|

دام‌های نمایش

در سالی که گذشت، نمایش‌نامه‌ای دیگر از تادئوش روژه‌ویچ به فارسی منتشر شد؛ محمدرضا خاکی که پیش‌تر دو نمایش‌نامه «فهرست» و «شهادت یا یک‌کم آسایشی که داریم» را از این نمایش‌نامه‌نویس و شاعر لهستانی ترجمه کرده بود، این‌بار نمایش‌نامه «دام» او را در نشر بیدگل منتشر کرد. «دام» نمایش‌نامه‌ای است با 15 تابلو که پرسوناژ اصلی‌اش فرانتس کافکاست و زندگی و مرگ او محور نمایش است. روژه‌ویچ در «دام»، روایتی از ترس‌ها و ضعف‌ها و نگرانی‌های کافکا در زندگی‌اش به دست داده است. در این سال، نمایش‌نامه‌ای از مروژک نیز با ترجمه خاکی در نشر بیدگل به‌چاپ رسید. مروژک که از مشهورترین نویسندگان قرن بیستم لهستان است در نمایش‌نامه «خیاط»، تناقض‌های جهان معاصر و مسئله اصل و بدل را به روایت درآورده است. طنز خاص مروژک در «خیاط» نیز حضوری پررنگ دارد. «گفت‌وگو با جلال ستاری»، عنوان کتابی است که در نشر مرکز منتشر شد و همان طور که از عنوانش برمی‌آید، گفت‌وگویی است با ستاری که توسط ناصر فکوهی انجام شده است. آن‌طور که فکوهی در مقدمه کتاب توضیح داده، این اثر گفت‌‌وگویی است در «چهارچوب یک طرح مشخص» با عنوان «انسان‌شناسی تاریخی فرهنگ مدرن ایران»؛ طرحی که قرار است ادامه داشته باشد و این کتاب بخشی از این طرح به شمار می‌رود. گفت‌وگوی فکوهی با ستاری بر اساس دوره‌های مختلف تقسیم‌بندی شده است. در ابتدا کودکی جلال ستاری است و سپس دوره‌های تحصیل او و در آخر هرآنچه او در این سال‌ها در عرصه فرهنگ انجام داده است. ستاری در این گفت‌و‌گو از خلال خاطرات خود، بخش‌هایی از تاریخ فرهنگ معاصر ایران را هم بازگو کرده است. سال گذشته نشر نگاه دفتر چهارم از مجموعه آثار احمد شاملو را به چاپ رساند که این دفتر ترجمه نمایش‌نامه‌هایی را دربرگرفته که توسط شاملو به فارسی برگردانده شده‌اند. در این دفتر، نمایش‌نامه‌هایی از گرگه‌ئی چی‌کی، آندره ژید، روبر مرل، ژیلبر سسبرن و لورکا دیده می‌شود. در سال 94، از حمید امجد چند کتاب در نشر نیلا منتشر شد که یکی از آنها نمایش‌نامه «فراموشی» است. مکان و زمان این نمایش‌نامه، طبق توضیح خود متن، «قلمرو چین با دیوار بزرگ و دشت شمال غربی‌اش، حدفاصل سال‌های 221 تا 181 پیش از میلاد» است. «فراموشی»، دارای دو گروه از بازیگران است: نقش‌های زنده و سایه‌ها. امجد که پیش از این هم نشان داده بود شناخت خوبی از سنت‌های نمایش شرقی دارد، در «فراموشی» از این سنت‌ها استفاده کرده و ضمنا مثل بسیاری دیگر از آثار او، توجه به زبان و ظرافت‌های آن، از ویژگی‌های دیگر این نمایش‌نامه است. «سه‌ خواهر و دیگران»، نمایش‌نامه دیگری از امجد است که عنوان آن یادآور «سه خواهر» چخوف است. امجد در این نمایش‌نامه، روایت دیگری از سرگذشت «سه خواهر» و «باغ آلبالو» در سده‌ای پس از چخوف به دست داده است. امجد مقدمه‌ای برای این نمایش‌نامه نوشته و در آن از تأثیری که چخوف در نمایش‌نامه‌هایش از شکسپیر گرفته گفته است. از امجد در