|

اصل اول؛ حفظ اعتماد و حرمت بین پزشک و بیمار

افشین یداللهی. پزشک

هر از چند گاهی خبرهایی درباره برخی بدرفتاری‌ها با بیماران از گوشه و کنار کشور به گوش می‌رسد. این اخبار از چند نظر قابل بررسی و تأمل است. در ابتدا باید دقت کرد آنچه اتفاق افتاده، نتیجه اهمال پزشک و کادر پزشکی بوده است یا کادر درمانی وارد عمل شده‌ و اقدامات لازم را برای بیمار انجام داده‌اند، اما اقدامات آنها موفقیت‌آمیز نبوده است و نتوانسته‌اند نتیجه دلخواه را بگیرند. گاهی آنچه تحت عنوان تخلفات پزشکی به سازمان نظام پزشکی کشور ارجاع داده می‌شود، مربوط به مورد دوم است که خوشبختانه در این موارد پیگیری‌های لازم توسط دادگاه این سازمان صورت می‌گیرد. اما آنچه مثلا در جریان ماجرای سوختن مادر در اتاق زایمان بیمارستانی در تهران یا خبری که درباره سوختن کودکی منتشر شده، افتاده، اشتباه یا اهمال کادر پزشکی است. به‌ویژه گاهی در اخباری که درباره بیمارستانها منتشر می شود، مواردی از برخورد تند با بستگان بیمار نیز منعکس شده است که باید درباره آن هشدار داد. در استانداردهای پزشکی، بیمار و همراهان او باید به‌طور کامل در جریان بیماری و راه‌حل‌های درمان قرار گیرند تا بتوانند با آگاهی کامل دست به انتخاب روش درمان بزنند. این موضوع حتی در موارد اورژانسی که سرعت عمل ایجاب می‌کند پزشک سریعا تصمیم بگیرد، نباید فراموش شود. اما گاهی گزارش شده پرستار یا حتی خدمات‌ ، در برابر پرسش ها و نظرات بستگان با تندی به او پاسخ داده و حتی به او گفته است چیزی درباره روند درمان نمی‌داند. واقعیت این است که آنچه بیشترین اهمیت را در سیستم پزشکی و درمانی یک کشور دارد، حفظ اعتماد و حرمت بین کادر پزشکی و بیمار است. مهم‌ترین عامل درمان در این پروسه، اعتمادی است که بیمار به پزشک می‌کند و براساس این اعتماد است که دستورات درمانی و بهداشتی او را رعایت می‌کند. بنابراین هر نوع رفتاری که این اعتماد را خدشه‌دار کند، محکوم است. حتی لازم به یادآوری است که بسیاری از پزشکان حاذق تاریخ ایران، از نظر اخلاقی انسان‌های بسیار برجسته‌ای بوده‌اند و نه‌تنها توهین در رفتار آنها جایی نداشته که حتی موقعیت آنها هرگز باعث نشده است با غرور و تکبر با بیمار خود رفتار کنند. اما در کنار همه اینها باید به شرایط واقعی که پزشکان و پرستاران نیز در آن عمل می‌کنند، اشاره کرد. آنجا که خدمات درمانی و پزشکی و کیفیت آن کاهش پیدا می‌کند، لاجرم برخی از استانداردهای اخلاق پزشکی نیز کم‌رنگ می‌شود. وقتی در یک بیمارستان که نیازمند کادر پزشکی با 50 نیروست، 20 نفر مشغول هستند و در ازای انرژی‌ای که می‌گذارند، بازده درآمدی ندارند، این رفتارها درنتیجه خستگی یا عدم رضایت، اتفاق می‌افتد.
یکی از واقعیت‌هایی که درباره وضعیت درمانی و پزشکی در ایران گفته می‌شود، درآمد و دستمزد پایین پزشکان و کادر پزشکی نسبت به کشورهای توسعه‌یافته دنیاست و این می‌تواند عاملی باشد که زمینه کاهش کیفیت خدمات‌رسانی را ایجاد کند. به همین دلیل نباید بدون درنظرگرفتن وضعیت سیستم پزشکی و درمانی کشور، به قضاوت پزشکان و پرستاران پرداخت. با این وجود این نکته نیز باید موردتوجه باشد که برخی استانداردهای اخلاقی به‌هیچ‌وجه قابل‌چشم‌پوشی نیستند و در هر شرایطی باید رعایت شوند.

