|

مرد مقابل تانک

در سال 1989 در میدان تیان‌آن‌من، درحالی‌که خیابان را تانک‌ها پر کرده‌اند مردی با دو کیسه می‌آید و مقابل تانک‌ها می‌ایستد. این صحنه، سوژه عکاسی یک عکاس جوان آمریکایی به نام جو می‌شود و همین عکس و شخصیت درون این عکس، مردی کیسه‌به‌دست که مقابل تانک‌ها ایستاده، موضوع نمایشنامه‌ای هستند به نام «چیمریکا»، نوشته لوسی کرک‌وود. نمایشنامه‌ای که با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری از طرف نشر ماهی منتشر شده است. داستان نمایشنامه داستان عکاس آمریکایی است که بعدها از مردی که روزگاری با ایستادنش مقابل تانک سوژه عکاسی‌اش شده بوده، سرنخی به دست می‌آورد. در یادداشت نویسنده درباره این نمایشنامه درمورد ارتباط داستان آن با حقیقت آمده است: «مرد مقابل تانک شخصیتی حقیقی است. به‌واقع هم عکس‌هایی از او ثبت شده. به جز این‌ها، هرچه در این نمایش‌نامه رخ می‌دهد زاده‌ی خیال است. این مسئله بیش از همه در مورد روزنامه‌نگاری صادق است که در مرکز داستان قرار دارد. شخصیت او بر مبنای هیچ شخص حقیقی مرده یا زنده‌ای نوشته نشده است. ترکیبی از اشخاص متعدد هم نیست. جو ساخته و پرداخته‌ای کاملا داستانی است. یکی از دلایلی که باعث شد حس کنم می‌توانم آزادانه دست به چنین کاری بزنم این بود که تصویر آشنای مرد مقابل تانک، که در تصور عمومی جای گرفته، در واقع نسخه‌های متعددی دارد. دست‌کم شش نسخه‌ی شناخته‌شده از این تصویر موجود است، اما نمایش‌نامه در جهانی خیالی اتفاق می‌افتد که در آن هفت نسخه وجود دارد. در عالم واقع، عکس جف ویدنر مشهورترینشان است و من از او بسیار سپاسگزارم که به ما اجازه داد از عکسش برای تبلیغات نمایش استفاده کنیم. استوارت فرانکلین، چارلی کول، آرتور تسانگ هین واه و تریل جونز نیز عکس‌های دیگری از این واقعه گرفته‌اند. باز هم می‌گویم که شخصیت جو بیان رمزی هیچ‌کدام از این آدم‌ها نیست.»
نمایش‌نامه اما به‌هرحال پس‌زمینه‌ای تاریخی دارد که دانستن آن به درک بهترش از سوی خواننده کمک می‌کند و برای آشنایی با همین پس‌زمینه است که به ترجمه فارسی نمایش‌نامه پیش‌گفتار و پس‌گفتار کتاب «جمهوری خلق نسیان»، نوشته لوییزا لیم، افزوده شده است. در بخشی از پیش‌گفتار این کتاب که در پایان ترجمه فارسی نمایش‌نامه «چیمریکا» آمده است می‌خوانیم: «به‌راستی بعد از تیان‌آن‌من روایات شاهدان عینی از وقایع به قدری پرشمار بود که بنگاه‌های انتشاراتی در سراسر جهان، با استناد به اشباع بازار، از پذیرفتنشان سر باز می‌زدند. فانگ لیجیِ اخترفیزیکدان، یکی از برجسته‌ترین معترضان چینی که در زیرزمین ساختمان سفارت ایالات متحده در پکن مخفی شده بود، از همان‌جا جسورانه اعلام کرد کثرت آثار مربوط به تیان‌آن‌من نوید می‌دهند که فن فراموشی تاریخ، یکی از ابزارهای مهم حکمرانی کمونیست‌ها در چین، دیگر راه به جایی نخواهد برد. او نوشت دیگر نمی‌توان به همین آسانی بر حقیقت سرپوش گذاشت و تاریخ را به فراموشی سپرد.
اکنون که یک ربع قرن از این سخن می‌گذرد، مردم چین، وقایع 1989، پیشگویی فانگ لیجی و حتی خود او را تقریبا یکسره به فراموشی سپرده‌اند. »

