دینداری مطلوب در سایه اقتصاد پویا و -دیپلماسی صحیح
محمدتقی فاضلمیبدی-عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
زهی خجسته زمانی كه یار باز آید
به كام غمزدگان غمگسار باز آید
چه جورها كه كشیدند بلبلان از دی
ببوی آنكه دگر نوبهار باز آید (حافظ)
آدمیان همواره در پی كاهش رنجها و ازبینبردن آلام و تحصیل نشاط و شادی بودهاند. در سالی كه گذشت (94)، در میان فرازوفرودها و ناكامیها و كامیابیها، شاید تلخترین آنها فاجعه غمبار منا در ایام حج بود كه برای زائران خانه خدا پیش آمد و همه ملت را به ماتم نشاند. شیرینترین رویداد این سال، بهانجامرسیدن مذاكرات صلح و خروج ایران از انزوای سیاسی جهانی، رفع تحریمها و برگرداندن نگاههای مثبت به ایران بود.
تلخی فاجعه منا را باید به حساب سوءتدبیر و نارساییهای حاكمیت آلسعود گذاشت كه با بیتدبیری، بیش از هزار نفر از زائران خانه خدا را به كام مرگ فرستادند و كمترین مسئولیتی برعهده نگرفتند.
شیرینی برجام و كامیابی دولت و ملت در این قسمت را باید به حساب حسنتدبیر و درست سیاستورزیدن دستگاه دیپلماسی ایران گذاشت كه با تلاش بیوقفه و با بهكارگیری عقلانیت و منطق، توانستند كشور را از این ورطه نجات دهند. از نگاه عالمان و متفكران و حوزویان و دانشگاهیان، این یك دستاورد بزرگ برای نظام جمهوری اسلامی به حساب آمد. کمتر کسی فكر میكرد دستگاه دیپلماسی ایران با توجه به شرایط دشوارِ پیشآمده علیه ایران در دولت گذشته، بتواند با هوشمندی كامل، سایه شوم تحریمها را از سرِ ملت ایران بردارد و این شادمانی را برای ملت به ارمغان آورد. بهدرستی نمیدانم خسران تحریمهایی كه دولت پیشین برجا گذاشت و جفاهایی كه در این راستا بر ملت رفت، تا چه میزان بوده است و آیا سود و فایدهای در پی داشته است؟ پاسخ آن برعهده مسئولان پیشین است که روشن كنند تا چه میزان خسارت یا دستاوردی داشته است؛ اما آنچه مشخص است، یك اجماع تقریبا جهانی در دولت پیشین به بهانه فعالیتهای هستهای علیه ایران شكل گرفت و دولتِ وقت علاوه بر اینكه نتوانست جلوی آن سیاست تلخ را بگیرد، با موضعگیریها و بیان بیملاحظه سخنان خارج از عرف دیپلماسی، روزبهروز بر شدت آن
افزود تا مردم ما هر روز شاهد تحریمی تازه علیه اقتصاد كشور باشند كه شادی و نشاط را از آنان گرفت. به قول مولوی:
عالمی را یك سخن ویران كند
روبهان خفته را شیران كند
درواقع با صحبت و سیاستِ نادرست در دولت احمدینژاد، روبهان خفته علیه كشور بیدار شدند. وقتی عمده اقتصاد ایران بر پایه نفت است، دادوستدهای بازرگانی بزرگی با دنیا دارد، با توجه به ظرفیتهای تاریخی- تمدنی و جغرافیایی، از ظرفیت منحصربهفرد رفتوآمدهای توریستی رونقبخش برخوردار است و ایرانیان زیادی در ممالك اروپا و آمریكا زندگی میكنند كه تحریم و انزوا و دیپلماسی نادرست میتواند عواقب سوئی بر جای بگذارد، همچنان كه چنین شد. دولت یازدهم بزرگترین تلاش را به كار گرفت و دستگاه دیپلماسی خود را بسیج كرد و ماهها فرصت گذاشت و با سیاستورزی در شأن ملت ایران و با اقتدار كامل در برابر سیاستمداران كاركشته دنیا، پرونده تحریمها را با اتفاق آرا از شورای امنیت خارج کرد و با قراردادی وثیق و متقن، پرونده آن را برای همیشه بست. این اتفاق، دل مردم ایران را شاد و آنان را به آینده امیدوار کرد. شادی و نشاط از اصول اولیه زندگی است و ملتی كه در عرصههای سیاست و فرهنگ و اقتصاد شاد نباشد و در رسانههای جهان با پرسشهای دونِ شأن خود مواجه شود، انتظار رشد و بالندگی از این ملتِ ناخرسند، دور از انتظار است. پیشبینی میشد این رویداد شیرین،