این مدت، مجموعه داستان «عکس‌های دسته‌جمعی» نیز منتشر شد. مجموعه‌ای شامل شش قصه که اغلب در فضاهای شهری می‌گذرند و آدم‌های قصه‌ها هم غالبا به طبقه متوسط شهری تعلق دارند. امجد مدتی است که در حوزه ترجمه هم فعالیت بیشتری دارد و سال گذشته، نمایش‌نامه‌ای از هارولد پینتر با ترجمه او منتشر شد. «جشن تولد و مدرسه شبانه» عنوان این کتاب است که البته دو نمایش‌نامه از پینتر را دربر گرفته. «مدرسه شبانه» را امجد ترجمه کرده و «جشن تولد» توسط اشکان خطیبی به فارسی برگردانده شده. «تئاتر و سینمای آربی اوانسیان»، کتابی است که در آن به آثار مختلف آربی اوانسیان پرداخته شده. کتاب شامل یادداشت‌ها و مقالاتی درباره آثار اوانسیان و نیز گفت‌وگو‌هایی درباره آثار اوست. همچنین گفت‌و‌گوهایی با خود او نیز در کتاب منتشر شده است. این کتاب به کوشش مجید لشکری در نشر روزنه منتشر شده است. «مسخره‌بازی‌ها» نمایش‌نامه‌ای است از تام استوپارد که با ترجمه حمید احیاء در نشر نیلا منتشر شد. نویسنده در این نمایش‌نامه آدم‌ها و حوادث واقعی را دستمایه روایتش قرار داده و آنها را از صحنه جدی تاریخ به صحنه طنز و شوخی نمایش کشانده است. «مسخره‌بازی‌ها» نمایش‌نامه‌ای دوپرده‌ای با هشت شخصیت است که لنین و جیمز‌ جویس جزو شخصیت‌های نمایش هستند. «باغی میان دو خیابان» با عنوان فرعی «چهار هزار روز از زندگی کامران دیبا»، عنوان کتابی است که در آن گفت‌وگوی طولانی رضا دانشور با کامران دیبا به چاپ رسیده است. دیبا در این گفت‌و‌گو از خلال خاطرات خود بخشی از تاریخ معاصر هنر و معماری ایران را نیز بازگو کرده است. «دراماتورژی چیست؟ دراماتورژ کیست؟»، عنوان مجموعه مقالاتی است که به کوشش محمدرضا خاکی در نشر بیدگل منتشر شده و در ابتدای کتاب او به همراه منصور براهیمی مقدمه‌ای مفصل درباره دراماتورژی نوشته‌اند. مترجمان و مؤلفان مختلفی در تدوین این کتاب نقش داشته‌اند و مباحث مطرح‌شده در این کتاب بسیاری از مسائل مربوط به دراماتورژی را پاسخ می‌دهند. «تراس و روال عادی» دو نمایش‌نامه از ژان کلود‌کری‌یر‌اند که با ترجمه اصغر نوری در نشر بیدگل به چاپ رسیده‌اند. کری‌یر در «تراس»، پوچی و ملال فضاهای بورژوازی را در لحظه فروپاشی کامل زندگی یک زن و مرد به روایت درآورده است. آنچه در این متن تصویر شده، از موضوعات موردعلاقه کری‌یر است که می‌توان آن را در برخی دیگر از آثارش هم جست‌وجو کرد. صحنه نمایش «تراس»، آپارتمان مرفه زوجی جوان است که به لحظه جدایی رابطه‌شان رسیده‌اند. آپارتمان این نمایش و نیز آدم‌های حاضر در آن، شمایلی از جهان مادی‌گرا و ازخودبیگانه امروزند که قواعد بورژوازی بر آن حاکم است. کری‌یر در «روال عادی»، به نقد قدرت و مناسبات پیچیده آن در جهان امروز پرداخته است. این نمایش‌نامه، داستانی ساده و سرراست با دو پرسوناژ دارد: کمیسر و خبرچین. خبرچینی که سال‌های طولانی در نقش جاسوس به سیستم موجود خدمت کرده و حالا خود در معرض پرسش‌های کمیسر جدید است.

