چه کسی باید رهبری سازمان ملل متحد را به عهده بگیرد؟
موگنس لیکه توفت
سازمان ملل متحد، امسال دبیرکل بعدی خود را انتخاب خواهد کرد. ما به بهترین نامزد ممکن برای این پست نیازمندیم. از این شغل معمولا بهعنوان دشوارترین کار در دنیا یاد میشود. با توجه به اینکه دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد در تاریخ اول ژانویه 2017 سمت خود را برعهده میگیرد، بهسادگی میتوان به دلایل این دشواری پی برد: درگیریهای وحشتناک و رنجهای انسانها در بخشهایی از خاورمیانه، آفریقا و اروپا؛ افراطیگریهای خشونتآمیز که همه ما را تهدید میکند، تبعیضهای مستمر نسبت به زنان و دختران، رشد نگرانکننده بیگانهستیزی، تلاش بیش از 800 میلیون نفر برای فرار از فقر شدید؛ نزدیک به 60 میلیون آواره در سراسر جهان؛ ایجاد فرصتی منحصربهفرد برای مقابله با تغییرات اقلیمی و دستیابی به آرمانهای توسعه پایدار؛ پیش از اینکه خیلی دیر شود و سازمانی که نیاز دارد با چالشها و اهداف جدیدی انطباق پیدا کند که جهان با آنها روبهروست. سازمان ملل متحد، در تاریخ 70سالهاش، با وجود تمام کاستیها نشان داده میتواند در برابر چنین چالشهایی بایستد؛ اما امروز برای این کار، در فرایند انتخاب دبیرکل بعدی در طول سال باید بهترین نامزد ممکن را برگزید.
نقش دبیرکل سازمان ملل متحد
بسیاری پیشنهاد کردهاند بالاترین مقام ارشد سازمان ملل متحد باید یا یک «دبیر»
(Secretary) یا یک «ژنرال» (General) باشد. این مسئله بسیار سادهانگارانه است؛ چراکه دبیرکل (Secretary-General) باید هر دو و حتی فراتر از این دو عنوان باشد. دبیرکل، چه مرد، چه زن - من دلیلی نمیبینم بهترین داوطلب زن نباشد- باید ضمن اینکه فردی بااخلاق، شجاع و صادق است؛ صدای آسیبپذیرترین افراد جهان و تجسمی از آرمانها و اهداف سازمان ملل متحد باشد. برترین دیپلمات جهان؛ یعنی دبیرکل باید از استقلال، بیطرفی و دفاتر حُسننیت خود برای جلوگیری از درگیری و برقراری صلح استفاده کند و برای اجرای حقوقبشر تلاش کند. فردی با مقام سیاسی و مهارتهای قدرتمند رهبری، یعنی داشتن قدرت جلب توجه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مواردی که به نظرش حفظ صلح و امنیت بینالمللی را تهدید میکند.
دبیرکل باید بهعنوان مسئول ارشد اجرائی سازمان ملل متحد فرهنگ درستکاری، انصاف، کفایت و کارایی را در میان خانواده سازمانملل برقرار کند و بر یک سازمان بزرگ با بودجهای نزدیک به 10 میلیارد دلار، بیش از 40 هزار کارمند و 41 عملیات صلح در سراسر جهان نظارت کند. دبیرکل باید فردی با مهارتهای بینفردی و ارتباطی قوی بوده و توانایی هدایت مناسب جهانی را داشته باشد که به گونهای فزاینده چندقطبی میشود؛ همچنین زمینه را برای انتقال جهان به سمت توسعه پایدار فراهم کند.
فرایند انتخاب در قدیم
ممکن است تصور شود بهاینترتیب فرایند انتخاب دبیرکل تا جای ممکن سالم، مشخص و شفاف خواهد بود؛ اما تا به امروز چنین نبوده است. پیشازاین، شفافیتی درباره زمان دقیق آغاز فرایند انتخاب دبیرکل وجود نداشته و تا حدی ناباورانه مشخص نبود که چه فردی این کار را انجام خواهد داد. همچنین، در گذشته هیچ شرح شغل خاصی مشخص نشده بود و فرصت مناسبی برای تعامل واقعی در فضایی باز با داوطلبها برای اعضای سازمانملل و افکار عمومی وجود نداشت. در نتیجه: توصیهها و مذاکرات پشت درهای بسته صورت میگرفت؛ یعنی در درجه اول به وسیله پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و در میان هشت دبیرکل که حتی یک نفر از آنان زن نبوده و به گونهای عمده انتصابهای نمادین به وسیله مجمع عمومی صورت گرفته است؛ بنابراین، دبیرکلهای سازمان ملل متحد اغلب و نه همیشه، بهحق پنداشته میشده بهشدت مدیون قدرتهایی بودهاند که بیش از هر چیز باید درباره آن قدرتها استقلال عمل میداشتند.
