توجه به کشاورزان خردهپا گامی در جهت اقتصاد سبز
یکی از اهداف اقتصاد سبز، ضمن پایداری و حفاظت از محیطزیست و منابع، تأمین غذای مردم است. در گزارش سازمان ملل متحد با عنوان «آب، کشاورزی و اقتصاد سبز» سال 2011 آمده یکششم جمعیت جهان گرسنه هستند. حدود 925 میلیون نفر در جهان به دلیل عدم توانایی خرید موادغذایی با گرسنگی دست و پنجه نرم میکنند. افزایش قیمت موادغذایی در کشورهای درحالتوسعه یک تهدید بزرگ برای امنیت غذایی آنهاست. از سال 2007 قیمت موادغذایی در بازارهای جهانی به طور چشمگیری در نوسان بوده و تاکنون نیز ادامه داشته است. نوسان در قیمت موادغذایی و کالاها باعث بیثباتی اقتصادی و سیاسی شده و در چندین کشور منجر به شورشهای غذایی شده است. در کشورهای درحالتوسعه، مردم حدود 50 تا 80 درصد از درآمد خود را به خرید موادغذایی خام مانند آرد و حبوب اختصاص میدهند. از این رو هرگونه افزایش در قیمت موادغذایی باعث کاهش اقلام خوراکی در سبد غذایی خانوارها میشود. از سوی دیگر تقریبا یکسوم از موادغذایی تولیدشده برای استفاده انسان به ضایعات تبدیل شده که بالغ بر 1.3 میلیارد تن در سال است. این در حالی است که هدررفت سرانه غذای مصرفکنندگان در اروپا و شمال آمریکا بسیار بالاتر
(95-115 کیلوگرم در سال) از کشورهای جنوب صحرای آفریقا و جنوب شرقی آسیا (6-11 کیلوگرم در سال) است. به عبارتی هم افزایش قیمت و هم ضایعات موادغذایی دو معضل اساسی برای امنیت غذایی مردم جهان محسوب میشود. از طرف دیگر مزارع کوچک عمده تولید و عرضه موادغذایی را در جهان بر عهده دارند. به عبارتی دیگر مزارع کوچک نقش اساسی در تولید موادغذایی جهان داشته و در حدود 70 درصد موادغذایی جهان را کشت میکنند. در گزارش «چه کسی به ما غذا خواهد داد؟»
(ETC -group 2009) برآورد شده که کشاورزان کوچک یا خردهپا حدود 50 درصد از غذای جهانی را تولید میکنند، حدود 7.5 درصد موادغذایی توسط تولیدکنندگان کوچک در شهرها تولید میشود، شکار، ماهیگیری و سایر اشکال جمعآوری و برداشت از منابع طبیعی در حدود 12.5 درصد توسط تولیدکنندگان کوچکمقیاس و تولید موادغذایی صنعتی در حدود 30 درصد از کل تولید جهانی غذا توسط تولیدکنندگان کوچکمقیاس انجام میشود. گزارش جهانی مؤسسه ارزیابی بینالمللی کشاورزی دانش، علم و صنعت برای توسعه (IAASTD) تخمینی از تولید موادغذایی توسط تولیدکنندگان مقیاسکوچک ارائه داده است. آمار و ارقام در این گزارش براساس اطلاعات فائو از 525 میلیون مزارع در سراسر جهان است. 90 درصد از این مزارع، مزارع کوچکمقیاس بوده که با کمتر از دو هکتار از زمین تعریف شدهاند. در این گزارش آمده است؛ در آفریقا 90 درصد از محصولات کشاورزی در مزارع کوچک کشت میشود. سازمان محصولات غذایی اولیه در سال 2008 (www.food¬first.org) در مقالهای آورده است که در حال حاضر مزارع کوچک (کمتر از دو هکتار) در آمریکای لاتین 17میلیون مزرعه بوده که 51 درصد از ذرت، 77 درصد از لوبیا و 61 درصد از تولید