یعنی «برجام»، به ذائقه برخی خوش نیاید. افراطیون، چه در آمریكا و چه در ایران، در مراحل انجام مذاكرات 23ماهه هستهای، مقابل آن ایستادند و تلاش كردند جلوی رسیدن به توافق را بگیرند. در ایران نیز برخی با قلم و زبان خود، دولت و وزیر توانمند و متخصص امور خارجه را آماج حملات قرار دادند و برجام را دستاوردی منفی قلمداد كردند. به نظر میرسد پیروزی دولت در این مرحله برای رقیبانش، ناكامي بزرگی بود و آنان میدانستند كه اگر دولت در این زمینه موفق شود، پرونده رفتارهاي هيجاني در عرصههای داخلی و خارجی برای همیشه بسته خواهد شد. درهرصورت یكی از وعدههای مهم رئیسجمهور كه به ملت داده بود، در سال 94 محقق شد. كسانی كه بخش اقتصاد دولت را به چالش میکشند و آن را ناموفق میشمارند، از این نكته غافلاند كه تا سیاست خارجی كشور به وضعیت عادی بازنگردد و تحریمها از میان نرود، رونق اقتصادی بهدست نخواهد آمد. در سال 95 مردم به دنبال شادی و نشاط در رونق اقتصادی هستند و این رونق اقتصادی، منوط به یك تصمیمگیری قاطع در توسعه عدالت اجتماعی است. پولهایی كه عاید كشور میشود باید بر اساس عدالت در زمینه زیرساختها و مبارزه با بیكاری و ایجاد
كار و تولید، با فناوریهای روز جهان به کار انداخته شود. رانتخواری و مفاسد اقتصادی كه از اثرات وضعی تحریمها بود و در دولت گذشته میرفت كه فراگیر شود، حالا با آگاهیرسانی رسانهها و مسئولان، بیش از همیشه در معرض تهدید قرار گرفته است. شاید هیچ اتفاقی به اندازه رونق اقتصادی، ملتها را شادمان نمیکند. در کلام معصومین آمده که حتی دین، عبادت و اخلاق در گرو اقتصاد سالم است. به فرموده پیامبر(ص) تا نان نباشد، نماز و روزهای در كار نیست: «اللهم بارك لنا فی الخبز و لا تفرق بیننا و بینه فلولا الخبز ما صلینا و لا صمنا و لا أدینا فرضالله: پروردگارا به نان ما بركت بده و بین ما و نان جدایی مینداز». پس اگر نان نباشد، نماز و روزه و سایر فرایض را ادا نخواهیم كرد. این یك بیان نمادین است. نان، كنایه از اقتصاد سالم و معیشت مطلوب است و اینكه در صورت بینانی، فرایض تو را به جا نمیآوریم؛ یعنی عبادت در كنار معیشت معنا پیدا میكند. برایناساس پیامبر میخواهد از اهمیت زندگی بگوید و اینكه اسلام فقط دین عبادت نیست. كسانی كه فكر میكنند میتوان بدون ترمیم و بازسازی و رشد مسائل اقتصادی به یك جامعه اخلاقی و معنوی دست یافت، سخت در
اشتباه هستند. حضرت علی (ع) در نهجالبلاغه (قصار 319) به فرزندش محمدبن حنفیه فرمود:
«یا بُنَی، إِنِّی أَخَافُ عَلَیکَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنْهُ، فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّینِ! مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ، دَاعِیةٌ لِلْمَقْتِ: فرزندم از فقر بر تو مىترسم و از فقر به خدا پناه ببر، زیراكه فقر، هم دین انسان را ناقص مىكند و هم عقل را مشوش و مدهوش مىسازد و هم مردمان را نسبت به هم دشمن مىسازد».
