|

گفت‌وگوی «شرق» با مرجان اشرفی‌زاده، کارگردان «آبجی»

آینده سینما، روشن است

شرق: مرجان اشرفی‌زاده، کارگردان فیلم سینمایی «آبجی»، از حضور نخستین تجربه سینمایی خود در سی‌وچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر ابراز خوشحالی کرد و گفت همواره دنبال فرصتی مناسب برای دیده‌شدن این فیلم قبل از اکران عمومی بوده است. این کارگردان جوان سینما که با فیلم «آبجی» در بخش ویژه این دوره از جشنواره جهانی فیلم حضور دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار «شرق»، تأکید کرد مشتاق دریافت بازخورد مخاطبان فیلمش است و همچنین ابراز خرسندی کرد فیلم «آبجی» برای اولین‌بار در جشنواره جهانی که متعلق به ایران است، روی پرده می‌رود. درادامه گفت‌وگو با این کارگردان زن سینمای ایران را می‌خوانید:

‌ فیلم «آبجی» نخستین تجربه فیلم بلند داستانی‌تان به شمار می‌رود. درحالی‌که شما قبل از ساخت این اثر سینمایی، تجربه‌هایی در زمینه ساخت فیلم کوتاه داشتید. این تجربه‌ها تا چه اندازه در روند ورود شما به دنیای حرفه‌ای تأثیرگذار بوده است؟
سال‌ها بعد از تمام‌کردن دانشکده سینما، حدود ٢٠ فیلم داستانی کوتاه و مستند کار کردم. بعد از آن، پنج فیلم بلند ویدئویی برای تلویزیون ساختم. فکر می‌کنم این فیلم‌ها به لحاظ روایت، برای ساختن نخستین فیلم بلند سینمایی خیلی مؤثر بودند. اکنون چه فیلم‌های کوتاه و چه فیلم‌های ویدئویی، مرا گام‌به‌گام به فیلم «آبجی» رسانده است و امیدوارم این گام‌ها نتیجه داده باشد. این فیلم ملودرام اجتماعی و خانوادگی، روایتگر قصه مادری مسن و دختری میان‌سال است که درگیر شرایط خاصی هستند. فیلم فضای غم و شادی را در کنار هم برای مخاطبان به تصویر می‌کشد.
‌ آیا نسبت به مسائل و دغدغه‌های اجتماعی زنان نگاه ویژه‌ای دارید؟
داستان فیلم سینمایی«آبجی» که براساس شناخت نسبی من از فضای جامعه و تجربه‌های متفاوت بوده، قصه‌ای است که می‌دانستم ممکن است مطابقت‌های زیادی در جامعه داشته باشد که خیلی دقیق و موشکافانه به آن نگاه نشده. سعی کردم ریزبینانه و دقیق به این موضوع نزدیک شوم تا وابستگی، شرایط و حسی که این دو نفر به هم دارند را به تصویر بکشم.
‌ انتخاب بازیگران سرشناس سینما و تئاتر بر چه اساس بود؟
طبیعتا مانند هر نویسنده و کارگردانی وقتی فیلم‌نامه‌ای نوشته می‌شود، شخصیت‌هایی روی کاغذ خلق می‌شوند و در ذهن شکل می‌گیرند. با توجه به ذکاوتی که سینما و تئاتر ما دارد، آنها را گزینش می‌کنیم و در بازنویسی‌های بعدی فیلم‌نامه بازیگرها و شخصیت‌های نقش جا می‌افتند. من سعی کردم با توجه به مختصاتی که نقش‌های این قصه داشت و انتخاب‌هایی که اتفاق افتاده است، از بازیگران محبوب که حضور موفق سینمایی داشتند یا سابقه تئاتری دارند و همچنین واجد توانایی‌های بازی‌های رئالیستی هستند، استفاده کنم. از این انتخاب‌ها هم خیلی راضی‌ام.