در سال 1989 در میدان تیان‌آن‌من، درحالی‌که خیابان را تانک‌ها پر کرده‌اند مردی با دو کیسه می‌آید و مقابل تانک‌ها می‌ایستد. این صحنه، سوژه عکاسی یک عکاس جوان آمریکایی به نام جو می‌شود و همین عکس و شخصیت درون این عکس، مردی کیسه‌به‌دست که مقابل تانک‌ها ایستاده، موضوع نمایشنامه‌ای هستند به نام «چیمریکا»، نوشته لوسی کرک‌وود. نمایشنامه‌ای که با ترجمه نازنین دیهیمی و مهدی نوری از طرف نشر ماهی منتشر شده است. داستان نمایشنامه داستان عکاس آمریکایی است که بعدها از مردی که روزگاری با ایستادنش مقابل تانک سوژه عکاسی‌اش شده بوده، سرنخی به دست می‌آورد. در یادداشت نویسنده درباره این نمایشنامه درمورد ارتباط داستان آن با حقیقت آمده است: «مرد مقابل تانک شخصیتی حقیقی است. به‌واقع هم عکس‌هایی از او ثبت شده. به جز این‌ها، هرچه در این نمایش‌نامه رخ می‌دهد زاده‌ی خیال است. این مسئله بیش از همه در مورد روزنامه‌نگاری صادق است که در مرکز داستان قرار دارد. شخصیت او بر مبنای هیچ شخص حقیقی مرده یا زنده‌ای نوشته نشده است. ترکیبی از اشخاص متعدد هم نیست. جو ساخته و پرداخته‌ای کاملا داستانی است. یکی از دلایلی که باعث شد حس کنم می‌توانم آزادانه دست به چنین کاری بزنم این بود که تصویر آشنای مرد مقابل تانک، که در تصور عمومی جای گرفته، در واقع نسخه‌های متعددی دارد. دست‌کم شش نسخه‌ی شناخته‌شده از این تصویر موجود است، اما نمایش‌نامه در جهانی خیالی اتفاق می‌افتد که در آن هفت نسخه وجود دارد. در عالم واقع، عکس جف ویدنر مشهورترینشان است و من از او بسیار سپاسگزارم که به ما اجازه داد از عکسش برای تبلیغات نمایش استفاده کنیم. استوارت فرانکلین، چارلی کول، آرتور تسانگ هین واه و تریل جونز نیز عکس‌های دیگری از این واقعه گرفته‌اند. باز هم می‌گویم که شخصیت جو بیان رمزی هیچ‌کدام از این آدم‌ها نیست.»
نمایش‌نامه اما به‌هرحال پس‌زمینه‌ای تاریخی دارد که دانستن آن به درک بهترش از سوی خواننده کمک می‌کند و برای آشنایی با همین پس‌زمینه است که به ترجمه فارسی نمایش‌نامه پیش‌گفتار و پس‌گفتار کتاب «جمهوری خلق نسیان»، نوشته لوییزا لیم، افزوده شده است. در بخشی از پیش‌گفتار این کتاب که در پایان ترجمه فارسی نمایش‌نامه «چیمریکا» آمده است می‌خوانیم: «به‌راستی بعد از تیان‌آن‌من روایات شاهدان عینی از وقایع به قدری پرشمار بود که بنگاه‌های انتشاراتی در سراسر جهان، با استناد به اشباع بازار، از پذیرفتنشان سر باز می‌زدند. فانگ لیجیِ اخترفیزیکدان، یکی از برجسته‌ترین معترضان چینی که در زیرزمین ساختمان سفارت ایالات متحده در پکن مخفی شده بود، از همان‌جا جسورانه اعلام کرد کثرت آثار مربوط به تیان‌آن‌من نوید می‌دهند که فن فراموشی تاریخ، یکی از ابزارهای مهم حکمرانی کمونیست‌ها در چین، دیگر راه به جایی نخواهد برد. او نوشت دیگر نمی‌توان به همین آسانی بر حقیقت سرپوش گذاشت و تاریخ را به فراموشی سپرد.
اکنون که یک ربع قرن از این سخن می‌گذرد، مردم چین، وقایع 1989، پیشگویی فانگ لیجی و حتی خود او را تقریبا یکسره به فراموشی سپرده‌اند. »

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.