انسان تحت فشار فقر و گرسنگی ممكن است تن به هر گناهى بدهد و دست به هر كاری بزند و براى بهدستآوردن مایحتاج خود، از هر ابزارِ نادرست بهره بگیرد یا تحت عنوان ضرورت و اضطرار، بعضى از محرمات را براى خود حلال کند. در ادبیات دینی، فقر را مرگ بزرگتر شمردهاند: «الفقر موت الاكبر» بنابراین شادی یك ملت در گرو تعادل در معیشت و برخورداری مردم از رفاه و نعمت است. آنهایی كه امروز هم برای برداشتهشدن تحریمها ابراز ناراحتی میکنند و آرزوی بازگشت تحریمها را دارند، عزت و استقلال ملی را نمیشناسند یا برای آن اهمیتی قائل نیستند. آنان با فكرهای كوتاه، دیوار بلندی را بر گرد كشور كشیدهاند و سایه شوم جهالت را بر سرنوشت مردم میافكنند؛ چراکه نمیدانند فشار اقتصادی و گرانی چه ذلتی را به بار میآورد. ارتباط با كشورهای بزرگ دنیا و رفتوآمد ملتها و دادوستدهای بازرگانی یا نشستن دور یک میز با مسئولان و سیاستمداران بزرگ دنیا برای حل مشكلات و معضلات جهانی و منطقهای، نتایج مثبت فراوانی دارد. حضور اسلام در كشورهای شرق آسیا یا خاور دور به خاطر همین مراودات تجاری و فرهنگی بوده است، نه با زور شمشیر و لشكركشی. آنان كه از این
رفتوآمدها به عنوان خطر یاد میكنند، میخواهند ملت ایران را محصور بدارند و از دیدار با سایر ملل محروم کنند. مشکل این افراد و جریانها این است که با تاریخ و حقیقتِ اسلام آشنا نیستند. تمدن اسلامی روزگاری شكل گرفت كه مراودات فكری و فرهنگی با امپراتوریهای بزرگ آن روز و مكاتب فرهنگی و علمی شكل گرفته بود. مسلمانان با افكار دیگران آشنایی پیدا كرده بودند و به قول شهید مطهری «تأثیر و تأثر متقابل» داشتند. در سوی مقابل، تمدن اسلامی موقعی رو به اضمحلال و افول رفت كه دادوستدهای فرهنگی تعطيل شد. ایجاد فرقههای تكفیری و وهابیت از نتایج آن بینشهای بسته است. در این روزگار نیز چنین افكار بستهای به نام دین در كشورهای اسلامی وجود دارد. در زیر سایه چنین نگاهی، هنر و ادبیات و تساهل و تسامح شكل نمیگیرد. اخیرا شاهد بودیم كه به خاطر اكران یك فیلم و حضور سازندگان و عوامل آن كه در چارچوب ضوابط کشور فعالیت میکنند، در شهر كاشان چه جنجالی راه انداختند. گرفتن شادی از ملت و لباس زهد خشك و عبوس بر اندام دین كردن، ملتی را افسرده خواهد كرد.
عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقه دردیكشان خوشخویم.
آرزوی هر ایرانی این است كه فرح و شادی در كنار امید به فردای روشن فراگیر شود. آمار اعتیاد، فقر، طلاق، خشونت و سایر جرائم كاهش یابد و اینها در كنار تصمیمگیریهای درست سیاسی و اقتصادی صورت خواهد گرفت. فقط قوه مجریه و دولت نمیتواند از عهده این مشكل برآید. مجلس قانونگذاری دارای وظایف و اختیارات مشخص است و فقط در مقام منتقد و گوینده نیست؛ بلكه باید در حل مشكلات یادشده بكوشد و دعواهای سیاسی را كنار بگذارد. این مهم منوط به این است كه افرادی صالح و كاردان و دارای بینش سیاسی و دینی و فرهنگی باز، به آن راه یابند تا ملت ایران در سال 95 شاهد نشاط بیشتر و امید به آینده روشنتر باشد. در آستانه سال نو، از بیان خواجه حافظ، یاری میطلبیم:
مژده ای دل كه دگر باد صبا باز آمد
هدهد خوشخبر از طرف سبا باز آمد
چشم من از پی این قافله بس آه كشید
تا بگوش دلم آواز درا باز آمد
زهی خجسته زمانی كه یار باز آید
به كام غمزدگان غمگسار باز آید
چه جورها كه كشیدند بلبلان از دی
ببوی آنكه دگر نوبهار باز آید (حافظ)
آدمیان همواره در پی كاهش رنجها و ازبینبردن آلام و تحصیل نشاط و شادی بودهاند. در سالی كه گذشت (94)، در میان فرازوفرودها و ناكامیها و كامیابیها، شاید تلخترین آنها فاجعه غمبار منا در ایام حج بود كه برای زائران خانه خدا پیش آمد و همه ملت را به ماتم نشاند. شیرینترین رویداد این سال، بهانجامرسیدن مذاكرات صلح و خروج ایران از انزوای سیاسی جهانی، رفع تحریمها و برگرداندن نگاههای مثبت به ایران بود.
