ما حسرت میخوریم، پس هستیم!
رؤیا صدر
وقتی از حسرت حرف میزنیم، همهمان میدانیم از چه حرف میزنیم.
حسرت بهمثابه قرارداد اجتماعی: ما، اگر در خیلی از زمینهها روحیه تعاملی نداشته باشیم، ولی در امر مهم حسرت، به ایجاد یک پیوند اجتماعی نانوشته دست زدهایم. هر روز دنبال حسرتهای مشترک میگردیم، آن را تکثیر میکنیم، در شبکههای اجتماعی دست به دست میچرخانیم و از هم میخواهیم که: «بیایید این شب عیدی، حسرتهایمان را با یکدیگر قسمت کنیم». حسرت مثل دانه زنجیر، ما را به هم متصل میکند، دست در دست هم میدهیم به مهر و در قالب فیلم، عکس رنگورو رفته، حسرت روزهای شیرین گذشته را میخوریم. در این حسرت، تا دوره انسانهای نئاندرتال نیز عقب میرویم و در مقایسه خودمان با دیگران سرشک همدلانه حسرت از دیدگان سرازیر میکنیم.
حسرت بهمثابه چشم و همچشمی: ما از روی چشم و همچشمی، حسرتهایمان را میشماریم، نکند از قافله آدمهای حسرتبهدل جا بمانیم. گروههای سنی را به دهه چهليها، دهه پنجاهيها، دهه شصتیها، دهه هفتادیها و دهه هشتادیها تقسیم میکنیم و به هم پز حسرتهایمان را میدهیم که: «نه بابا، ما نسل سوختهایم نه شما... حسرتهای ما از شما بیشتر است». و دیگری میگوید: «اختیار دارید، حسرتهای ما کجا و حسرتهای شما کجا؟!» و سومی میگوید: «شما یادتون نمییاد، حسرتهای ما، با اصل و ریشه است، پاخورده و قدیمی است، مثل حسرتهای شما نیست. از حسرتهای شما بزرگتر و جاندارتر است».
حسرت بهمثابه لذت: حسرتهای ما، با لذتی نوستالژیک آمیخته است. «نوستالژیهای حسرتآور» ترجیعبند بسیاری از هشتگهای شبکههای اجتماعی است. فیلمی از سرگرمیهای دهه شصتیها در شبکههای اجتماعی دست به دست میچرخد، با این مضمون: «نسلی که سختی کشیدند، اما حسرتهایشان خاطره شد». در این فیلم کتابهای درسی مدارس، تلویزیونی که کلا دو تا کانال داشت، روزهایی که انتظار برای فیلمهای سینمایی تکراری شبکه 1 از مهمترین انتظارها بود، تلخی واکسن فلج اطفال، کوپن ارزاق عمومی، صف نان و شیر و صف کپسول گازِ دوره جنگ، نیمکتهای سهنفره قراضه مدرسه و چیزهایی از این قبیل به نمایش گذاشته میشود تا در پایان، بگوید: «حالا همه اینها برای دهه شصتیها به حسرتهای عجیب تبدیل شده... به حسرتهایی از جنس گذشت ایام خوش جوانی...!» و کاربران زیرش کامنت بگذارند: «یاد دوران کودکی که برنامه کودک نگاه میکردیم آژیر قرمز میزدند!» گویی ما به شیوه بیمارگونهای رنجهایمان را به خاطره تبدیل میکنیم و با آن روزگار میگذرانیم و آن را در شبکههای اجتماعی به اشتراک میگذاریم تا با بهیادآوردنش، از لذتی شیرین سرشار شویم!
حسرت بهمثابه هنر: حسرتزدگی مضمون بسیاری از ترانههای بهاری ماست. ریشه
سیاسی- اجتماعی این پدیده هر چه باشد، درهرحال ما با ترانههایی که با مضامینی از غم فراق، جدایی و ناله از گردش روزگار و حسرت روزهای خوب، قلبمان را چنگ میزند به استقبال سال نو میرویم، ترانههایی که بعضا از گنجینههای هنر معاصرمان بهشمار میآیند و در حافظه جمعی و فردی ما جای دارند. «ز جشن جمشید جم دلی نمانده خرم». در بهار دلکش درویشخان، پرناله و سوز دیدن بلبلان در بهار؛ بهار که صدایش میآید ولی خودش نیست، خواستن از بهار آرزو که: کلبه ویران مرا گلباران کند یا خواستن بهشت آرزوی معبود که بوی بهار میدهد، مضمون ترانههای ماست. بهار ما با: «آن بهر هستیام کو، سرمایه سرمستیام کو، ای نسیم پیک صحرا، آن امید هستیام کو» آغاز میشود و فرزندان ما، در آستانه سال نو، در حسرت نوستالژیکِ نادیده «بوی باغچه، بوی حوض، توی جوی لاجوردی هوس یه آبتنی» روزگار میگذرانند و آه میکشند!