راهی بهتر برای انتخاب دبیرکل بعدی
منشور سازمان ملل متحد درباره وظایف مربوط به شورای امنیت و مجمع عمومی در فرایند انتخاب و انتصاب مشخص و شفاف است و باید رعایت شود؛ اما تغییرات اخیر در این فرایند که توسط تمامی 193 عضو مجمع عمومی تأیید شده است، برای ما فرصتی حقیقی ایجاد کرده تا این روند را شفافتر، قویتر، جامعتر و در نهایت کارآمدتر کنیم. بهعنوان رئیس مجمع، وظیفه من است که از اجرائیشدن این تغییرات اطمینان حاصل کنم؛ بنابراین اتفاقی که در حال رخدادن است، به این شرح است. در ماه دسامبر گذشته، اینجانب به همراه رئیس شورای امنیت فرایند انتخاب را به حرکت انداختیم و در تماس با داوطلبان از آنان درخواست کردیم، در اسرع وقت حاضر شوند. ما ویژگیهای اصلی فرایند انتخاب را مشخص کردیم، بر تعدادی از معیارهای کلیدی این موقعیت تأکید کردیم و در پرتوِ هفت دهه سلطه مردان، کشورهای عضو را تشویق به معرفی داوطلب مرد و زن کردیم.
تا به امروز، هفت داوطلب مشخص شده و شرح حال و اطلاعات مربوط به آنان را میتوان در وبسایت من پیدا کرد؛ اما شاید بزرگترین فرصت برای شکستن واقعی قالب گذشته، به صورت گفتوشنود باز و شفافی باشد که با داوطلبان خواهم داشت. این گفتوگوها که برخی آن را «جلسه گفتوشنود با دبیرکل» خواندهاند، از تاریخ 12 آوریل آغاز خواهد شد.
از داوطلبان انتظار میرود چشماندازی از فرصتها و چالشهایی تهیه کنند که سازمان ملل متحد و دبیرکل بعدی با آنها روبهرو هستند. آنان در دو ساعت فرصت معرفی خود و پاسخ به پرسشهای تمامی اعضای سازمان ملل متحد، همچنین اعضای جامعه مدنی را خواهند داشت و هر گفتوشنود به صورت آنلاین پخش میشود. این گفتوشنودها با داوطلبهای جدید ادامه پیدا خواهد کرد؛ تا زمانی که شورای امنیت فردی را توصیه کند. اینجانب انتظار دارم هر فردی که برای عهدهداری سمت دیپلمات ارشد بعدی جهان جدی است، به تعامل باز، شفاف و مستقیم با اعضای سازمان ملل متحد و مردمی بپردازد که در نهایت به آنان باید خدمت کند.
فرصتی برای تغییر
البته این نوآوریها به شکلی مستقیم جهان ما را با تغییرات روبهرو نخواهد کرد و مذاکرات و مباحث درباره مسائلی مانند طول مدت زمان ریاست دبیرکل و تجدید این دوره و اینکه آیا مجمع عمومی باید در جلسات رأی بدهد یا خیر، ادامه خواهد داشت؛ اما این نوآوریها دارای توان بالقوه برای ایجاد معیارهای جدید برای شفافیت و فراگیری امور بینالمللی هستند و میتواند شانس انتخاب بهترین نامزد ممکن برای رهبری سازمان ملل متحد را افزایش دهد. معتقدم نوآوریهای مزبور، لحظهای در تاریخ ثبت خواهد شد که مجمع عمومی، این دموکراتیکترین نماینده تصمیمگیرنده در جهان، بار دیگر خود را اثبات خواهد شد. با توجه به چالشهای جهانی که امروز با آنها مواجه هستیم، این مسئله میتواند به صورت واقعی موقعیت را تغییر دهد؛ بنابراین لطفا آنلاین شوید، در شبکههای اجتماعی شرکت کنید، صدایتان را به گوش دیگران برسانید و به ما کمک کنید بهترین داوطلب احتمالی برای سمت دبیرکلی سازمان ملل متحد را پیدا کنیم که جهان ما به آن نیاز دارد.
