|

نگاهی به وضعیت پاداش‌ها در المپیک

طلا بیار، سکه ببر

حضور در المپیک به‌تنهایی برای هر ورزشکاری افتخار است؛ این افتخار اگر با گرفتن مدال و آوردن مقام و شکستن رکوردهای ملی و بین‌المللی هم همراه باشد که دیگر باورنکردنی می‌شود. بااین‌حال همه این لحظات خوش احتمالی را یک مورد می‌تواند به اندازه کافی شیرین کند: پاداش. به عبارت ساده‌تر، پاداش مالی که هر ورزشکار المپیکی پس از افتخارآفرینی در المپیک به دست می‌آورد به شیرینی‌های فتح مدال می‌افزاید. حالا هرچه این پاداش بیشتر، شیرینی‌اش هم بیشتر!
ورزشکاران زیادی هستند که حتی قبل از گرفتن مدال در المپیک، پاداش به‌نسبت خوبی هم می‌گیرند؛ همان ورزشکارانی که سهمیه ورود به المپیک را به دست می‌آورند. اگر گرفتن این سهمیه غیرمنتظره باشد که احتمال گرفتن پاداش بیشتر می‌شود، اگر این سهمیه در شهرستان‌های کوچک هم به دست بیاید که باز هم احتمال گرفتن پاداش بیشتر می‌شود ولی بااین‌حال پاداش اصلی و مصوب همان پاداشی است که دولت هر کشور (بخوانید وزارت ورزش) به ورزشکار مدال‌آورش در المپیک می‌دهد.

عادلانه یا ناعادلانه؟
مدت‌هاست مسئولان ورزش کشورمان به مدال‌آوران المپیک پاداش می‌دهند؛ از پاداش‌های نقدی گرفته تا زمین و خانه و ماشین و ... . البته دراین‌بین وعده‌های پوچ هم کم داده نشده! بسیاری از المپین‌های مدال‌آور ایران اسیر این وعده‌های پوچ شده‌‌اند و بسیاری هم شیرینی گرفتن پاداش‌های مالی و غیرمالی را چشیده‌اند. هم‌زمان با عرفی که جامعه بین‌الملل مصوب کرده ورزشکاران ایرانی که بتوانند در المپیک برای کشورمان مدال بیاورند پاداش می‌گیرند؛ پاداشی که بسته به موقعیت‌های مختلف کم‌وزیاد شده است. البته این پاداش‌ها همواره با کشورهای آسیایی و بعد هم اروپایی مقایسه شده و گاهی از بی‌عدالتی‌ها هم صحبت شده است ولی آنچه برای المپیک ریو 2016 به عنوان پاداش در نظر گرفته‌شده چندان هم بد نیست و در جدول رده‌بندی پاداش کشورهای المپیکی، جایگاه ایرانی‌ها را چندان بد جلوه نداده است.
300 سکه طلا برای مدال طلا
المپیک 2016 می‌تواند انگیزه ورزشکاران ایرانی برای گرفتن مدال را در مقایسه با دوره قبلی این بازی‌ها بیشتر کند؛ پرواضح است که انگیزه ورزشی هر ورزشکاری دست‌نخورده باقی می‌ماند و اینجا بیشتر انگیزه گرفتن پاداشی است که وزارت ورزش مصوب کرده به مدال‌آوران المپیکی بدهد. به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت ورزشکاری که امسال بتواند مدالی برای کاروان ورزش ایران در المپیک به دست بیاورد نزدیک به یک‌و‌نیم‌برابر المپیک قبلی پاداش می‌گیرد. از همه مهم‌تر اینکه در این دوره تفاوتی هم بین ورزشکاران المپیکی و پارالمپیکی قائل نشده و به همه به صورت برابر نگاه شده است؛ بنا بر آنچه مصوب شده به ورزشکارانی که در بازی‌های المپیک و پارالمپیک ریو بتوانند مدال طلا کسب کنند ۳۰۰، مدال نقره ۲۰۰ و مدال برنز ۱۲۰ سکه تمام اهدا خواهد شد. تا همین‌جا اگر قرار باشد قیمت هر سکه تمام را یک میلیون تومان در نظر گرفت باید گفت پاداش ورزشکاری که امسال برای کاروان ایران مدال طلا بگیرد 300 میلیون تومان خواهد بود. با احتساب همین رقم باید عنوان کرد فعلا پاداش‌های رسمی در نظر گرفته‌شده برای المپیک 2016 افزایش سه‌برابری در مقایسه با المپیک 2008 پکن داشته چراکه برای آن بازی‌ها مصوب شده بود به ورزشکارانی که مدال طلا بگیرند مبلغ صد میلیون تومان پاداش نقدی داده شود.
افزایش 100 سکه‌ای
این پاداش در شرایطی برای المپیک ریو در نظر گرفته شده که تقریبا رشد خوبی نسبت به بازی‌های قبلی المپیک داشته و حداقل برای فردی که مدال طلا به دست می‌آورد صد سکه فرق می‌کند. در المپیک 2012 لندن به ترتیب برای مدال طلا ۲۰۰، نقره ۱۵۰ و برنز ۱۰۰ سکه در نظر گرفته شده بود که به‌غیراز مدال برنز که رشد 20سکه‌ای داشته تقریبا دو مدال دیگر به میزان قابل‌توجهی رشد کرده است.