هر از چند گاهی خبرهایی درباره برخی بدرفتاری‌ها با بیماران از گوشه و کنار کشور به گوش می‌رسد. این اخبار از چند نظر قابل بررسی و تأمل است. در ابتدا باید دقت کرد آنچه اتفاق افتاده، نتیجه اهمال پزشک و کادر پزشکی بوده است یا کادر درمانی وارد عمل شده‌ و اقدامات لازم را برای بیمار انجام داده‌اند، اما اقدامات آنها موفقیت‌آمیز نبوده است و نتوانسته‌اند نتیجه دلخواه را بگیرند. گاهی آنچه تحت عنوان تخلفات پزشکی به سازمان نظام پزشکی کشور ارجاع داده می‌شود، مربوط به مورد دوم است که خوشبختانه در این موارد پیگیری‌های لازم توسط دادگاه این سازمان صورت می‌گیرد. اما آنچه مثلا در جریان ماجرای سوختن مادر در اتاق زایمان بیمارستانی در تهران یا خبری که درباره سوختن کودکی منتشر شده، افتاده، اشتباه یا اهمال کادر پزشکی است. به‌ویژه گاهی در اخباری که درباره بیمارستانها منتشر می شود، مواردی از برخورد تند با بستگان بیمار نیز منعکس شده است که باید درباره آن هشدار داد. در استانداردهای پزشکی، بیمار و همراهان او باید به‌طور کامل در جریان بیماری و راه‌حل‌های درمان قرار گیرند تا بتوانند با آگاهی کامل دست به انتخاب روش درمان بزنند. این موضوع حتی در موارد اورژانسی که سرعت عمل ایجاب می‌کند پزشک سریعا تصمیم بگیرد، نباید فراموش شود. اما گاهی گزارش شده پرستار یا حتی خدمات‌ ، در برابر پرسش ها و نظرات بستگان با تندی به او پاسخ داده و حتی به او گفته است چیزی درباره روند درمان نمی‌داند. واقعیت این است که آنچه بیشترین اهمیت را در سیستم پزشکی و درمانی یک کشور دارد، حفظ اعتماد و حرمت بین کادر پزشکی و بیمار است. مهم‌ترین عامل درمان در این پروسه، اعتمادی است که بیمار به پزشک می‌کند و براساس این اعتماد است که دستورات درمانی و بهداشتی او را رعایت می‌کند. بنابراین هر نوع رفتاری که این اعتماد را خدشه‌دار کند، محکوم است. حتی لازم به یادآوری است که بسیاری از پزشکان حاذق تاریخ ایران، از نظر اخلاقی انسان‌های بسیار برجسته‌ای بوده‌اند و نه‌تنها توهین در رفتار آنها جایی نداشته که حتی موقعیت آنها هرگز باعث نشده است با غرور و تکبر با بیمار خود رفتار کنند. اما در کنار همه اینها باید به شرایط واقعی که پزشکان و پرستاران نیز در آن عمل می‌کنند، اشاره کرد. آنجا که خدمات درمانی و پزشکی و کیفیت آن کاهش پیدا می‌کند، لاجرم برخی از استانداردهای اخلاق پزشکی نیز کم‌رنگ می‌شود. وقتی در یک بیمارستان که نیازمند کادر پزشکی با 50 نیروست، 20 نفر مشغول هستند و در ازای انرژی‌ای که می‌گذارند، بازده درآمدی ندارند، این رفتارها درنتیجه خستگی یا عدم رضایت، اتفاق می‌افتد.
یکی از واقعیت‌هایی که درباره وضعیت درمانی و پزشکی در ایران گفته می‌شود، درآمد و دستمزد پایین پزشکان و کادر پزشکی نسبت به کشورهای توسعه‌یافته دنیاست و این می‌تواند عاملی باشد که زمینه کاهش کیفیت خدمات‌رسانی را ایجاد کند. به همین دلیل نباید بدون درنظرگرفتن وضعیت سیستم پزشکی و درمانی کشور، به قضاوت پزشکان و پرستاران پرداخت. با این وجود این نکته نیز باید موردتوجه باشد که برخی استانداردهای اخلاقی به‌هیچ‌وجه قابل‌چشم‌پوشی نیستند و در هر شرایطی باید رعایت شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.