عباس کیارستمی، فیلمساز رئالیست*
احمد طالبینژاد
سالن نمایش جایی بود شبیه به دخمههای زیرزمینی. صحنه هم نداشت. در واقع همه جای سالن صحنه بود. عدهای توی هم میلولیدند و نقشهایشان را که من چیزی ازش سر درنمیآوردم، بازی میکردند. دورتادور هم تماشاگران نشسته بودند؛ روی صندلی یا نیمکت. نگاه کردم دیدم در ردیف جلوی من عباس کیارستمی که تازه از بیمارستان مرخص شده و آیدین آغداشلو کنار هم نشستهاند. کیارستمی حسابی تکیده شده بود. با وجودی که بر اثر یک سوءتفاهم ازش دلخور بودم، طاقت نیاوردم و سرم را بردم بیخ گوشش و گفتم «باور کنید اگر به من خبر میدادند پدرم که تقریبا این اواخر هر شب خوابش را میبینم زنده شده، این قدر خوشحال نمیشدم که از سلامتی شما شادمانم». لبخندی زد و چرخید طرفم و گفت:«نخواستم بهت بگویم مریضم و نمیتوانم جلوی دوربینت ظاهر شوم. حالا هر کاری از دستم برمیآید حاضرم». بعد صحبتمان گُل انداخت و درباره نمایشی که در حال اجرا بود، حرف زدیم. بازیگران با لباسهای عجیبوغریب و سر و موی آشفته از جلویمان رد میشدند. از این نمایشهای اولترامدرن بود که تازگیها در تئاتر ما رایج شده است. تماشاگران اغلب بیحوصله بودند. هرکس با بغل دستیاش حرف میزد. کسی کاری به نمایش و بازیگرانش که داشتند جان میکندند تا توجه تماشاگران را جلب کنند، نداشت. کیارستمی گفت از نمایش خوشش آمده. چون عین زندگی است که نظم و نسقی ندارد، ولی در مجموع زیباست و با وجود اینکه هنوز پزشکان اجازه ندادهاند در محافل حاضر شود، آمده است تا شاهد این اجرا باشد. تماشاگران دستهدسته سالن را ترک میکردند. آیدین چنان غرق در نمایش بود که توجهی به ما نداشت. سالن خالی شد و ما سه نفر مانده بودیم. بازیگران حالا در مقابل چشمان ما بازی میکردند. تازه داشتم متوجه میشدم که این یک نمایش ابزورد است. مثل خود زندگی و یادم آمد که واژه ابزورد را داریوش شایگان به «جفنگ» ترجمه کرده است. کیارستمی یک چشمش به نمایش بود و یک چشمش به من. گفتم این نمایش تمام بشو نیست. همه رفتهاند و ما ماندهایم. حالتان هم که خوب نیست. میخواهید برویم بیرون؟ هوا هم آلوده است. میترسم اذیت شوید. گفت: «نه تا آخرش میبینم. نمایش خوبی است. شبیه خود زندگی «گفتم» مثل فیلمهایتان. این کارگردان حتما تحت تأثیر آثار شماست «گفت» نه تحت تأثیر خود زندگی است. آیدین بلند شد و گفت «عباس من فهمیدم چی به چی است. کافی است. میروم» و به من اشاره کرد «پاشو برویم. این عباس بد جوری عاشق زندگی است. بگذار تنها بماند». تا آمدم از جایم بلند شوم، از خواب پریدم.
*نام کتابی تألیف دوست ازدسترفتهمان ایرج کریمی
سالن نمایش جایی بود شبیه به دخمههای زیرزمینی. صحنه هم نداشت. در واقع همه جای سالن صحنه بود. عدهای توی هم میلولیدند و نقشهایشان را که من چیزی ازش سر درنمیآوردم، بازی میکردند. دورتادور هم تماشاگران نشسته بودند؛ روی صندلی یا نیمکت. نگاه کردم دیدم در ردیف جلوی من عباس کیارستمی که تازه از بیمارستان مرخص شده و آیدین آغداشلو کنار هم نشستهاند. کیارستمی حسابی تکیده شده بود. با وجودی که بر اثر یک سوءتفاهم ازش دلخور بودم، طاقت نیاوردم و سرم را بردم بیخ گوشش و گفتم «باور کنید اگر به من خبر میدادند پدرم که تقریبا این اواخر هر شب خوابش را میبینم زنده شده، این قدر خوشحال نمیشدم که از سلامتی شما شادمانم». لبخندی زد و چرخید طرفم و گفت:«نخواستم بهت بگویم مریضم و نمیتوانم جلوی دوربینت ظاهر شوم. حالا هر کاری از دستم برمیآید حاضرم». بعد صحبتمان گُل انداخت و درباره نمایشی که در حال اجرا بود، حرف زدیم. بازیگران با لباسهای عجیبوغریب و سر و موی آشفته از جلویمان رد میشدند. از این نمایشهای اولترامدرن بود که تازگیها در تئاتر ما رایج شده است. تماشاگران اغلب بیحوصله بودند. هرکس با بغل دستیاش حرف میزد. کسی کاری به نمایش و بازیگرانش که داشتند جان میکندند تا توجه تماشاگران را جلب کنند، نداشت. کیارستمی گفت از نمایش خوشش آمده. چون عین زندگی است که نظم و نسقی ندارد، ولی در مجموع زیباست و با وجود اینکه هنوز پزشکان اجازه ندادهاند در محافل حاضر شود، آمده است تا شاهد این اجرا باشد. تماشاگران دستهدسته سالن را ترک میکردند. آیدین چنان غرق در نمایش بود که توجهی به ما نداشت. سالن خالی شد و ما سه نفر مانده بودیم. بازیگران حالا در مقابل چشمان ما بازی میکردند. تازه داشتم متوجه میشدم که این یک نمایش ابزورد است. مثل خود زندگی و یادم آمد که واژه ابزورد را داریوش شایگان به «جفنگ» ترجمه کرده است. کیارستمی یک چشمش به نمایش بود و یک چشمش به من. گفتم این نمایش تمام بشو نیست. همه رفتهاند و ما ماندهایم. حالتان هم که خوب نیست. میخواهید برویم بیرون؟ هوا هم آلوده است. میترسم اذیت شوید. گفت: «نه تا آخرش میبینم. نمایش خوبی است. شبیه خود زندگی «گفتم» مثل فیلمهایتان. این کارگردان حتما تحت تأثیر آثار شماست «گفت» نه تحت تأثیر خود زندگی است. آیدین بلند شد و گفت «عباس من فهمیدم چی به چی است. کافی است. میروم» و به من اشاره کرد «پاشو برویم. این عباس بد جوری عاشق زندگی است. بگذار تنها بماند». تا آمدم از جایم بلند شوم، از خواب پریدم.
*نام کتابی تألیف دوست ازدسترفتهمان ایرج کریمی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.