مربیان هم از قلم نیفتاده‌اند
گله همیشه وجود داشته؛ نه‌تنها از سوی ورزشکاران بلکه از سوی مربیانی که پابه‌پای ورزشکاران تلاش کرده‌‌اند تا در المپیک مدالی به دست بیاید. پیش‌ازاین بارها سرمربیان و مربی‌های رشته‌های مختلف گله کرده‌‌اند که چرا باید به ورزشکاران پاداش داده شود و مربیان آنها به دست فراموشی سپرده شوند؟ این در حالی است که غالبا تمام ورزشکارانی که دستشان به مدال المپیک می‌رسد ابتدا از مربیانشان تعریف و تمجید می‌کنند. نکته‌ای که این وسط همچنان آزاردهنده به نظر می‌رسد اختلاف سطح پاداشی است که برای مربیان و بازیکنان بعد از مدال‌آوری در المپیک در نظر گرفته می‌شود. این موضوع که مربیان هم پاداش بگیرند تا همین چند دوره قبل تقریبا بی‌اساس بود ولی برای المپیک ریو دست مربیان هم به پاداش‌های به نسبت درخور ‌تأملی می‌رسد: سرمربیانی که ورزشکاران تیم‌هایشان مدال طلا کسب کنند ۱۵۰، نقره ۱۰۰ و برنز ۷۵ سکه تمام می‌گیرند. البته به سرمربی و مربیان خارجی تیم‌های ملی برابر مواردی که در قراردادشان تعیین شده است از طرف فدراسیون‌های مربوطه پاداش پرداخت می‌شود. نکته مهم‌تر اینکه در این دوره مربی و سرپرست هم فراموش نشده‌‌اند چراکه مربی و سرپرست تیم‌هایی که ورزشکارانشان موفق به کسب مدال شوند هم به ترتیب برای مدال طلا ۷۵، نقره ۵۰ و برنز ۴۰ سکه تمام دریافت خواهند کرد. البته پیش‌تر وزارت ورزش برای اینکه در عمل انجام‌شده قرار نگیرد خیال ورزشکاران چندمداله احتمالی در المپیک را هم راحت کرده و وعده واهی نداده است. شاید تصور بر این می‌شد که ورزشکاران به ازای هر مدالی که بگیرند به اندازه پاداش مصوب سکه دریافت کنند ولی برای این موضوع هم تمهیدی اندیشیده شده که کمی زیرکانه به نظر می‌رسد: چنانچه ورزشکاری بتواند بیشتر از یک مدال کسب کند، فقط به مدال دوم برابر ۵۰ درصد مدال اول پاداش تعلق می‌گیرد. این موضوع برای سرمربی تیم‌هایی که ورزشکارانشان بیشتر از یک مدال کسب کنند هم صدق می‌کند و فقط به مدال دوم برابر همان ۵۰ درصد مدال اول پاداش اهدا خواهد شد.
پاداش ایران بالاتر از سوئیس فرانسه، چین، آمریکا و ...
تا همین‌جای کار و با درنظرگرفتن این پاداش رسمی- پاداشی که وزارت ورزش هر کشور در نظر می‌گیرد- وضع ورزشکاران ایرانی ازلحاظ‌ گرفتن پاداش چندان هم بد نیست؛ در واقع نه آن‌قدر بد که ورزشکاری بخواهد گلایه کند. با توجه به جدول پاداش‌هایی که برای کشورهای مختلف در نظر گرفته شده ایران تقریبا در بین 15 کشور نخستی قرار می‌گیرد که پاداش خوبی برای مدال‌آوران المپیکی‌اش در نظر گرفته است. با تبدیل تقریبی 300 میلیون تومان به یورو می‌توان به این نتیجه رسید که پاداش مدال طلا برای ورزشکاران ایرانی مبلغی حدود 75 هزار یورو است. رقمی که با توجه به کمی نوسان بالاتر از پاداش بسیاری از ورزشکاران مدال‌آور در دیگر کشورهای دنیاست. البته اگرچه در این دوره هنوز به‌طور مشخص تعیین نشده کشورهای دیگر چه مقدار پاداش نقدی برای مدال‌آورانشان در نظر گرفته‌‌اند ولی با توجه به تغییر اندکی که این کشورها در مبلغ اهدایی برای پاداش در نظر می‌گیرند می‌توان به این نتیجه رسید که مدال‌آور طلای ایران با پاداش 75 هزار یورویی بالاتر از طلایی‌های کشورهای صاحب سبک مختلفی در دنیا قرار می‌گیرد. با نگاهی به جدول پاداش‌ها که در ادامه مطلب آمده، مشخص می‌شود که این رقم حداقل از پاداش کشورهایی مانند فرانسه، چین، سوئیس، کره جنوبی، آمریکا، استرالیا و آلمان بیشتر است.
و همه‌چیز این 300 سکه نیست!