سیبزمینی را به خود اختصاص دادهاند. در آسیا برنج توسط بیش از 200 میلیون کشاورزان کوچک تولید میشود. در آفریقا 33میلیون مزرعه کوچک وجود دارد که 80 درصد مزارع را شامل میشود که تولید در این مزارع بدون هیچ کود یا بذر اصلاحشدهای صورت میگیرد. علاوه بر دسترسی به بذرهای اصلاحشده و تکنولوژی و فناوری، مزارع کوچک به تغییرات آب و هوایی (همانند انطباق الگوی کشت با بارش و درجه حرارت) و خشکسالی بسیار حساس بوده و تولید آنها تحتتأثیر این عوامل قرار میگیرد. به عبارتی تولیدکننده کوچک یا خردهپا در برابر انواع خطرات قرار میگیرد که تولید و درآمد آنان را دچار نوسان میکند. این در حالی است که براساس مطالعه فائو با عنوان خصوصیات اقتصادی کشاورزان خردهپا که در سال 2015 منتشر شده آمده در بسیاری از کشورها بیش از 40 درصد کشاورزان خردهپا فقیر هستند. به عبارتی کشاورزان کوچک یا خردهپا هم تولیدکننده اصلی موادغذایی برای جمعیت جهان بوده و هم در فقر زندگی کرده و دسترسی آنان به نهادهها و تکنولوژی و اعتبارات برای افزایش بهرهوری تولید کم است. کاهش قیمت جهانی موادغذایی به منظور تأمین غذای جمعیت جهان که توانایی خرید موادغذایی
ندارند، منوط به افزایش تولید است که این افزایش در مزارع کوچک با افزایش بهرهوری و عملکرد حاصل میشود. رویکردهای متفاوتی در جهان برای افزایش عملکرد و کارایی مزارع کوچک با توجه به معیارهای اقتصاد سبز در نظر گرفته شده که میتواند برای کشور ما در سیاستگذاریهای بخش کشاورزی کاربرد داشته باشد.
یکی از اهداف اقتصاد سبز، ضمن پایداری و حفاظت از محیطزیست و منابع، تأمین غذای مردم است. در گزارش سازمان ملل متحد با عنوان «آب، کشاورزی و اقتصاد سبز» سال 2011 آمده یکششم جمعیت جهان گرسنه هستند. حدود 925 میلیون نفر در جهان به دلیل عدم توانایی خرید موادغذایی با گرسنگی دست و پنجه نرم میکنند. افزایش قیمت موادغذایی در کشورهای درحالتوسعه یک تهدید بزرگ برای امنیت غذایی آنهاست. از سال 2007 قیمت موادغذایی در بازارهای جهانی به طور چشمگیری در نوسان بوده و تاکنون نیز ادامه داشته است. نوسان در قیمت موادغذایی و کالاها باعث بیثباتی اقتصادی و سیاسی شده و در چندین کشور منجر به شورشهای غذایی شده است. در کشورهای درحالتوسعه، مردم حدود 50 تا 80 درصد از درآمد خود را به خرید موادغذایی خام مانند آرد و حبوب اختصاص میدهند. از این رو هرگونه افزایش در قیمت موادغذایی باعث کاهش اقلام خوراکی در سبد غذایی خانوارها میشود. از سوی دیگر تقریبا یکسوم از موادغذایی تولیدشده برای استفاده انسان به ضایعات تبدیل شده که بالغ بر 1.3 میلیارد تن در سال است. این در حالی است که هدررفت سرانه غذای مصرفکنندگان در اروپا و شمال آمریکا بسیار بالاتر
(95-115 کیلوگرم در سال) از کشورهای جنوب صحرای آفریقا و جنوب شرقی آسیا (6-11 کیلوگرم در سال) است. به عبارتی هم افزایش قیمت و هم ضایعات موادغذایی دو معضل اساسی برای امنیت غذایی مردم جهان محسوب میشود. از طرف دیگر مزارع کوچک عمده تولید و عرضه موادغذایی را در جهان بر عهده دارند. به عبارتی دیگر مزارع کوچک نقش اساسی در تولید موادغذایی جهان داشته و در حدود 70 درصد موادغذایی جهان را کشت میکنند. در گزارش «چه کسی به ما غذا خواهد داد؟»
