درباره قارچهای ایرانی چه میدانیم؟
اکتبر برای گیاهشناسان و پژوهشگران نباتات با یک نام مهم پیوند خورده است. روز جهانی قارچ که از قضا در ایران هم علاقهمندان و دوستداران زیادی دارد و محققان فراوانی درباره آن کار پژوهشی انجام میدهند. امسال هم در روز جهانی قارچ پژوهشگران و قارچشناسهای ایرانی گرد هم آمدند و این روز را گرامی داشتند.
شرق: اکتبر برای گیاهشناسان و پژوهشگران نباتات با یک نام مهم پیوند خورده است. روز جهانی قارچ که از قضا در ایران هم علاقهمندان و دوستداران زیادی دارد و محققان فراوانی درباره آن کار پژوهشی انجام میدهند. امسال هم در روز جهانی قارچ پژوهشگران و قارچشناسهای ایرانی گرد هم آمدند و این روز را گرامی داشتند.
نامگذاری روزی برای قارچها از استرالیا آغاز شد. بهاینترتیب فرصتی به کشاورزان قارچ، رستوراندارها، هتلدارها و متخصصان بهداشت اختصاص داده شده است تا همه چیزهایی را که با رشد و خوردن این خوراکیها مرتبط است، جشن بگیرند. همانطورکه میدانید، آنچه بهعنوان قارچ میشناسیم، اندام باردهی قارچها هستند و بیش از 14 هزار گونه شناختهشده در سراسر جهان رشد میکنند.
در جهان هرساله به بهانه روز جهانی قارچ، انواع برنامههای مختلف مثل برگزاری نمایشگاهها و فروشگاهها و معرفی انواع قارچها، برگزاری سمینارها و کارگاههای آشنایی با پرورش قارچ و... برگزار میشود و گاهی در برخی کشورها یک هفته مراسم دارند.
در ایران هم مراسم ویژهای در روز جهانی قارچشناسی به همت «باشگاه قارچهای ایرانشناسی» در موزه طبیعت و حیاتوحش ایران (دارآباد) و با همکاری انجمن ترویج حفاظت و مدیریت پایدار حیاتوحش برگزار شد. باشگاه قارچهای ایران اگرچه از سال ۱۴۰۰ تأسیس شده اما پیشینه قدیمی دارد و محفلی است برای قارچشناسهای ایرانی. پشتوانه این باشگاه هم کتابها و پژوهشهای زیادی است که تاکنون در شناخت قارچهای ایرانی انجام شده است. این مجموعه به همت انتشارات ایرانشناسی فعالیت خود را آغاز کرد و بعد از دو سال فعالیت در قالب سفرهای علمی یا دورههای تئوری و آشنایی جامعه با این سلسله بزرگ، «برای اولینبار در ایران» اقدام به برگزاری این رویداد در قالب یک برنامه سخنرانی، عرضه محصولات فرهنگی (کتاب) و صنایع دستی با موضوع قارچها و همچنین عرضه محصولات کشاورزی قارچی کرد.
مراسم با خوشآمدگویی معاونت موزه، مدیرعامل انجمن آغاز شد که اهمیت قارچها و همچنین خلأ این سلسله در میان موزهها و آموزشهای لازم را برای معرفی آنها شامل شد.
سپس مدیر انتشارات ایرانشناسی با معرفی فعالیت باشگاههای تخصصی ایرانشناسی گفت: مجموعه ایرانشناسی بر این باور است که آگاهی، علم و دانش باعث پیشرفت و رشد زیباشناختی دنیای پیرامونمان میشود؛ چراکه با آگاهی و دانش است که میتوانیم طبیعت اطرافمان را بهتر درک کنیم. هدف این ما افزایش آگاهی جامعه نسبت به طبیعت پیرامون خود است و از همه مهمتر ایجاد پل ارتباطی علم با جامعه است و در این سالها با تهیه و چاپ کتابهای گوناگون سعی بر آن بوده تا جامعه را آگاهتر کنیم. در سال 1390 اولین مجموعه از این کتابها چاپ شد که در قالب کتابهای راهنمای میدانی هستند، بهطوریکه طبیعتگردان و علاقهمندان میتوانند این کتابها را با خود به طبیعت برده و با استفاده از آنها برای آشنایی با گونههای مختلف جانوری و گیاهی و قارچها آشنا شوند. بختیاری در ادامه گفت: اما این کافی و مکفی نبود، در نتیجه در سال 1399 اقدام به تشکیل بخشی دیگری در مجموعه ایرانشناسی کرد که شامل برگزاری سفرهای علمی بود که همراه با نویسنده کتابها به دل طبیعت سفر کرده و بهصورت شفاهی و با توضیحات بیشتر با عناصر تشکیلدهنده طبیعت آشنا شوند. این هدف مهم در قالب باشگاه قارچهای ایرانشناسی بهگونهای شکل گرفت که اکنون بیش از 500 نفر عضو دارد و تاکنون بیش از 9 سفر علمی و چندین دوره تئوری را برگزار کرده است و نتیجه فعالیت این دو سال، اتفاق بینظیر و منحصربهفردی شد که توانست برای اولینبار مراسم روز جهانی قارچها را فراهم کند». در ادامه این برنامه «پروفسور دیوید هیبت»
(Professor David Hibbett) استاد قارچشناسی دانشگاه کلارک آمریکا، در پیامی کوتاه و ویدئویی روز جهانی قارچ را به علاقهمندان و پژوهشگران ایرانی تبریک گفت.
سخنران بعدی مراسم دکتر محمدرضا آصف، نویسنده کتابهای «قارچهای دارویی ایران»، «قارچهای سمی ایران» و «راهنمای میدانی قارچهای ایران» بودند که از چهرههای شناختهشده قارچشناسی در کشور به حساب میآیند.
دکتر آصف در ابتدای صحبتهایش به این نکته کلیدی اشاره کرد که باید بدانیم قارچها گیاه نیستند و خود یک سلسله جدا محسوب میشوند، سلسله جانوران (فون)، سلسله گیاهان (فلور) و سلسله قارچها (فونگا) سه دسته کلی در شناخت موجوداتی است که با ما در این دنیا زندگی میکنند.
دکتر آصف در ادامه صحبتهایش در این مراسم هم گفت: قارچها موجوداتی هوشمند هستند و در تمام سطوح و در میان زندگی روزمره انسان حضور دارند و شاید شاخصترین قارچهایی که ما میشناسیم، کپکها یا قارچهای کلاهکدار باشند. درواقع این را باید بدانیم که قارچهایی که ما در طبیعت و پیرامون خود میبینیم، درواقع میوه آنها هستند و خود قارچها بهصورت طیفهای گستره و غیرقابل دید با چشمهای غیرمسلح هستند. این پژوهشگر و استاد دانشگاه در ادامه گفت: در سالهای اخیر حضور قارچها در صنایع یکی از مهمترین رویکردها به شمار میرود؛ بهطوریکه در صنعت چرمسازی (استفاده از چرم قارچی)، صنایع مهندسی، صنایع کشاورزی (قارچهای دارویی و خوراکی)، در کنترل و پایش آلایندهها (مانند حذف لکههای نفتی، پسماندها و بازیافت و...) استفاده میشوند.
درمجموع با توجه به اینکه این علم، علم جوانی است، در آینده شاهد حضور بیشتر قارچها در زندگی روزمره
خواهیم بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.