این تصور غلط را که مدال‌آوران المپیک ایران همین 300، 200 و یا 120 سکه طلا را دارند و دیگر پاداشی نخواهند گرفت باید از اذهان پاک شود. این سکه‌ها پاداشی است که وزارت ورزش به نیابت از دولت برای کاروان ایران در نظر گرفته و در عمل این پاداش‌ها بسته به لطف فدراسیون‌های مربوطه و البته استانداری‌های محترم بیشتر هم می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، علاوه بر پاداش رسمی، معمولا فدراسیون‌هایی که ورزشکارانشان بتوانند در المپیک مدال به دست بیاورند به آنها پاداش جداگانه‌ای که غالبا مالی است می‌دهند. از این گذشته استان‌های مربوطه که ورزشکاران مربوط به آن منطقه، افتخارآفرینی کنند هم برایشان پاداش ویژه‌ای در نظر می‌گیرند؛ از اهدای زمین و منزل مسکونی گرفته تا دیگر مزایا. پرواضح است که دراین‌بین اسپانسرها هم حضور چشمگیری دارند و بسته به قراردادهای مختلفی که با بازیکنان و مربیان منعقد می‌شود آنها هم پاداش خوبی می‌دهند. شاید تا همین یکی، دو دوره قبل المپیک، مجموع پاداش‌هایی که ورزشکاران از این راه (فدراسیون، مسئولان استانی و اسپانسرها) به دست می‌آوردند به‌مراتب بیشتر از مبلغی بود که به عنوان پاداش از دست کمیته ملی المپیک یا وزارت و سازمان ورزش می‌گرفتند! البته این موضوع فقط مربوط به ایران نمی‌شود و در دیگر کشورهای دنیا هم رایج است. به‌عنوان‌مثال يك بنياد خصوصي در آمريكا بعد از اينكه رشته كشتي فقط يك مدال طلا در المپيك پكن به دست آورد، تصميم گرفت براي هر كشتي‌گيري كه طلاي لندن را كسب كند، جايزه 250 هزار دلاري در نظر بگيرد. يك كمپاني توليدات ورزشي هم بعد از كسب هشت طلا از سوي «مايكل فلپس» در المپيك قبلي يك ميليون دلار به او پاداش داد كه فلپس اين پول را صرف امور خيريه كرد.
الهام علي‌اف، رئيس‌جمهوري آذربايجان گفته بود، دارندگان مدال طلاي المپيك 2012 لندن مبلغ 520 هزار دلار جايزه نقدي دريافت خواهند كرد كه اين فقط جايزه رئيس‌جمهوري است. كميته ملي المپيك آذربايجان نيز مبلغ 260 هزار دلار به قهرمانانش پرداخت کرد. كشتي‌گيران آذربايجاني نيز به‌طور جداگانه در ازاي دريافت مدال طلا مبلغ درخور توجه 780 هزار دلار به عنوان پاداش دريافت كردند. مثالی دیگر برای این موضوع اینکه فدراسيون‌هاي شنا و دوچرخه‌سواري ژاپن به هر قهرمان المپيك لندن حدود 370 هزار دلار جايزه دادند و فدراسيون تنيس روي ميز اين كشور نيز 127 هزار دلار به قهرمانان خود پاداش داد. در المپیک قبلی همچنین حزب نهضت اسلامي تاجيكستان هم اعلام كرده بود به ورزشكاراني كه در المپيك لندن به مقام‌هاي اول تا سوم برسند، منازل مسكوني دوخوابه اهدا می‌کند.
پاداش‌های آن‌ور آب!
همان‌طور که گفته شد جذابیت بردن مدال المپیک همیشه به صرف طلا و نقره‌اش نیست؛ اتفاقا بسیاری از ورزشکاران دنیا تلاش زیادی برای به‌دست‌آوردن مدال المپیک می‌کنند تا از مزایای بعد از آن که شامل بستن قراردادهای تجاری، اسپانسرینگ و ... می‌شود استفاده کنند. خیلی ساده می‌توان گفت بسیاری از ورزشکاران دنیا برای رسیدن به مدال المپیک تلاش می‌کنند تا بعد از دست مسئولان کشورشان پاداش‌های مالی و مادی دریافت کنند. این مورد فقط مربوط به کشورهای کمتر توسعه‌یافته نیست و تقریبا جهان‌شمول است.
وزن مدال طلا
گرفتن پاداش بعد از رسیدن به مدال مثلا طلای المپیک در ظاهر کار بیهوده‌ای است؛ در نگاه اول این‌طور به نظر می‌رسد که اگر ورزشکاری که مدال طلای المپیک را گرفته مشکل مالی پیدا کند می‌تواند برود و مدال طلایش را بفروشد! این موضوع اگرچه در کشورهای مختلف به این بهانه که «این مدال حاصل تلاش یک عمر زحمت ورزشکار است و حیف است به فروش برسد» عنوان می‌شود ولی در واقع دلیل دیگری دارد؛ دلیل اصلی این است که اتفاقا مدال طلایی که ورزشکاران در المپیک به دست می‌آورند فقط شکل طلایی‌‌رنگ و جذابی دارند وگرنه ازلحاظ مالی چیزی دست ورزشکار را نمی‌گیرد! یک مدال طلا فقط 1.3 درصدش از طلا است؛ 92.5 درصدش را نقره تشکیل می‌دهد و مابقی آن هم از جنس مس است. به این مورد باید فشار کمیته بین‌المللی المپیک بر کشورهای میزبان این بازی‌ها را هم اضافه کرد که همواره درخواست کرده‌اند در مدال‌های طلا، حداقل شش گرم طلا به کار برود. به‌خوبی مشخص است که وقتی از کلمه حداقل استفاده می‌شود معنی‌اش این می‌شود که گاهی گرم طلای کارشده در این مدال‌ها از این رقم هم کمتر است. حالا بهتر است برای روشن‌شدن موضوع به وزن مدال طلای بازی‌های المپیک 2012 لندن اشاره کرد؛ وزن این مدال‌ها به 400 گرم می‌رسید ولی ارزش فروش آنها در بازار مبلغی نزدیک به 500 یوروی ناقابل برآورد شده بود! در واقع این مبلغی است که بیشتر برای خرید یک فلز در بازار باید بابتش پول داد!