(ETC -group 2009) برآورد شده که کشاورزان کوچک یا خردهپا حدود 50 درصد از غذای جهانی را تولید میکنند، حدود 7.5 درصد موادغذایی توسط تولیدکنندگان کوچک در شهرها تولید میشود، شکار، ماهیگیری و سایر اشکال جمعآوری و برداشت از منابع طبیعی در حدود 12.5 درصد توسط تولیدکنندگان کوچکمقیاس و تولید موادغذایی صنعتی در حدود 30 درصد از کل تولید جهانی غذا توسط تولیدکنندگان کوچکمقیاس انجام میشود. گزارش جهانی مؤسسه ارزیابی بینالمللی کشاورزی دانش، علم و صنعت برای توسعه (IAASTD) تخمینی از تولید موادغذایی توسط تولیدکنندگان مقیاسکوچک ارائه داده است. آمار و ارقام در این گزارش براساس اطلاعات فائو از 525 میلیون مزارع در سراسر جهان است. 90 درصد از این مزارع، مزارع کوچکمقیاس بوده که با کمتر از دو هکتار از زمین تعریف شدهاند. در این گزارش آمده است؛ در آفریقا 90 درصد از محصولات کشاورزی در مزارع کوچک کشت میشود. سازمان محصولات غذایی اولیه در سال 2008 (www.food¬first.org) در مقالهای آورده است که در حال حاضر مزارع کوچک (کمتر از دو هکتار) در آمریکای لاتین 17میلیون مزرعه بوده که 51 درصد از ذرت، 77 درصد از لوبیا و 61 درصد از تولید
سیبزمینی را به خود اختصاص دادهاند. در آسیا برنج توسط بیش از 200 میلیون کشاورزان کوچک تولید میشود. در آفریقا 33میلیون مزرعه کوچک وجود دارد که 80 درصد مزارع را شامل میشود که تولید در این مزارع بدون هیچ کود یا بذر اصلاحشدهای صورت میگیرد. علاوه بر دسترسی به بذرهای اصلاحشده و تکنولوژی و فناوری، مزارع کوچک به تغییرات آب و هوایی (همانند انطباق الگوی کشت با بارش و درجه حرارت) و خشکسالی بسیار حساس بوده و تولید آنها تحتتأثیر این عوامل قرار میگیرد. به عبارتی تولیدکننده کوچک یا خردهپا در برابر انواع خطرات قرار میگیرد که تولید و درآمد آنان را دچار نوسان میکند. این در حالی است که براساس مطالعه فائو با عنوان خصوصیات اقتصادی کشاورزان خردهپا که در سال 2015 منتشر شده آمده در بسیاری از کشورها بیش از 40 درصد کشاورزان خردهپا فقیر هستند. به عبارتی کشاورزان کوچک یا خردهپا هم تولیدکننده اصلی موادغذایی برای جمعیت جهان بوده و هم در فقر زندگی کرده و دسترسی آنان به نهادهها و تکنولوژی و اعتبارات برای افزایش بهرهوری تولید کم است. کاهش قیمت جهانی موادغذایی به منظور تأمین غذای جمعیت جهان که توانایی خرید موادغذایی
ندارند، منوط به افزایش تولید است که این افزایش در مزارع کوچک با افزایش بهرهوری و عملکرد حاصل میشود. رویکردهای متفاوتی در جهان برای افزایش عملکرد و کارایی مزارع کوچک با توجه به معیارهای اقتصاد سبز در نظر گرفته شده که میتواند برای کشور ما در سیاستگذاریهای بخش کشاورزی کاربرد داشته باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.