد که ترکیبی از بخش خصوصی و دولتی است، می‌تواند تضمین‌کننده حضور جدی و درست ایران در مجامع بین‌المللی باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.