انگیزه پاداش
بااین‌حال همیشه دادن پاداش انگیزه مالی هم ندارد؛ بسیاری از کشورهای قدرتمند دنیا که در عرصه سیاسی رقابت تنگاتنگی با یکدیگر دارند برای پیشی‌گرفتن از کشور و دولت رقیب پاداش‌هایی که در نظر می‌گیرند حسابی درخور ‌توجه است. روسیه دراین‌زمینه پیشتاز است؛ این کشور به‌عنوان‌مثال برای برگزاری المپیک زمستانی سوچی علاوه بر پاداش نقدی، اتومبیل‌های مرسدس بنز آخرین‌سیستمی را هم به خط کرده بود تا به هر ورزشکارش که مدال طلا می‌گیرد همان‌جا سوئیچ را بدهد و از او تشکر هم کند! به‌غیراز انگیزه‌های سیاسی، بیشتر انگیزه‌هاي دیگر متوجه مطرح‌شدن نام کشور مذکور در بین رشته‌های مدال‌آور است. این موضوع بیشتر شامل حال کشورهایی می‌شود که جای چندان زیادی در رشته‌های ورزشی دنیا ندارند و برای مطرح‌شدن به ورزشکارانشان وعده‌های کلان می‌دهند. اتفاقا این موضوع گاهی هم جواب داده و در تعدادی از رشته‌ها مدال طلا به ورزشکاری رسیده که هرگز شانسی برای بردن آن نداشته است.
کشورهای خسیس
دراین‌میان کشورهای عجیب‌وغریب هم پیدا می‌شوند؛ نه اینکه به ورزش و ورزشکارانشان بهایی ندهند بلکه کاملا برعکس؛ آنها همه امکانات را در اختیار ورزشکارانشان قرار می‌دهند ولی خبری از دادن پاداش در صورت رسیدن به مدال، حالا چه طلا، چه نقره و چه برنز نیست! نمونه بارزش همین بریتانیا! این سرزمین به هیچ‌کدام از ورزشکارانی که زیر پرچم این کشور مسابقه می‌دهند پاداشی نمی‌دهد. حالا این ورزشکار می‌خواهد اسکاتلندی باشد، يا انگلیسی؛ البته هستند چند کشور دیگر هم که اعتقادی به مدال‌های نقره و برنز ندارند و فقط برای مدال طلا به ورزشکاران المپیکی‌شان پاداش می‌دهند. استرالیا و آلمان نمونه‌ای از این کشورها هستند که حداقل در المپیک 2012 لندن پاداشی مصوب برای مدال‌آوران نقره‌ای و برنزی‌شان در نظر نگرفتند.
از پاداش 3 میلیاردتومانی تا 60 میلیون تومان!
برای بررسی‌کردن پاداش‌هایی که کشورهای خارجی به مدال‌آوران المپیکی‌شان می‌دهند هیچ‌چیز بهتر از مقایسه با دوره قبلی این بازی‌ها که در لندن برگزار شد نیست؛ با بررسی پاداش‌هایی که بیشتر به صورت مکتوب و مصوب در بیشتر رسانه‌های مختلف به آن اشاره شده باید به پاداش‌های خیره‌کننده کشورهای آسیایی هم اشاره کرد که حسابی به ورزشکارانشان می‌رسند و در رنکینگ هم بالای جدول هستند. نکته جالب درباره کشورهایی که بیشترین پاداش را می‌دهند این است که در بین شش کشور نخست، بیشتر، کشورهای آسیایی در صدر هستند و انصافا هم پاداش‌های هنگفتی می‌دهند. ازبکستان در رأس همه این کشورها قرار داشت؛ ازبک‌ها با دادن پاداش خیره‌کننده 811 هزار یورو (!) کاملا گوی سبقت را از بقیه ربودند. با تبدیل ساده این رقم به تومان می‌توان به پاداش درخور توجه 3.5میلیاردتومانی (!) اشاره کرد که ازبک‌ها به طلایی‌شان در المپیک داده‌اند! البته در دوره قبلی مشخص نیست این کشور به مدال‌آوران نقره و برنزش پاداشی داده یا نه. امسال هم بعید است کشوری بتواند روی دست ازبک‌ها برای دادن پاداش بلند شود؛ این کشور آسیایی برای ريو 2016 هم پاداشی مشابه در نظر گرفته و به نظر می‌رسد حسابی بذر انگیزه را بین ورزشکارانش پاشیده است. ارمنستان هم با دادن 700 هزار یورو جای خوبی برای خودش در این رنکینگ باز کرده است و جایگاه دوم را دارد. نکته مهم اینکه کشور اروپایی‌ای که بیشترین پاداش را به مدال‌آوران المپیکی‌اش داده ایتالیاست که برای مدال طلا 140 هزار یورو در نظر گرفته بود و به مدال نقره‌اش هم 75 هزار یورو پاداش داده است. در همین رده‌بندی آلمان‌ها با دادن پاداش 15 هزار یورویی (معادل 60 میلیون تومان) به ورزشکاران طلایی‌اش در المپیک، در بین بقیه تیم‌های اروپایی جایگاه به نسبت نازلی دارد.