تلخی فاجعه منا را باید به حساب سوءتدبیر و نارساییهای حاكمیت آلسعود گذاشت كه با بیتدبیری، بیش از هزار نفر از زائران خانه خدا را به كام مرگ فرستادند و كمترین مسئولیتی برعهده نگرفتند.
شیرینی برجام و كامیابی دولت و ملت در این قسمت را باید به حساب حسنتدبیر و درست سیاستورزیدن دستگاه دیپلماسی ایران گذاشت كه با تلاش بیوقفه و با بهكارگیری عقلانیت و منطق، توانستند كشور را از این ورطه نجات دهند. از نگاه عالمان و متفكران و حوزویان و دانشگاهیان، این یك دستاورد بزرگ برای نظام جمهوری اسلامی به حساب آمد. کمتر کسی فكر میكرد دستگاه دیپلماسی ایران با توجه به شرایط دشوارِ پیشآمده علیه ایران در دولت گذشته، بتواند با هوشمندی كامل، سایه شوم تحریمها را از سرِ ملت ایران بردارد و این شادمانی را برای ملت به ارمغان آورد. بهدرستی نمیدانم خسران تحریمهایی كه دولت پیشین برجا گذاشت و جفاهایی كه در این راستا بر ملت رفت، تا چه میزان بوده است و آیا سود و فایدهای در پی داشته است؟ پاسخ آن برعهده مسئولان پیشین است که روشن كنند تا چه میزان خسارت یا دستاوردی داشته است؛ اما آنچه مشخص است، یك اجماع تقریبا جهانی در دولت پیشین به بهانه فعالیتهای هستهای علیه ایران شكل گرفت و دولتِ وقت علاوه بر اینكه نتوانست جلوی آن سیاست تلخ را بگیرد، با موضعگیریها و بیان بیملاحظه سخنان خارج از عرف دیپلماسی، روزبهروز بر شدت آن
افزود تا مردم ما هر روز شاهد تحریمی تازه علیه اقتصاد كشور باشند كه شادی و نشاط را از آنان گرفت. به قول مولوی:
عالمی را یك سخن ویران كند
روبهان خفته را شیران كند
درواقع با صحبت و سیاستِ نادرست در دولت احمدینژاد، روبهان خفته علیه كشور بیدار شدند. وقتی عمده اقتصاد ایران بر پایه نفت است، دادوستدهای بازرگانی بزرگی با دنیا دارد، با توجه به ظرفیتهای تاریخی- تمدنی و جغرافیایی، از ظرفیت منحصربهفرد رفتوآمدهای توریستی رونقبخش برخوردار است و ایرانیان زیادی در ممالك اروپا و آمریكا زندگی میكنند كه تحریم و انزوا و دیپلماسی نادرست میتواند عواقب سوئی بر جای بگذارد، همچنان كه چنین شد. دولت یازدهم بزرگترین تلاش را به كار گرفت و دستگاه دیپلماسی خود را بسیج كرد و ماهها فرصت گذاشت و با سیاستورزی در شأن ملت ایران و با اقتدار كامل در برابر سیاستمداران كاركشته دنیا، پرونده تحریمها را با اتفاق آرا از شورای امنیت خارج کرد و با قراردادی وثیق و متقن، پرونده آن را برای همیشه بست. این اتفاق، دل مردم ایران را شاد و آنان را به آینده امیدوار کرد. شادی و نشاط از اصول اولیه زندگی است و ملتی كه در عرصههای سیاست و فرهنگ و اقتصاد شاد نباشد و در رسانههای جهان با پرسشهای دونِ شأن خود مواجه شود، انتظار رشد و بالندگی از این ملتِ ناخرسند، دور از انتظار است. پیشبینی میشد این رویداد شیرین،