در سالی که گذشت، نمایش‌نامه‌ای دیگر از تادئوش روژه‌ویچ به فارسی منتشر شد؛ محمدرضا خاکی که پیش‌تر دو نمایش‌نامه «فهرست» و «شهادت یا یک‌کم آسایشی که داریم» را از این نمایش‌نامه‌نویس و شاعر لهستانی ترجمه کرده بود، این‌بار نمایش‌نامه «دام» او را در نشر بیدگل منتشر کرد. «دام» نمایش‌نامه‌ای است با 15 تابلو که پرسوناژ اصلی‌اش فرانتس کافکاست و زندگی و مرگ او محور نمایش است. روژه‌ویچ در «دام»، روایتی از ترس‌ها و ضعف‌ها و نگرانی‌های کافکا در زندگی‌اش به دست داده است. در این سال، نمایش‌نامه‌ای از مروژک نیز با ترجمه خاکی در نشر بیدگل به‌چاپ رسید. مروژک که از مشهورترین نویسندگان قرن بیستم لهستان است در نمایش‌نامه «خیاط»، تناقض‌های جهان معاصر و مسئله اصل و بدل را به روایت درآورده است. طنز خاص مروژک در «خیاط» نیز حضوری پررنگ دارد. «گفت‌وگو با جلال ستاری»، عنوان کتابی است که در نشر مرکز منتشر شد و همان طور که از عنوانش برمی‌آید، گفت‌وگویی است با ستاری که توسط ناصر فکوهی انجام شده است. آن‌طور که فکوهی در مقدمه کتاب توضیح داده، این اثر گفت‌‌وگویی است در «چهارچوب یک طرح مشخص» با عنوان «انسان‌شناسی تاریخی فرهنگ مدرن ایران»؛ طرحی که قرار است ادامه داشته باشد و این کتاب بخشی از این طرح به شمار می‌رود. گفت‌وگوی فکوهی با ستاری بر اساس دوره‌های مختلف تقسیم‌بندی شده است. در ابتدا کودکی جلال ستاری است و سپس دوره‌های تحصیل او و در آخر هرآنچه او در این سال‌ها در عرصه فرهنگ انجام داده است. ستاری در این گفت‌و‌گو از خلال خاطرات خود، بخش‌هایی از تاریخ فرهنگ معاصر ایران را هم بازگو کرده است. سال گذشته نشر نگاه دفتر چهارم از مجموعه آثار احمد شاملو را به چاپ رساند که این دفتر ترجمه نمایش‌نامه‌هایی را دربرگرفته که توسط شاملو به فارسی برگردانده شده‌اند. در این دفتر، نمایش‌نامه‌هایی از گرگه‌ئی چی‌کی، آندره ژید، روبر مرل، ژیلبر سسبرن و لورکا دیده می‌شود. در سال 94، از حمید امجد چند کتاب در نشر نیلا منتشر شد که یکی از آنها نمایش‌نامه «فراموشی» است. مکان و زمان این نمایش‌نامه، طبق توضیح خود متن، «قلمرو چین با دیوار بزرگ و دشت شمال غربی‌اش، حدفاصل سال‌های 221 تا 181 پیش از میلاد» است. «فراموشی»، دارای دو گروه از بازیگران است: نقش‌های زنده و سایه‌ها. امجد که پیش از این هم نشان داده بود شناخت خوبی از سنت‌های نمایش شرقی دارد، در «فراموشی» از این سنت‌ها استفاده کرده و ضمنا مثل بسیاری دیگر از آثار او، توجه به زبان و ظرافت‌های آن، از ویژگی‌های دیگر این نمایش‌نامه است. «سه‌ خواهر و دیگران»، نمایش‌نامه دیگری از امجد است که عنوان آن یادآور «سه خواهر» چخوف است. امجد در این نمایش‌نامه، روایت دیگری از سرگذشت «سه خواهر» و «باغ آلبالو» در سده‌ای پس از چخوف به دست داده است. امجد مقدمه‌ای برای این نمایش‌نامه نوشته و در آن از تأثیری که چخوف در نمایش‌نامه‌هایش از شکسپیر گرفته گفته است. از امجد در این مدت، مجموعه داستان «عکس‌های