‌ فیلم‌نامه را همراه ناهید طباطبایی داستان‌نویس و همچنین علی اصغری به نگارش درآوردید. آیا طرح کلی بوده که با همکاری هم فیلم‌نامه را بنویسید؟
من و آقای اصغری چندین سال است که با هم همکاری می‌کنیم منتها از زمانی که طرح و ایده فیلم «آبجی» به ذهن من رسید، فکر کردم حضور خانم نویسنده خیلی می‌تواند مؤثر باشد که خوشبختانه با خانم طباطبایی آشنا شدم. آثاری که از ایشان خوانده بودم، باعث شد این کار را پیشنهاد دهم که درنتیجه هم ناهید طباطبایی و علی اصغری این همکاری را پذیرفتند. درواقع برای شروع به کار، یک گروه سه‌نفره شدیم که ایده اولیه داستان برای من بود و فیلم‌نامه‌ای که حاصل شده، ماحصل همکاری ما با هم است.
‌ در مصاحبه‌های قبلی خود به حضور موفق این فیلم در جشنواره‌های مختلف خارجی اظهار امیدواری کرده بودید. فکر می‌کنید امتیاز ویژه‌ای که «آبجی» برای حضور در جشنواره‌ها دارد، چیست؟
همان‌طور که اشاره کردم فیلم«آبجی» با موضوع زنانه یک موضوع آشنا و دغدغه اجتماعی مشترک در همه دنیاست، با این امتیاز می‌توان گفت «آبجی» می‌تواند توسط مخاطبان خارجی هم مورد پسند و استقبال قرار گیرد. زبان هنر، زبانی مشترک و جهانی است که می‌تواند دغدغه‌ها و مشکلات از هر کجای دنیا را مطرح و با مخاطب خود ارتباط برقرار کند.
‌ شما در بخش نمایش‌های ویژه سی‌و‌چهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر حضور دارید و قرار است «آبجی» برای میهمان‌های این رویداد هنری روی پرده رود. چقدر نظر مخاطبان جشنواره برای شما و آینده این فیلم اهمیت دارد؟
مانند هر فیلم‌سازی حضور در جشنواره و دیده‌شدن فیلم برای ما اهمیت دارد. همان‌طور که اشاره کردم فیلم «آبجی» فیلمی است که می‌تواند حضور جشنواره‌ای خوبی داشته باشد، چراکه از ابتدا نگاه ما به مخاطب بوده و فکر کردیم این فیلم برای اکران سینما آماده می‌شود و باید نظر آنها را جلب کند. این فیلم جنبه‌های هنری نیز دارد که می‌تواند در جشنواره‌ها شرکت کند و مورد توجه و داوری قرار گیرد. جشنواره جهانی فیلم فجر هم فرصتی است برای حضور و دیده‌شدن و امیدوارم شانس دیده‌شدن را داشته باشد.
‌ به چه دلیل تمایل داشتید نخستین حضور بین‌المللی فیلم در جشنواره وطنی باشد؟
همواره دنبال فرصتی مناسب قبل از اکران عمومی فیلم بودم تا متوجه بازخورد مخاطبان شوم و خوشبختانه این فرصت دست داد تا این فیلم سینمایی در جشنواره جهانی که متعلق به کشور عزیزمان ایران است، حضور داشته باشد؛ جشنواره‌ای که نویدبخش روزهای خوب و آینده روشن سینمای ایران خواهد بود. درواقع حضور در جشنواره‌ای بین‌المللی، تعامل سازنده و پررنگی را با جامعه جهانی سینما به دست می‌آورد. به نظرم جشنواره جهانی فیلم فجر جایگاهی ویژه و شایسته برای سینمای ایران همراه دارد که البته باید پیش از این محقق می‌شد. اما هیچ‌گاه برای شروع یک حرکت فرهنگی خوب، دیر نیست.
‌ همکاری با گروه تولید فیلم «آبجی» چگونه بود؟
خوش‌شانس بودم که در اولین تجربه در مقام کارگردان، گروهی را در کنار خود داشتم که مبنای کارشان اخلاق و اعتماد به یکدیگر بود، از همه بچه‌های گروه نکاتی آموختم که تا سال‌ها می‌توانم در تجربه دنیای کارگردانی از آنها بهره‌ ببرم.