یعنی «برجام»، به ذائقه برخی خوش نیاید. افراطیون، چه در آمریكا و چه در ایران، در مراحل انجام مذاكرات 23ماهه هستهای، مقابل آن ایستادند و تلاش كردند جلوی رسیدن به توافق را بگیرند. در ایران نیز برخی با قلم و زبان خود، دولت و وزیر توانمند و متخصص امور خارجه را آماج حملات قرار دادند و برجام را دستاوردی منفی قلمداد كردند. به نظر میرسد پیروزی دولت در این مرحله برای رقیبانش، ناكامي بزرگی بود و آنان میدانستند كه اگر دولت در این زمینه موفق شود، پرونده رفتارهاي هيجاني در عرصههای داخلی و خارجی برای همیشه بسته خواهد شد. درهرصورت یكی از وعدههای مهم رئیسجمهور كه به ملت داده بود، در سال 94 محقق شد. كسانی كه بخش اقتصاد دولت را به چالش میکشند و آن را ناموفق میشمارند، از این نكته غافلاند كه تا سیاست خارجی كشور به وضعیت عادی بازنگردد و تحریمها از میان نرود، رونق اقتصادی بهدست نخواهد آمد. در سال 95 مردم به دنبال شادی و نشاط در رونق اقتصادی هستند و این رونق اقتصادی، منوط به یك تصمیمگیری قاطع در توسعه عدالت اجتماعی است. پولهایی كه عاید كشور میشود باید بر اساس عدالت در زمینه زیرساختها و مبارزه با بیكاری و ایجاد
كار و تولید، با فناوریهای روز جهان به کار انداخته شود. رانتخواری و مفاسد اقتصادی كه از اثرات وضعی تحریمها بود و در دولت گذشته میرفت كه فراگیر شود، حالا با آگاهیرسانی رسانهها و مسئولان، بیش از همیشه در معرض تهدید قرار گرفته است. شاید هیچ اتفاقی به اندازه رونق اقتصادی، ملتها را شادمان نمیکند. در کلام معصومین آمده که حتی دین، عبادت و اخلاق در گرو اقتصاد سالم است. به فرموده پیامبر(ص) تا نان نباشد، نماز و روزهای در كار نیست: «اللهم بارك لنا فی الخبز و لا تفرق بیننا و بینه فلولا الخبز ما صلینا و لا صمنا و لا أدینا فرضالله: پروردگارا به نان ما بركت بده و بین ما و نان جدایی مینداز». پس اگر نان نباشد، نماز و روزه و سایر فرایض را ادا نخواهیم كرد. این یك بیان نمادین است. نان، كنایه از اقتصاد سالم و معیشت مطلوب است و اینكه در صورت بینانی، فرایض تو را به جا نمیآوریم؛ یعنی عبادت در كنار معیشت معنا پیدا میكند. برایناساس پیامبر میخواهد از اهمیت زندگی بگوید و اینكه اسلام فقط دین عبادت نیست. كسانی كه فكر میكنند میتوان بدون ترمیم و بازسازی و رشد مسائل اقتصادی به یك جامعه اخلاقی و معنوی دست یافت، سخت در
اشتباه هستند. حضرت علی (ع) در نهجالبلاغه (قصار 319) به فرزندش محمدبن حنفیه فرمود:
«یا بُنَی، إِنِّی أَخَافُ عَلَیکَ الْفَقْرَ فَاسْتَعِذْ بِاللّهِ مِنْهُ، فَإِنَّ الْفَقْرَ مَنْقَصَةٌ لِلدِّینِ! مَدْهَشَةٌ لِلْعَقْلِ، دَاعِیةٌ لِلْمَقْتِ: فرزندم از فقر بر تو مىترسم و از فقر به خدا پناه ببر، زیراكه فقر، هم دین انسان را ناقص مىكند و هم عقل را مشوش و مدهوش مىسازد و هم مردمان را نسبت به هم دشمن مىسازد».