حضور در المپیک به‌تنهایی برای هر ورزشکاری افتخار است؛ این افتخار اگر با گرفتن مدال و آوردن مقام و شکستن رکوردهای ملی و بین‌المللی هم همراه باشد که دیگر باورنکردنی می‌شود. بااین‌حال همه این لحظات خوش احتمالی را یک مورد می‌تواند به اندازه کافی شیرین کند: پاداش. به عبارت ساده‌تر، پاداش مالی که هر ورزشکار المپیکی پس از افتخارآفرینی در المپیک به دست می‌آورد به شیرینی‌های فتح مدال می‌افزاید. حالا هرچه این پاداش بیشتر، شیرینی‌اش هم بیشتر!
ورزشکاران زیادی هستند که حتی قبل از گرفتن مدال در المپیک، پاداش به‌نسبت خوبی هم می‌گیرند؛ همان ورزشکارانی که سهمیه ورود به المپیک را به دست می‌آورند. اگر گرفتن این سهمیه غیرمنتظره باشد که احتمال گرفتن پاداش بیشتر می‌شود، اگر این سهمیه در شهرستان‌های کوچک هم به دست بیاید که باز هم احتمال گرفتن پاداش بیشتر می‌شود ولی بااین‌حال پاداش اصلی و مصوب همان پاداشی است که دولت هر کشور (بخوانید وزارت ورزش) به ورزشکار مدال‌آورش در المپیک می‌دهد.

عادلانه یا ناعادلانه؟
مدت‌هاست مسئولان ورزش کشورمان به مدال‌آوران المپیک پاداش می‌دهند؛ از پاداش‌های نقدی گرفته تا زمین و خانه و ماشین و ... . البته دراین‌بین وعده‌های پوچ هم کم داده نشده! بسیاری از المپین‌های مدال‌آور ایران اسیر این وعده‌های پوچ شده‌‌اند و بسیاری هم شیرینی گرفتن پاداش‌های مالی و غیرمالی را چشیده‌اند. هم‌زمان با عرفی که جامعه بین‌الملل مصوب کرده ورزشکاران ایرانی که بتوانند در المپیک برای کشورمان مدال بیاورند پاداش می‌گیرند؛ پاداشی که بسته به موقعیت‌های مختلف کم‌وزیاد شده است. البته این پاداش‌ها همواره با کشورهای آسیایی و بعد هم اروپایی مقایسه شده و گاهی از بی‌عدالتی‌ها هم صحبت شده است ولی آنچه برای المپیک ریو 2016 به عنوان پاداش در نظر گرفته‌شده چندان هم بد نیست و در جدول رده‌بندی پاداش کشورهای المپیکی، جایگاه ایرانی‌ها را چندان بد جلوه نداده است.
300 سکه طلا برای مدال طلا
المپیک 2016 می‌تواند انگیزه ورزشکاران ایرانی برای گرفتن مدال را در مقایسه با دوره قبلی این بازی‌ها بیشتر کند؛ پرواضح است که انگیزه ورزشی هر ورزشکاری دست‌نخورده باقی می‌ماند و اینجا بیشتر انگیزه گرفتن پاداشی است که وزارت ورزش مصوب کرده به مدال‌آوران المپیکی بدهد. به عبارت ساده‌تر می‌توان گفت ورزشکاری که امسال بتواند مدالی برای کاروان ورزش ایران در المپیک به دست بیاورد نزدیک به یک‌و‌نیم‌برابر المپیک قبلی پاداش می‌گیرد. از همه مهم‌تر اینکه در این دوره تفاوتی هم بین ورزشکاران المپیکی و پارالمپیکی قائل نشده و به همه به صورت برابر نگاه شده است؛ بنا بر آنچه مصوب شده به ورزشکارانی که در بازی‌های المپیک و پارالمپیک ریو بتوانند مدال طلا کسب کنند ۳۰۰، مدال نقره ۲۰۰ و مدال برنز ۱۲۰ سکه تمام اهدا خواهد شد. تا همین‌جا اگر قرار باشد قیمت هر سکه تمام را یک میلیون تومان در نظر گرفت باید گفت پاداش ورزشکاری که امسال برای کاروان ایران مدال طلا بگیرد 300 میلیون تومان خواهد بود. با احتساب همین رقم باید عنوان کرد فعلا پاداش‌های رسمی در نظر گرفته‌شده برای المپیک 2016 افزایش سه‌برابری در مقایسه با المپیک 2008 پکن داشته چراکه برای آن بازی‌ها مصوب شده بود به ورزشکارانی که مدال طلا بگیرند مبلغ صد میلیون تومان پاداش نقدی داده شود.
افزایش 100 سکه‌ای
این پاداش در شرایطی برای المپیک ریو در نظر گرفته شده که تقریبا رشد خوبی نسبت به بازی‌های قبلی المپیک داشته و حداقل برای فردی که مدال طلا به دست می‌آورد صد سکه فرق می‌کند. در المپیک 2012 لندن به ترتیب برای مدال طلا ۲۰۰، نقره ۱۵۰ و برنز ۱۰۰ سکه در نظر گرفته شده بود که به‌غیراز مدال برنز که رشد 20سکه‌ای داشته تقریبا دو مدال دیگر به میزان قابل‌توجهی رشد کرده است.