* رئیس هفتادمین اجلاس مجمع عمومی سازمانملل
سازمان ملل متحد، امسال دبیرکل بعدی خود را انتخاب خواهد کرد. ما به بهترین نامزد ممکن برای این پست نیازمندیم. از این شغل معمولا بهعنوان دشوارترین کار در دنیا یاد میشود. با توجه به اینکه دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد در تاریخ اول ژانویه 2017 سمت خود را برعهده میگیرد، بهسادگی میتوان به دلایل این دشواری پی برد: درگیریهای وحشتناک و رنجهای انسانها در بخشهایی از خاورمیانه، آفریقا و اروپا؛ افراطیگریهای خشونتآمیز که همه ما را تهدید میکند، تبعیضهای مستمر نسبت به زنان و دختران، رشد نگرانکننده بیگانهستیزی، تلاش بیش از 800 میلیون نفر برای فرار از فقر شدید؛ نزدیک به 60 میلیون آواره در سراسر جهان؛ ایجاد فرصتی منحصربهفرد برای مقابله با تغییرات اقلیمی و دستیابی به آرمانهای توسعه پایدار؛ پیش از اینکه خیلی دیر شود و سازمانی که نیاز دارد با چالشها و اهداف جدیدی انطباق پیدا کند که جهان با آنها روبهروست. سازمان ملل متحد، در تاریخ 70سالهاش، با وجود تمام کاستیها نشان داده میتواند در برابر چنین چالشهایی بایستد؛ اما امروز برای این کار، در فرایند انتخاب دبیرکل بعدی در طول سال باید بهترین نامزد ممکن را برگزید.
نقش دبیرکل سازمان ملل متحد
بسیاری پیشنهاد کردهاند بالاترین مقام ارشد سازمان ملل متحد باید یا یک «دبیر»
(Secretary) یا یک «ژنرال» (General) باشد. این مسئله بسیار سادهانگارانه است؛ چراکه دبیرکل (Secretary-General) باید هر دو و حتی فراتر از این دو عنوان باشد. دبیرکل، چه مرد، چه زن - من دلیلی نمیبینم بهترین داوطلب زن نباشد- باید ضمن اینکه فردی بااخلاق، شجاع و صادق است؛ صدای آسیبپذیرترین افراد جهان و تجسمی از آرمانها و اهداف سازمان ملل متحد باشد. برترین دیپلمات جهان؛ یعنی دبیرکل باید از استقلال، بیطرفی و دفاتر حُسننیت خود برای جلوگیری از درگیری و برقراری صلح استفاده کند و برای اجرای حقوقبشر تلاش کند. فردی با مقام سیاسی و مهارتهای قدرتمند رهبری، یعنی داشتن قدرت جلب توجه شورای امنیت سازمان ملل متحد در مواردی که به نظرش حفظ صلح و امنیت بینالمللی را تهدید میکند.
دبیرکل باید بهعنوان مسئول ارشد اجرائی سازمان ملل متحد فرهنگ درستکاری، انصاف، کفایت و کارایی را در میان خانواده سازمانملل برقرار کند و بر یک سازمان بزرگ با بودجهای نزدیک به 10 میلیارد دلار، بیش از 40 هزار کارمند و 41 عملیات صلح در سراسر جهان نظارت کند. دبیرکل باید فردی با مهارتهای بینفردی و ارتباطی قوی بوده و توانایی هدایت مناسب جهانی را داشته باشد که به گونهای فزاینده چندقطبی میشود؛ همچنین زمینه را برای انتقال جهان به سمت توسعه پایدار فراهم کند.
فرایند انتخاب در قدیم
ممکن است تصور شود بهاینترتیب فرایند انتخاب دبیرکل تا جای ممکن سالم، مشخص و شفاف خواهد بود؛ اما تا به امروز چنین نبوده است. پیشازاین، شفافیتی درباره زمان دقیق آغاز فرایند انتخاب دبیرکل وجود نداشته و تا حدی ناباورانه مشخص نبود که چه فردی این کار را انجام خواهد داد. همچنین، در گذشته هیچ شرح شغل خاصی مشخص نشده بود و فرصت مناسبی برای تعامل واقعی در فضایی باز با داوطلبها برای اعضای سازمانملل و افکار عمومی وجود نداشت. در نتیجه: توصیهها و مذاکرات پشت درهای بسته صورت میگرفت؛ یعنی در درجه اول به وسیله پنج عضو دائم شورای امنیت سازمان ملل متحد و در میان هشت دبیرکل که حتی یک نفر از آنان زن نبوده و به گونهای عمده انتصابهای نمادین به وسیله مجمع عمومی صورت گرفته است؛ بنابراین، دبیرکلهای سازمان ملل متحد اغلب و نه همیشه، بهحق پنداشته میشده بهشدت مدیون قدرتهایی بودهاند که بیش از هر چیز باید درباره آن قدرتها استقلال عمل میداشتند.