انسان تحت فشار فقر و گرسنگی ممكن است تن به هر گناهى بدهد و دست به هر كاری بزند و براى بهدستآوردن مایحتاج خود، از هر ابزارِ نادرست بهره بگیرد یا تحت عنوان ضرورت و اضطرار، بعضى از محرمات را براى خود حلال کند. در ادبیات دینی، فقر را مرگ بزرگتر شمردهاند: «الفقر موت الاكبر» بنابراین شادی یك ملت در گرو تعادل در معیشت و برخورداری مردم از رفاه و نعمت است. آنهایی كه امروز هم برای برداشتهشدن تحریمها ابراز ناراحتی میکنند و آرزوی بازگشت تحریمها را دارند، عزت و استقلال ملی را نمیشناسند یا برای آن اهمیتی قائل نیستند. آنان با فكرهای كوتاه، دیوار بلندی را بر گرد كشور كشیدهاند و سایه شوم جهالت را بر سرنوشت مردم میافكنند؛ چراکه نمیدانند فشار اقتصادی و گرانی چه ذلتی را به بار میآورد. ارتباط با كشورهای بزرگ دنیا و رفتوآمد ملتها و دادوستدهای بازرگانی یا نشستن دور یک میز با مسئولان و سیاستمداران بزرگ دنیا برای حل مشكلات و معضلات جهانی و منطقهای، نتایج مثبت فراوانی دارد. حضور اسلام در كشورهای شرق آسیا یا خاور دور به خاطر همین مراودات تجاری و فرهنگی بوده است، نه با زور شمشیر و لشكركشی. آنان كه از این
رفتوآمدها به عنوان خطر یاد میكنند، میخواهند ملت ایران را محصور بدارند و از دیدار با سایر ملل محروم کنند. مشکل این افراد و جریانها این است که با تاریخ و حقیقتِ اسلام آشنا نیستند. تمدن اسلامی روزگاری شكل گرفت كه مراودات فكری و فرهنگی با امپراتوریهای بزرگ آن روز و مكاتب فرهنگی و علمی شكل گرفته بود. مسلمانان با افكار دیگران آشنایی پیدا كرده بودند و به قول شهید مطهری «تأثیر و تأثر متقابل» داشتند. در سوی مقابل، تمدن اسلامی موقعی رو به اضمحلال و افول رفت كه دادوستدهای فرهنگی تعطيل شد. ایجاد فرقههای تكفیری و وهابیت از نتایج آن بینشهای بسته است. در این روزگار نیز چنین افكار بستهای به نام دین در كشورهای اسلامی وجود دارد. در زیر سایه چنین نگاهی، هنر و ادبیات و تساهل و تسامح شكل نمیگیرد. اخیرا شاهد بودیم كه به خاطر اكران یك فیلم و حضور سازندگان و عوامل آن كه در چارچوب ضوابط کشور فعالیت میکنند، در شهر كاشان چه جنجالی راه انداختند. گرفتن شادی از ملت و لباس زهد خشك و عبوس بر اندام دین كردن، ملتی را افسرده خواهد كرد.
عبوس زهد به وجه خمار ننشیند
مرید خرقه دردیكشان خوشخویم.
آرزوی هر ایرانی این است كه فرح و شادی در كنار امید به فردای روشن فراگیر شود. آمار اعتیاد، فقر، طلاق، خشونت و سایر جرائم كاهش یابد و اینها در كنار تصمیمگیریهای درست سیاسی و اقتصادی صورت خواهد گرفت. فقط قوه مجریه و دولت نمیتواند از عهده این مشكل برآید. مجلس قانونگذاری دارای وظایف و اختیارات مشخص است و فقط در مقام منتقد و گوینده نیست؛ بلكه باید در حل مشكلات یادشده بكوشد و دعواهای سیاسی را كنار بگذارد. این مهم منوط به این است كه افرادی صالح و كاردان و دارای بینش سیاسی و دینی و فرهنگی باز، به آن راه یابند تا ملت ایران در سال 95 شاهد نشاط بیشتر و امید به آینده روشنتر باشد. در آستانه سال نو، از بیان خواجه حافظ، یاری میطلبیم:
مژده ای دل كه دگر باد صبا باز آمد
هدهد خوشخبر از طرف سبا باز آمد
چشم من از پی این قافله بس آه كشید
تا بگوش دلم آواز درا باز آمد
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.