دسته‌جمعی» نیز منتشر شد. مجموعه‌ای شامل شش قصه که اغلب در فضاهای شهری می‌گذرند و آدم‌های قصه‌ها هم غالبا به طبقه متوسط شهری تعلق دارند. امجد مدتی است که در حوزه ترجمه هم فعالیت بیشتری دارد و سال گذشته، نمایش‌نامه‌ای از هارولد پینتر با ترجمه او منتشر شد. «جشن تولد و مدرسه شبانه» عنوان این کتاب است که البته دو نمایش‌نامه از پینتر را دربر گرفته. «مدرسه شبانه» را امجد ترجمه کرده و «جشن تولد» توسط اشکان خطیبی به فارسی برگردانده شده. «تئاتر و سینمای آربی اوانسیان»، کتابی است که در آن به آثار مختلف آربی اوانسیان پرداخته شده. کتاب شامل یادداشت‌ها و مقالاتی درباره آثار اوانسیان و نیز گفت‌وگو‌هایی درباره آثار اوست. همچنین گفت‌و‌گوهایی با خود او نیز در کتاب منتشر شده است. این کتاب به کوشش مجید لشکری در نشر روزنه منتشر شده است. «مسخره‌بازی‌ها» نمایش‌نامه‌ای است از تام استوپارد که با ترجمه حمید احیاء در نشر نیلا منتشر شد. نویسنده در این نمایش‌نامه آدم‌ها و حوادث واقعی را دستمایه روایتش قرار داده و آنها را از صحنه جدی تاریخ به صحنه طنز و شوخی نمایش کشانده است. «مسخره‌بازی‌ها» نمایش‌نامه‌ای دوپرده‌ای با هشت شخصیت است که لنین و جیمز‌ جویس جزو شخصیت‌های نمایش هستند. «باغی میان دو خیابان» با عنوان فرعی «چهار هزار روز از زندگی کامران دیبا»، عنوان کتابی است که در آن گفت‌وگوی طولانی رضا دانشور با کامران دیبا به چاپ رسیده است. دیبا در این گفت‌و‌گو از خلال خاطرات خود بخشی از تاریخ معاصر هنر و معماری ایران را نیز بازگو کرده است. «دراماتورژی چیست؟ دراماتورژ کیست؟»، عنوان مجموعه مقالاتی است که به کوشش محمدرضا خاکی در نشر بیدگل منتشر شده و در ابتدای کتاب او به همراه منصور براهیمی مقدمه‌ای مفصل درباره دراماتورژی نوشته‌اند. مترجمان و مؤلفان مختلفی در تدوین این کتاب نقش داشته‌اند و مباحث مطرح‌شده در این کتاب بسیاری از مسائل مربوط به دراماتورژی را پاسخ می‌دهند. «تراس و روال عادی» دو نمایش‌نامه از ژان کلود‌کری‌یر‌اند که با ترجمه اصغر نوری در نشر بیدگل به چاپ رسیده‌اند. کری‌یر در «تراس»، پوچی و ملال فضاهای بورژوازی را در لحظه فروپاشی کامل زندگی یک زن و مرد به روایت درآورده است. آنچه در این متن تصویر شده، از موضوعات موردعلاقه کری‌یر است که می‌توان آن را در برخی دیگر از آثارش هم جست‌وجو کرد. صحنه نمایش «تراس»، آپارتمان مرفه زوجی جوان است که به لحظه جدایی رابطه‌شان رسیده‌اند. آپارتمان این نمایش و نیز آدم‌های حاضر در آن، شمایلی از جهان مادی‌گرا و ازخودبیگانه امروزند که قواعد بورژوازی بر آن حاکم است. کری‌یر در «روال عادی»، به نقد قدرت و مناسبات پیچیده آن در جهان امروز پرداخته است. این نمایش‌نامه، داستانی ساده و سرراست با دو پرسوناژ دارد: کمیسر و خبرچین. خبرچینی که سال‌های طولانی در نقش جاسوس به سیستم موجود خدمت کرده و حالا خود در معرض پرسش‌های کمیسر جدید است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.