حسرت بهمثابه لوکیشن: ما حسرتهایمان را لوکیشن میکنیم. سریالها و فیلمهای ما پر است از نوای یک ترانه نوستالژیک که با پسزمینهای از مقداری خنزرپنزر خاکگرفته ظاهر میشود و خیابان لالهزار و سبزهمیدان و بازار سیداسماعیل در ذهن پرسوناژِ نشسته بر صندلی لهستانی یا راکینگ چیر ظاهر میشود و آه از نهاد هر صاحبدلی در حسرت روزگاران گذشته برمیآورد.
حسرت بهمثابه ابزار فراموشی: ما فراموشکاریم، حسرت میخوریم تا فراموش کنیم که گذر زمان، تصاویر را روتوش میکند و برخورد احساسی و رمانتیک، قدرت مقایسه واقعبینانه را از فرد میگیرد. ما دوست داریم فراموش کنیم که هر دورهای سختیهای معیشتی و زیستی خاص خود را داشته است تا لذت حسرت را از خودمان دریغ نکنیم! ما به جای بررسیهای متکی بر دریافتهای علمی و واقعبینانه، فضیلتهای کسبناشدهمان را با برخوردهای حسرتآمیز تا حد سخنان قصار بزرگان تقلیل میدهیم.
حسرت بهمنزله کنش اجتماعی: ما منتقدیم. بخش منتقد وجودمان فعال است و به هر سوراخسنبهای سرك میکشد و مقایسه میکند و حسرت میخورد تا در شبکههای مجازی یا روابط فردی، آهها و حسرتهایش را با لایکزدن و شِرکردن، به کنش اجتماعی تبدیل و آن را در دل تاریخ ثبت کند!
...ما حسرت میخوریم، پس هستیم!...
وقتی از حسرت حرف میزنیم، همهمان میدانیم از چه حرف میزنیم.
حسرت بهمثابه قرارداد اجتماعی: ما، اگر در خیلی از زمینهها روحیه تعاملی نداشته باشیم، ولی در امر مهم حسرت، به ایجاد یک پیوند اجتماعی نانوشته دست زدهایم. هر روز دنبال حسرتهای مشترک میگردیم، آن را تکثیر میکنیم، در شبکههای اجتماعی دست به دست میچرخانیم و از هم میخواهیم که: «بیایید این شب عیدی، حسرتهایمان را با یکدیگر قسمت کنیم». حسرت مثل دانه زنجیر، ما را به هم متصل میکند، دست در دست هم میدهیم به مهر و در قالب فیلم، عکس رنگورو رفته، حسرت روزهای شیرین گذشته را میخوریم. در این حسرت، تا دوره انسانهای نئاندرتال نیز عقب میرویم و در مقایسه خودمان با دیگران سرشک همدلانه حسرت از دیدگان سرازیر میکنیم.
حسرت بهمثابه چشم و همچشمی: ما از روی چشم و همچشمی، حسرتهایمان را میشماریم، نکند از قافله آدمهای حسرتبهدل جا بمانیم. گروههای سنی را به دهه چهليها، دهه پنجاهيها، دهه شصتیها، دهه هفتادیها و دهه هشتادیها تقسیم میکنیم و به هم پز حسرتهایمان را میدهیم که: «نه بابا، ما نسل سوختهایم نه شما... حسرتهای ما از شما بیشتر است». و دیگری میگوید: «اختیار دارید، حسرتهای ما کجا و حسرتهای شما کجا؟!» و سومی میگوید: «شما یادتون نمییاد، حسرتهای ما، با اصل و ریشه است، پاخورده و قدیمی است، مثل حسرتهای شما نیست. از حسرتهای شما بزرگتر و جاندارتر است».