مربیان هم از قلم نیفتاده‌اند
گله همیشه وجود داشته؛ نه‌تنها از سوی ورزشکاران بلکه از سوی مربیانی که پابه‌پای ورزشکاران تلاش کرده‌‌اند تا در المپیک مدالی به دست بیاید. پیش‌ازاین بارها سرمربیان و مربی‌های رشته‌های مختلف گله کرده‌‌اند که چرا باید به ورزشکاران پاداش داده شود و مربیان آنها به دست فراموشی سپرده شوند؟ این در حالی است که غالبا تمام ورزشکارانی که دستشان به مدال المپیک می‌رسد ابتدا از مربیانشان تعریف و تمجید می‌کنند. نکته‌ای که این وسط همچنان آزاردهنده به نظر می‌رسد اختلاف سطح پاداشی است که برای مربیان و بازیکنان بعد از مدال‌آوری در المپیک در نظر گرفته می‌شود. این موضوع که مربیان هم پاداش بگیرند تا همین چند دوره قبل تقریبا بی‌اساس بود ولی برای المپیک ریو دست مربیان هم به پاداش‌های به نسبت درخور ‌تأملی می‌رسد: سرمربیانی که ورزشکاران تیم‌هایشان مدال طلا کسب کنند ۱۵۰، نقره ۱۰۰ و برنز ۷۵ سکه تمام می‌گیرند. البته به سرمربی و مربیان خارجی تیم‌های ملی برابر مواردی که در قراردادشان تعیین شده است از طرف فدراسیون‌های مربوطه پاداش پرداخت می‌شود. نکته مهم‌تر اینکه در این دوره مربی و سرپرست هم فراموش نشده‌‌اند چراکه مربی و سرپرست تیم‌هایی که ورزشکارانشان موفق به کسب مدال شوند هم به ترتیب برای مدال طلا ۷۵، نقره ۵۰ و برنز ۴۰ سکه تمام دریافت خواهند کرد. البته پیش‌تر وزارت ورزش برای اینکه در عمل انجام‌شده قرار نگیرد خیال ورزشکاران چندمداله احتمالی در المپیک را هم راحت کرده و وعده واهی نداده است. شاید تصور بر این می‌شد که ورزشکاران به ازای هر مدالی که بگیرند به اندازه پاداش مصوب سکه دریافت کنند ولی برای این موضوع هم تمهیدی اندیشیده شده که کمی زیرکانه به نظر می‌رسد: چنانچه ورزشکاری بتواند بیشتر از یک مدال کسب کند، فقط به مدال دوم برابر ۵۰ درصد مدال اول پاداش تعلق می‌گیرد. این موضوع برای سرمربی تیم‌هایی که ورزشکارانشان بیشتر از یک مدال کسب کنند هم صدق می‌کند و فقط به مدال دوم برابر همان ۵۰ درصد مدال اول پاداش اهدا خواهد شد.
پاداش ایران بالاتر از سوئیس فرانسه، چین، آمریکا و ...
تا همین‌جای کار و با درنظرگرفتن این پاداش رسمی- پاداشی که وزارت ورزش هر کشور در نظر می‌گیرد- وضع ورزشکاران ایرانی ازلحاظ‌ گرفتن پاداش چندان هم بد نیست؛ در واقع نه آن‌قدر بد که ورزشکاری بخواهد گلایه کند. با توجه به جدول پاداش‌هایی که برای کشورهای مختلف در نظر گرفته شده ایران تقریبا در بین 15 کشور نخستی قرار می‌گیرد که پاداش خوبی برای مدال‌آوران المپیکی‌اش در نظر گرفته است. با تبدیل تقریبی 300 میلیون تومان به یورو می‌توان به این نتیجه رسید که پاداش مدال طلا برای ورزشکاران ایرانی مبلغی حدود 75 هزار یورو است. رقمی که با توجه به کمی نوسان بالاتر از پاداش بسیاری از ورزشکاران مدال‌آور در دیگر کشورهای دنیاست. البته اگرچه در این دوره هنوز به‌طور مشخص تعیین نشده کشورهای دیگر چه مقدار پاداش نقدی برای مدال‌آورانشان در نظر گرفته‌‌اند ولی با توجه به تغییر اندکی که این کشورها در مبلغ اهدایی برای پاداش در نظر می‌گیرند می‌توان به این نتیجه رسید که مدال‌آور طلای ایران با پاداش 75 هزار یورویی بالاتر از طلایی‌های کشورهای صاحب سبک مختلفی در دنیا قرار می‌گیرد. با نگاهی به جدول پاداش‌ها که در ادامه مطلب آمده، مشخص می‌شود که این رقم حداقل از پاداش کشورهایی مانند فرانسه، چین، سوئیس، کره جنوبی، آمریکا، استرالیا و آلمان بیشتر است.
و همه‌چیز این 300 سکه نیست!
