|

یاد بعضی نفرات روشنم می‌دارد

عباس جهانگیریان

«یاد بعضی نفرات، ‌روشنم می‌دارد/ قوتم می‌بخشد/ ره می‌اندازد/ اجاق کهن سرد سرایم گرم می‌آید از گرمی خوب دم‌شان» (نیمایوشیج)

به باور من، گرامیداشت انسان‌های بزرگ، ‌پیش از آنکه ارج‌گذاری و تقدیر جمعی از دوستان از آن بزرگوار باشد، یادآوری یاران اوست، به جامعه‌ای فراموشکار؛ جامعه‌‌ای که مردمان گرفتار آن، به‌سادگی می‌توانند در پرتو نور مردان و زنان چراغ‌به‌دست گذر کنند. بی‌آنکه چهره‌های رنجور، اما صمیمی و سرشار از ایمان آنان را به‌خاطر بسپارند!
نام‌های بسیاری در این سال‌ها از پیشانی میدان‌ها، خیابان‌ها و مدرسه‌ها پاک شد و در عوض نام‌هایي آمد و بر این جای‌ها و مکان‌ها نشست. اراده‌ای بسیار کوشید و می‌کوشد تا این نام‌ها از خاطره‌ها برود؛ والا چه دلیلی داشت که تالار رودکی بشود وحدت یا سینمای حافظ در چهارباغ اصفهان، که بخشی از خاطره جمعی اصفهانی‌ها را می‌‌سازد، بشود فلسطین و‌ هزاران نام دیگر بر سردر مدرسه‌های ما (و من با نام فلسطین مشکل ندارم و اولین کتابم نون و زیتون هم درباره فلسطین است، من با حذف نام حافظ و محو حافظ‌ها مشکل دارم). اگر کارگزاران و سیاست‌گذاران فرهنگی ما دغدغه فرهنگی درون‌مرزی داشتند، چه اشکالی داشت اکنون نام هوشنگ مرادی‌کرمانی بر تابلوی مدرسه‌ای در کرمان می‌درخشید، یا نام فریدون عموزاده‌خلیلی بر سردر مدرسه‌ای در سمنان یا نام توران میرهادی بر پیشانی دبستانی در تهران! درحالی‌که اینجا نام خیام را پاک می‌کنیم، آن‌سو در ناسا، کهکشانی را به پاس او نام می‌نهند! اینها ارج‌گذاری دولت‌ها بر افراد نیست که گرامیداشت معماران و زیباسازی ادبیات یک سرزمین با پیشینه تمدنی چندهزارساله است.
بزرگداشت دکتر مهدی حجوانی باید خیلی پیش‌تر برگزار می‌شد، اما هرچه هست، چه خوب که امروز او را نه مردان قدرت که نویسندگان کودک گرامی می‌دارند. مهدی حجوانی یکی از چندنفری است که تأثیری بنیادی بر ادبیات کودک پس از انقلاب داشته‌اند. حجوانی فروتن و بی‌ادعا و گاه حتی خاموش و در خاموشی بر ادبیات کودک و نوجوان امروز ایران پرتو افکنده است و غلوآمیز نیست اگر از او به‌عنوان یکی از معماران ادبیات کودک پس از انقلاب نام ببریم. حجوانی یکی از بانیان اصلی تأسیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است و خود چندین دوره به‌عنوان رئیس هیأت‌مدیره در تداوم فعالیت و رشد این جریان بزرگ همت نهاد و به تعبیری به‌مثابه شیرازه این تشکیلات، کوشش بسیار کرد و اگر هم در چند دوره اخیر هیأت‌مدیره نامزد نشد، بنابر آنچه خود گفت، ‌صرفا برای میدان‌دادن به نیروهای جوان و تازه‌نفس در انجمن بود، نه شانه‌خالی‌کردن از بار مسئولیت. انتشار کتاب ماه کودک و نوجوان، به‌مثابه تنها ماهنامه تخصصی و اطلاع‌رسانی حوزه ادبیات و هنر کودک و نوجوان، یادگار دیگر او در این عرصه است؛ نشریه‌ای که تا صد شماره به سردبیری خودش منتشر شد و از شماره صد تاکنون با سردبیری هرکس دیگری ادامه یافته و بیابد، نام او بر پیشانی این ماهنامه یا فصلنامه نقش بسته است. حجوانی با انتشار فصلنامه تخصصی پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان که 66 شماره آن اکنون در اختیار ماست، به یک نیاز اساسی در حوزه‌های نظری ادبیات کودک، آن‌هم در جایگاهی غیررسمی و غیردولتی، پاسخ داد.
حجوانی با حضورش در انتشارات افق، توانست در حوزه نشر ادبیات کودک و نوجوان جریان‌سازی کند و با تدریس در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، ‌نسلی از پژوهشگران، ‌نویسندگان، منتقدان و نظریه‌پردازان خلاق و جوان را در حوزه ادبیات کودک بپرورد. چراغ زندگی و روزگارش هماره پایدار و پرفروغ، ‌که بسیاری رهرو در راه‌اند.