شرق: مرجان اشرفی‌زاده، کارگردان فیلم سینمایی «آبجی»، از حضور نخستین تجربه سینمایی خود در سی‌وچهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر ابراز خوشحالی کرد و گفت همواره دنبال فرصتی مناسب برای دیده‌شدن این فیلم قبل از اکران عمومی بوده است. این کارگردان جوان سینما که با فیلم «آبجی» در بخش ویژه این دوره از جشنواره جهانی فیلم حضور دارد، در گفت‌وگو با خبرنگار «شرق»، تأکید کرد مشتاق دریافت بازخورد مخاطبان فیلمش است و همچنین ابراز خرسندی کرد فیلم «آبجی» برای اولین‌بار در جشنواره جهانی که متعلق به ایران است، روی پرده می‌رود. درادامه گفت‌وگو با این کارگردان زن سینمای ایران را می‌خوانید:

‌ فیلم «آبجی» نخستین تجربه فیلم بلند داستانی‌تان به شمار می‌رود. درحالی‌که شما قبل از ساخت این اثر سینمایی، تجربه‌هایی در زمینه ساخت فیلم کوتاه داشتید. این تجربه‌ها تا چه اندازه در روند ورود شما به دنیای حرفه‌ای تأثیرگذار بوده است؟
سال‌ها بعد از تمام‌کردن دانشکده سینما، حدود ٢٠ فیلم داستانی کوتاه و مستند کار کردم. بعد از آن، پنج فیلم بلند ویدئویی برای تلویزیون ساختم. فکر می‌کنم این فیلم‌ها به لحاظ روایت، برای ساختن نخستین فیلم بلند سینمایی خیلی مؤثر بودند. اکنون چه فیلم‌های کوتاه و چه فیلم‌های ویدئویی، مرا گام‌به‌گام به فیلم «آبجی» رسانده است و امیدوارم این گام‌ها نتیجه داده باشد. این فیلم ملودرام اجتماعی و خانوادگی، روایتگر قصه مادری مسن و دختری میان‌سال است که درگیر شرایط خاصی هستند. فیلم فضای غم و شادی را در کنار هم برای مخاطبان به تصویر می‌کشد.
‌ آیا نسبت به مسائل و دغدغه‌های اجتماعی زنان نگاه ویژه‌ای دارید؟
داستان فیلم سینمایی«آبجی» که براساس شناخت نسبی من از فضای جامعه و تجربه‌های متفاوت بوده، قصه‌ای است که می‌دانستم ممکن است مطابقت‌های زیادی در جامعه داشته باشد که خیلی دقیق و موشکافانه به آن نگاه نشده. سعی کردم ریزبینانه و دقیق به این موضوع نزدیک شوم تا وابستگی، شرایط و حسی که این دو نفر به هم دارند را به تصویر بکشم.
‌ انتخاب بازیگران سرشناس سینما و تئاتر بر چه اساس بود؟
طبیعتا مانند هر نویسنده و کارگردانی وقتی فیلم‌نامه‌ای نوشته می‌شود، شخصیت‌هایی روی کاغذ خلق می‌شوند و در ذهن شکل می‌گیرند. با توجه به ذکاوتی که سینما و تئاتر ما دارد، آنها را گزینش می‌کنیم و در بازنویسی‌های بعدی فیلم‌نامه بازیگرها و شخصیت‌های نقش جا می‌افتند. من سعی کردم با توجه به مختصاتی که نقش‌های این قصه داشت و انتخاب‌هایی که اتفاق افتاده است، از بازیگران محبوب که حضور موفق سینمایی داشتند یا سابقه تئاتری دارند و همچنین واجد توانایی‌های بازی‌های رئالیستی هستند، استفاده کنم. از این انتخاب‌ها هم خیلی راضی‌ام.