این تصور غلط را که مدال‌آوران المپیک ایران همین 300، 200 و یا 120 سکه طلا را دارند و دیگر پاداشی نخواهند گرفت باید از اذهان پاک شود. این سکه‌ها پاداشی است که وزارت ورزش به نیابت از دولت برای کاروان ایران در نظر گرفته و در عمل این پاداش‌ها بسته به لطف فدراسیون‌های مربوطه و البته استانداری‌های محترم بیشتر هم می‌شود. به‌عبارت‌دیگر، علاوه بر پاداش رسمی، معمولا فدراسیون‌هایی که ورزشکارانشان بتوانند در المپیک مدال به دست بیاورند به آنها پاداش جداگانه‌ای که غالبا مالی است می‌دهند. از این گذشته استان‌های مربوطه که ورزشکاران مربوط به آن منطقه، افتخارآفرینی کنند هم برایشان پاداش ویژه‌ای در نظر می‌گیرند؛ از اهدای زمین و منزل مسکونی گرفته تا دیگر مزایا. پرواضح است که دراین‌بین اسپانسرها هم حضور چشمگیری دارند و بسته به قراردادهای مختلفی که با بازیکنان و مربیان منعقد می‌شود آنها هم پاداش خوبی می‌دهند. شاید تا همین یکی، دو دوره قبل المپیک، مجموع پاداش‌هایی که ورزشکاران از این راه (فدراسیون، مسئولان استانی و اسپانسرها) به دست می‌آوردند به‌مراتب بیشتر از مبلغی بود که به عنوان پاداش از دست کمیته ملی المپیک یا وزارت و سازمان ورزش می‌گرفتند! البته این موضوع فقط مربوط به ایران نمی‌شود و در دیگر کشورهای دنیا هم رایج است. به‌عنوان‌مثال يك بنياد خصوصي در آمريكا بعد از اينكه رشته كشتي فقط يك مدال طلا در المپيك پكن به دست آورد، تصميم گرفت براي هر كشتي‌گيري كه طلاي لندن را كسب كند، جايزه 250 هزار دلاري در نظر بگيرد. يك كمپاني توليدات ورزشي هم بعد از كسب هشت طلا از سوي «مايكل فلپس» در المپيك قبلي يك ميليون دلار به او پاداش داد كه فلپس اين پول را صرف امور خيريه كرد.
الهام علي‌اف، رئيس‌جمهوري آذربايجان گفته بود، دارندگان مدال طلاي المپيك 2012 لندن مبلغ 520 هزار دلار جايزه نقدي دريافت خواهند كرد كه اين فقط جايزه رئيس‌جمهوري است. كميته ملي المپيك آذربايجان نيز مبلغ 260 هزار دلار به قهرمانانش پرداخت کرد. كشتي‌گيران آذربايجاني نيز به‌طور جداگانه در ازاي دريافت مدال طلا مبلغ درخور توجه 780 هزار دلار به عنوان پاداش دريافت كردند. مثالی دیگر برای این موضوع اینکه فدراسيون‌هاي شنا و دوچرخه‌سواري ژاپن به هر قهرمان المپيك لندن حدود 370 هزار دلار جايزه دادند و فدراسيون تنيس روي ميز اين كشور نيز 127 هزار دلار به قهرمانان خود پاداش داد. در المپیک قبلی همچنین حزب نهضت اسلامي تاجيكستان هم اعلام كرده بود به ورزشكاراني كه در المپيك لندن به مقام‌هاي اول تا سوم برسند، منازل مسكوني دوخوابه اهدا می‌کند.
پاداش‌های آن‌ور آب!
همان‌طور که گفته شد جذابیت بردن مدال المپیک همیشه به صرف طلا و نقره‌اش نیست؛ اتفاقا بسیاری از ورزشکاران دنیا تلاش زیادی برای به‌دست‌آوردن مدال المپیک می‌کنند تا از مزایای بعد از آن که شامل بستن قراردادهای تجاری، اسپانسرینگ و ... می‌شود استفاده کنند. خیلی ساده می‌توان گفت بسیاری از ورزشکاران دنیا برای رسیدن به مدال المپیک تلاش می‌کنند تا بعد از دست مسئولان کشورشان پاداش‌های مالی و مادی دریافت کنند. این مورد فقط مربوط به کشورهای کمتر توسعه‌یافته نیست و تقریبا جهان‌شمول است.
وزن مدال طلا
گرفتن پاداش بعد از رسیدن به مدال مثلا طلای المپیک در ظاهر کار بیهوده‌ای است؛ در نگاه اول این‌طور به نظر می‌رسد که اگر ورزشکاری که مدال طلای المپیک را گرفته مشکل مالی پیدا کند می‌تواند برود و مدال طلایش را بفروشد! این موضوع اگرچه در کشورهای مختلف به این بهانه که «این مدال حاصل تلاش یک عمر زحمت ورزشکار است و حیف است به فروش برسد» عنوان می‌شود ولی در واقع دلیل دیگری دارد؛ دلیل اصلی این است که اتفاقا مدال طلایی که ورزشکاران در المپیک به دست می‌آورند فقط شکل طلایی‌‌رنگ و جذابی دارند وگرنه ازلحاظ مالی چیزی دست ورزشکار را نمی‌گیرد! یک مدال طلا فقط 1.3 درصدش از طلا است؛ 92.5 درصدش را نقره تشکیل می‌دهد و مابقی آن هم از جنس مس است. به این مورد باید فشار کمیته بین‌المللی المپیک بر کشورهای میزبان این بازی‌ها را هم اضافه کرد که همواره درخواست کرده‌اند در مدال‌های طلا، حداقل شش گرم طلا به کار برود. به‌خوبی مشخص است که وقتی از کلمه حداقل استفاده می‌شود معنی‌اش این می‌شود که گاهی گرم طلای کارشده در این مدال‌ها از این رقم هم کمتر است. حالا بهتر است برای روشن‌شدن موضوع به وزن مدال طلای بازی‌های المپیک 2012 لندن اشاره کرد؛ وزن این مدال‌ها به 400 گرم می‌رسید ولی ارزش فروش آنها در بازار مبلغی نزدیک به 500 یوروی ناقابل برآورد شده بود! در واقع این مبلغی است که بیشتر برای خرید یک فلز در بازار باید بابتش پول داد!