راهی بهتر برای انتخاب دبیرکل بعدی
منشور سازمان ملل متحد درباره وظایف مربوط به شورای امنیت و مجمع عمومی در فرایند انتخاب و انتصاب مشخص و شفاف است و باید رعایت شود؛ اما تغییرات اخیر در این فرایند که توسط تمامی 193 عضو مجمع عمومی تأیید شده است، برای ما فرصتی حقیقی ایجاد کرده تا این روند را شفافتر، قویتر، جامعتر و در نهایت کارآمدتر کنیم. بهعنوان رئیس مجمع، وظیفه من است که از اجرائیشدن این تغییرات اطمینان حاصل کنم؛ بنابراین اتفاقی که در حال رخدادن است، به این شرح است. در ماه دسامبر گذشته، اینجانب به همراه رئیس شورای امنیت فرایند انتخاب را به حرکت انداختیم و در تماس با داوطلبان از آنان درخواست کردیم، در اسرع وقت حاضر شوند. ما ویژگیهای اصلی فرایند انتخاب را مشخص کردیم، بر تعدادی از معیارهای کلیدی این موقعیت تأکید کردیم و در پرتوِ هفت دهه سلطه مردان، کشورهای عضو را تشویق به معرفی داوطلب مرد و زن کردیم.
تا به امروز، هفت داوطلب مشخص شده و شرح حال و اطلاعات مربوط به آنان را میتوان در وبسایت من پیدا کرد؛ اما شاید بزرگترین فرصت برای شکستن واقعی قالب گذشته، به صورت گفتوشنود باز و شفافی باشد که با داوطلبان خواهم داشت. این گفتوگوها که برخی آن را «جلسه گفتوشنود با دبیرکل» خواندهاند، از تاریخ 12 آوریل آغاز خواهد شد.
از داوطلبان انتظار میرود چشماندازی از فرصتها و چالشهایی تهیه کنند که سازمان ملل متحد و دبیرکل بعدی با آنها روبهرو هستند. آنان در دو ساعت فرصت معرفی خود و پاسخ به پرسشهای تمامی اعضای سازمان ملل متحد، همچنین اعضای جامعه مدنی را خواهند داشت و هر گفتوشنود به صورت آنلاین پخش میشود. این گفتوشنودها با داوطلبهای جدید ادامه پیدا خواهد کرد؛ تا زمانی که شورای امنیت فردی را توصیه کند. اینجانب انتظار دارم هر فردی که برای عهدهداری سمت دیپلمات ارشد بعدی جهان جدی است، به تعامل باز، شفاف و مستقیم با اعضای سازمان ملل متحد و مردمی بپردازد که در نهایت به آنان باید خدمت کند.
فرصتی برای تغییر
البته این نوآوریها به شکلی مستقیم جهان ما را با تغییرات روبهرو نخواهد کرد و مذاکرات و مباحث درباره مسائلی مانند طول مدت زمان ریاست دبیرکل و تجدید این دوره و اینکه آیا مجمع عمومی باید در جلسات رأی بدهد یا خیر، ادامه خواهد داشت؛ اما این نوآوریها دارای توان بالقوه برای ایجاد معیارهای جدید برای شفافیت و فراگیری امور بینالمللی هستند و میتواند شانس انتخاب بهترین نامزد ممکن برای رهبری سازمان ملل متحد را افزایش دهد. معتقدم نوآوریهای مزبور، لحظهای در تاریخ ثبت خواهد شد که مجمع عمومی، این دموکراتیکترین نماینده تصمیمگیرنده در جهان، بار دیگر خود را اثبات خواهد شد. با توجه به چالشهای جهانی که امروز با آنها مواجه هستیم، این مسئله میتواند به صورت واقعی موقعیت را تغییر دهد؛ بنابراین لطفا آنلاین شوید، در شبکههای اجتماعی شرکت کنید، صدایتان را به گوش دیگران برسانید و به ما کمک کنید بهترین داوطلب احتمالی برای سمت دبیرکلی سازمان ملل متحد را پیدا کنیم که جهان ما به آن نیاز دارد.
* رئیس هفتادمین اجلاس مجمع عمومی سازمانملل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.