‌ فیلم‌نامه را همراه ناهید طباطبایی داستان‌نویس و همچنین علی اصغری به نگارش درآوردید. آیا طرح کلی بوده که با همکاری هم فیلم‌نامه را بنویسید؟
من و آقای اصغری چندین سال است که با هم همکاری می‌کنیم منتها از زمانی که طرح و ایده فیلم «آبجی» به ذهن من رسید، فکر کردم حضور خانم نویسنده خیلی می‌تواند مؤثر باشد که خوشبختانه با خانم طباطبایی آشنا شدم. آثاری که از ایشان خوانده بودم، باعث شد این کار را پیشنهاد دهم که درنتیجه هم ناهید طباطبایی و علی اصغری این همکاری را پذیرفتند. درواقع برای شروع به کار، یک گروه سه‌نفره شدیم که ایده اولیه داستان برای من بود و فیلم‌نامه‌ای که حاصل شده، ماحصل همکاری ما با هم است.
‌ در مصاحبه‌های قبلی خود به حضور موفق این فیلم در جشنواره‌های مختلف خارجی اظهار امیدواری کرده بودید. فکر می‌کنید امتیاز ویژه‌ای که «آبجی» برای حضور در جشنواره‌ها دارد، چیست؟
همان‌طور که اشاره کردم فیلم«آبجی» با موضوع زنانه یک موضوع آشنا و دغدغه اجتماعی مشترک در همه دنیاست، با این امتیاز می‌توان گفت «آبجی» می‌تواند توسط مخاطبان خارجی هم مورد پسند و استقبال قرار گیرد. زبان هنر، زبانی مشترک و جهانی است که می‌تواند دغدغه‌ها و مشکلات از هر کجای دنیا را مطرح و با مخاطب خود ارتباط برقرار کند.
‌ شما در بخش نمایش‌های ویژه سی‌و‌چهارمین جشنواره جهانی فیلم فجر حضور دارید و قرار است «آبجی» برای میهمان‌های این رویداد هنری روی پرده رود. چقدر نظر مخاطبان جشنواره برای شما و آینده این فیلم اهمیت دارد؟
مانند هر فیلم‌سازی حضور در جشنواره و دیده‌شدن فیلم برای ما اهمیت دارد. همان‌طور که اشاره کردم فیلم «آبجی» فیلمی است که می‌تواند حضور جشنواره‌ای خوبی داشته باشد، چراکه از ابتدا نگاه ما به مخاطب بوده و فکر کردیم این فیلم برای اکران سینما آماده می‌شود و باید نظر آنها را جلب کند. این فیلم جنبه‌های هنری نیز دارد که می‌تواند در جشنواره‌ها شرکت کند و مورد توجه و داوری قرار گیرد. جشنواره جهانی فیلم فجر هم فرصتی است برای حضور و دیده‌شدن و امیدوارم شانس دیده‌شدن را داشته باشد.
‌ به چه دلیل تمایل داشتید نخستین حضور بین‌المللی فیلم در جشنواره وطنی باشد؟
همواره دنبال فرصتی مناسب قبل از اکران عمومی فیلم بودم تا متوجه بازخورد مخاطبان شوم و خوشبختانه این فرصت دست داد تا این فیلم سینمایی در جشنواره جهانی که متعلق به کشور عزیزمان ایران است، حضور داشته باشد؛ جشنواره‌ای که نویدبخش روزهای خوب و آینده روشن سینمای ایران خواهد بود. درواقع حضور در جشنواره‌ای بین‌المللی، تعامل سازنده و پررنگی را با جامعه جهانی سینما به دست می‌آورد. به نظرم جشنواره جهانی فیلم فجر جایگاهی ویژه و شایسته برای سینمای ایران همراه دارد که البته باید پیش از این محقق می‌شد. اما هیچ‌گاه برای شروع یک حرکت فرهنگی خوب، دیر نیست.
‌ همکاری با گروه تولید فیلم «آبجی» چگونه بود؟
خوش‌شانس بودم که در اولین تجربه در مقام کارگردان، گروهی را در کنار خود داشتم که مبنای کارشان اخلاق و اعتماد به یکدیگر بود، از همه بچه‌های گروه نکاتی آموختم که تا سال‌ها می‌توانم در تجربه دنیای کارگردانی از آنها بهره‌ ببرم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.