انگیزه پاداش
بااین‌حال همیشه دادن پاداش انگیزه مالی هم ندارد؛ بسیاری از کشورهای قدرتمند دنیا که در عرصه سیاسی رقابت تنگاتنگی با یکدیگر دارند برای پیشی‌گرفتن از کشور و دولت رقیب پاداش‌هایی که در نظر می‌گیرند حسابی درخور ‌توجه است. روسیه دراین‌زمینه پیشتاز است؛ این کشور به‌عنوان‌مثال برای برگزاری المپیک زمستانی سوچی علاوه بر پاداش نقدی، اتومبیل‌های مرسدس بنز آخرین‌سیستمی را هم به خط کرده بود تا به هر ورزشکارش که مدال طلا می‌گیرد همان‌جا سوئیچ را بدهد و از او تشکر هم کند! به‌غیراز انگیزه‌های سیاسی، بیشتر انگیزه‌هاي دیگر متوجه مطرح‌شدن نام کشور مذکور در بین رشته‌های مدال‌آور است. این موضوع بیشتر شامل حال کشورهایی می‌شود که جای چندان زیادی در رشته‌های ورزشی دنیا ندارند و برای مطرح‌شدن به ورزشکارانشان وعده‌های کلان می‌دهند. اتفاقا این موضوع گاهی هم جواب داده و در تعدادی از رشته‌ها مدال طلا به ورزشکاری رسیده که هرگز شانسی برای بردن آن نداشته است.
کشورهای خسیس
دراین‌میان کشورهای عجیب‌وغریب هم پیدا می‌شوند؛ نه اینکه به ورزش و ورزشکارانشان بهایی ندهند بلکه کاملا برعکس؛ آنها همه امکانات را در اختیار ورزشکارانشان قرار می‌دهند ولی خبری از دادن پاداش در صورت رسیدن به مدال، حالا چه طلا، چه نقره و چه برنز نیست! نمونه بارزش همین بریتانیا! این سرزمین به هیچ‌کدام از ورزشکارانی که زیر پرچم این کشور مسابقه می‌دهند پاداشی نمی‌دهد. حالا این ورزشکار می‌خواهد اسکاتلندی باشد، يا انگلیسی؛ البته هستند چند کشور دیگر هم که اعتقادی به مدال‌های نقره و برنز ندارند و فقط برای مدال طلا به ورزشکاران المپیکی‌شان پاداش می‌دهند. استرالیا و آلمان نمونه‌ای از این کشورها هستند که حداقل در المپیک 2012 لندن پاداشی مصوب برای مدال‌آوران نقره‌ای و برنزی‌شان در نظر نگرفتند.
از پاداش 3 میلیاردتومانی تا 60 میلیون تومان!
برای بررسی‌کردن پاداش‌هایی که کشورهای خارجی به مدال‌آوران المپیکی‌شان می‌دهند هیچ‌چیز بهتر از مقایسه با دوره قبلی این بازی‌ها که در لندن برگزار شد نیست؛ با بررسی پاداش‌هایی که بیشتر به صورت مکتوب و مصوب در بیشتر رسانه‌های مختلف به آن اشاره شده باید به پاداش‌های خیره‌کننده کشورهای آسیایی هم اشاره کرد که حسابی به ورزشکارانشان می‌رسند و در رنکینگ هم بالای جدول هستند. نکته جالب درباره کشورهایی که بیشترین پاداش را می‌دهند این است که در بین شش کشور نخست، بیشتر، کشورهای آسیایی در صدر هستند و انصافا هم پاداش‌های هنگفتی می‌دهند. ازبکستان در رأس همه این کشورها قرار داشت؛ ازبک‌ها با دادن پاداش خیره‌کننده 811 هزار یورو (!) کاملا گوی سبقت را از بقیه ربودند. با تبدیل ساده این رقم به تومان می‌توان به پاداش درخور توجه 3.5میلیاردتومانی (!) اشاره کرد که ازبک‌ها به طلایی‌شان در المپیک داده‌اند! البته در دوره قبلی مشخص نیست این کشور به مدال‌آوران نقره و برنزش پاداشی داده یا نه. امسال هم بعید است کشوری بتواند روی دست ازبک‌ها برای دادن پاداش بلند شود؛ این کشور آسیایی برای ريو 2016 هم پاداشی مشابه در نظر گرفته و به نظر می‌رسد حسابی بذر انگیزه را بین ورزشکارانش پاشیده است. ارمنستان هم با دادن 700 هزار یورو جای خوبی برای خودش در این رنکینگ باز کرده است و جایگاه دوم را دارد. نکته مهم اینکه کشور اروپایی‌ای که بیشترین پاداش را به مدال‌آوران المپیکی‌اش داده ایتالیاست که برای مدال طلا 140 هزار یورو در نظر گرفته بود و به مدال نقره‌اش هم 75 هزار یورو پاداش داده است. در همین رده‌بندی آلمان‌ها با دادن پاداش 15 هزار یورویی (معادل 60 میلیون تومان) به ورزشکاران طلایی‌اش در المپیک، در بین بقیه تیم‌های اروپایی جایگاه به نسبت نازلی دارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.