«یاد بعضی نفرات، ‌روشنم می‌دارد/ قوتم می‌بخشد/ ره می‌اندازد/ اجاق کهن سرد سرایم گرم می‌آید از گرمی خوب دم‌شان» (نیمایوشیج)

به باور من، گرامیداشت انسان‌های بزرگ، ‌پیش از آنکه ارج‌گذاری و تقدیر جمعی از دوستان از آن بزرگوار باشد، یادآوری یاران اوست، به جامعه‌ای فراموشکار؛ جامعه‌‌ای که مردمان گرفتار آن، به‌سادگی می‌توانند در پرتو نور مردان و زنان چراغ‌به‌دست گذر کنند. بی‌آنکه چهره‌های رنجور، اما صمیمی و سرشار از ایمان آنان را به‌خاطر بسپارند!
نام‌های بسیاری در این سال‌ها از پیشانی میدان‌ها، خیابان‌ها و مدرسه‌ها پاک شد و در عوض نام‌هایي آمد و بر این جای‌ها و مکان‌ها نشست. اراده‌ای بسیار کوشید و می‌کوشد تا این نام‌ها از خاطره‌ها برود؛ والا چه دلیلی داشت که تالار رودکی بشود وحدت یا سینمای حافظ در چهارباغ اصفهان، که بخشی از خاطره جمعی اصفهانی‌ها را می‌‌سازد، بشود فلسطین و‌ هزاران نام دیگر بر سردر مدرسه‌های ما (و من با نام فلسطین مشکل ندارم و اولین کتابم نون و زیتون هم درباره فلسطین است، من با حذف نام حافظ و محو حافظ‌ها مشکل دارم). اگر کارگزاران و سیاست‌گذاران فرهنگی ما دغدغه فرهنگی درون‌مرزی داشتند، چه اشکالی داشت اکنون نام هوشنگ مرادی‌کرمانی بر تابلوی مدرسه‌ای در کرمان می‌درخشید، یا نام فریدون عموزاده‌خلیلی بر سردر مدرسه‌ای در سمنان یا نام توران میرهادی بر پیشانی دبستانی در تهران! درحالی‌که اینجا نام خیام را پاک می‌کنیم، آن‌سو در ناسا، کهکشانی را به پاس او نام می‌نهند! اینها ارج‌گذاری دولت‌ها بر افراد نیست که گرامیداشت معماران و زیباسازی ادبیات یک سرزمین با پیشینه تمدنی چندهزارساله است.
بزرگداشت دکتر مهدی حجوانی باید خیلی پیش‌تر برگزار می‌شد، اما هرچه هست، چه خوب که امروز او را نه مردان قدرت که نویسندگان کودک گرامی می‌دارند. مهدی حجوانی یکی از چندنفری است که تأثیری بنیادی بر ادبیات کودک پس از انقلاب داشته‌اند. حجوانی فروتن و بی‌ادعا و گاه حتی خاموش و در خاموشی بر ادبیات کودک و نوجوان امروز ایران پرتو افکنده است و غلوآمیز نیست اگر از او به‌عنوان یکی از معماران ادبیات کودک پس از انقلاب نام ببریم. حجوانی یکی از بانیان اصلی تأسیس انجمن نویسندگان کودک و نوجوان است و خود چندین دوره به‌عنوان رئیس هیأت‌مدیره در تداوم فعالیت و رشد این جریان بزرگ همت نهاد و به تعبیری به‌مثابه شیرازه این تشکیلات، کوشش بسیار کرد و اگر هم در چند دوره اخیر هیأت‌مدیره نامزد نشد، بنابر آنچه خود گفت، ‌صرفا برای میدان‌دادن به نیروهای جوان و تازه‌نفس در انجمن بود، نه شانه‌خالی‌کردن از بار مسئولیت. انتشار کتاب ماه کودک و نوجوان، به‌مثابه تنها ماهنامه تخصصی و اطلاع‌رسانی حوزه ادبیات و هنر کودک و نوجوان، یادگار دیگر او در این عرصه است؛ نشریه‌ای که تا صد شماره به سردبیری خودش منتشر شد و از شماره صد تاکنون با سردبیری هرکس دیگری ادامه یافته و بیابد، نام او بر پیشانی این ماهنامه یا فصلنامه نقش بسته است. حجوانی با انتشار فصلنامه تخصصی پژوهش‌نامه ادبیات کودک و نوجوان که 66 شماره آن اکنون در اختیار ماست، به یک نیاز اساسی در حوزه‌های نظری ادبیات کودک، آن‌هم در جایگاهی غیررسمی و غیردولتی، پاسخ داد.
حجوانی با حضورش در انتشارات افق، توانست در حوزه نشر ادبیات کودک و نوجوان جریان‌سازی کند و با تدریس در دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی، ‌نسلی از پژوهشگران، ‌نویسندگان، منتقدان و نظریه‌پردازان خلاق و جوان را در حوزه ادبیات کودک بپرورد. چراغ زندگی و روزگارش هماره پایدار و پرفروغ، ‌که بسیاری رهرو در راه‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.