حسرت بهمثابه لذت: حسرتهای ما، با لذتی نوستالژیک آمیخته است. «نوستالژیهای حسرتآور» ترجیعبند بسیاری از هشتگهای شبکههای اجتماعی است. فیلمی از سرگرمیهای دهه شصتیها در شبکههای اجتماعی دست به دست میچرخد، با این مضمون: «نسلی که سختی کشیدند، اما حسرتهایشان خاطره شد». در این فیلم کتابهای درسی مدارس، تلویزیونی که کلا دو تا کانال داشت، روزهایی که انتظار برای فیلمهای سینمایی تکراری شبکه 1 از مهمترین انتظارها بود، تلخی واکسن فلج اطفال، کوپن ارزاق عمومی، صف نان و شیر و صف کپسول گازِ دوره جنگ، نیمکتهای سهنفره قراضه مدرسه و چیزهایی از این قبیل به نمایش گذاشته میشود تا در پایان، بگوید: «حالا همه اینها برای دهه شصتیها به حسرتهای عجیب تبدیل شده... به حسرتهایی از جنس گذشت ایام خوش جوانی...!» و کاربران زیرش کامنت بگذارند: «یاد دوران کودکی که برنامه کودک نگاه میکردیم آژیر قرمز میزدند!» گویی ما به شیوه بیمارگونهای رنجهایمان را به خاطره تبدیل میکنیم و با آن روزگار میگذرانیم و آن را در شبکههای اجتماعی به اشتراک میگذاریم تا با بهیادآوردنش، از لذتی شیرین سرشار شویم!
حسرت بهمثابه هنر: حسرتزدگی مضمون بسیاری از ترانههای بهاری ماست. ریشه
سیاسی- اجتماعی این پدیده هر چه باشد، درهرحال ما با ترانههایی که با مضامینی از غم فراق، جدایی و ناله از گردش روزگار و حسرت روزهای خوب، قلبمان را چنگ میزند به استقبال سال نو میرویم، ترانههایی که بعضا از گنجینههای هنر معاصرمان بهشمار میآیند و در حافظه جمعی و فردی ما جای دارند. «ز جشن جمشید جم دلی نمانده خرم». در بهار دلکش درویشخان، پرناله و سوز دیدن بلبلان در بهار؛ بهار که صدایش میآید ولی خودش نیست، خواستن از بهار آرزو که: کلبه ویران مرا گلباران کند یا خواستن بهشت آرزوی معبود که بوی بهار میدهد، مضمون ترانههای ماست. بهار ما با: «آن بهر هستیام کو، سرمایه سرمستیام کو، ای نسیم پیک صحرا، آن امید هستیام کو» آغاز میشود و فرزندان ما، در آستانه سال نو، در حسرت نوستالژیکِ نادیده «بوی باغچه، بوی حوض، توی جوی لاجوردی هوس یه آبتنی» روزگار میگذرانند و آه میکشند!
حسرت بهمثابه لوکیشن: ما حسرتهایمان را لوکیشن میکنیم. سریالها و فیلمهای ما پر است از نوای یک ترانه نوستالژیک که با پسزمینهای از مقداری خنزرپنزر خاکگرفته ظاهر میشود و خیابان لالهزار و سبزهمیدان و بازار سیداسماعیل در ذهن پرسوناژِ نشسته بر صندلی لهستانی یا راکینگ چیر ظاهر میشود و آه از نهاد هر صاحبدلی در حسرت روزگاران گذشته برمیآورد.
حسرت بهمثابه ابزار فراموشی: ما فراموشکاریم، حسرت میخوریم تا فراموش کنیم که گذر زمان، تصاویر را روتوش میکند و برخورد احساسی و رمانتیک، قدرت مقایسه واقعبینانه را از فرد میگیرد. ما دوست داریم فراموش کنیم که هر دورهای سختیهای معیشتی و زیستی خاص خود را داشته است تا لذت حسرت را از خودمان دریغ نکنیم! ما به جای بررسیهای متکی بر دریافتهای علمی و واقعبینانه، فضیلتهای کسبناشدهمان را با برخوردهای حسرتآمیز تا حد سخنان قصار بزرگان تقلیل میدهیم.
حسرت بهمنزله کنش اجتماعی: ما منتقدیم. بخش منتقد وجودمان فعال است و به هر سوراخسنبهای سرك میکشد و مقایسه میکند و حسرت میخورد تا در شبکههای مجازی یا روابط فردی، آهها و حسرتهایش را با لایکزدن و شِرکردن، به کنش اجتماعی تبدیل و آن را در دل تاریخ ثبت کند!
...ما حسرت میخوریم، پس هستیم!...
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.