|

دور جدید مذاکرات صلح میان دولت سوریه و مخالفان این کشور امروز آغاز می‌شود

مذاکره بر سر خط قرمز

دامنه درد و رنج مردم سوریه فراتر از درک است. پنج سال جنگ ‌میلیون‌ها نفر را آواره کرده و صدها ‌هزار کشته و زخمی به جای گذاشته و به گسترش گروه تروریستی «داعش» در عراق و سوریه منجر شده است. نسلی در حال رشد است که نه امنیت دارد و نه دسترسی به آموزش و بهداشت. می‌گویند تنها راه‌ بلندمدت پایان درگیری‌های سوریه، راه‌حلی سیاسی است و ازهمین‌رو دور جدید مذاکرات صلح برای بسیاری مهم‌تر از همیشه است و امیدها برای رسیدن به نتایج ملموس را افزایش داده است. دور تازه‌ای از مذاکرات غیرمستقیم صلح امروز و در آستانه پنجمین سالگرد آغاز درگیری‌ها برگزار می‌شود و دولت و مخالفان سوریه برای اولین‌بار درباره آینده این کشور جنگ‌زده بحث خواهند کرد. مذاکرات ژنو بخشی از مهم‌ترین تلاش‌های بین‌المللی برای پایان‌دادن به درگیری‌هایی است که تاکنون به کشته‌شدن بیش از صدها‌ هزار نفر منجر شده است. به باور تحلیلگران، از آخرین دور مذاکرات در ماه فوریه که به شکست انجامید، شرایط بسیار متفاوت است، اما اختلافات درونی گروه‌های مختلف مخالف، حل‌وفصل درگیری‌ها را پیچیده‌تر می‌کند. موانع اصلی پیش‌روی این دور مذاکرات سرنوشت «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه، انتخابات ریاست‌جمهوری و نوع دولت جدید است. آخرین باری که دولت اسد و مخالفان در ژنو مذاکره می‌کردند، درگیری‌ها در سراسر سوریه و به‌ویژه در استان شمالی «حلب» بالا گرفته بود، اما از 27 فوریه و با میانجیگری روسیه و ایالات متحده آتش‌بس شکننده‌ای در سوریه برقرار شده، هرچند دو طرف یکدیگر را به نقض آن متهم می‌کنند. توقف درگیری‌ها به سازمان ملل اجازه داده کمک‌های بشردوستانه خود را برای 240‌هزار نفری بفرستد که در 10 منطقه درگیری قرار دارند. روز گذشته گروه‌های مخالف یکی‌یکی به ژنو رسیدند و یک روز پیش‌تر نیز نمایندگان دولت سوریه به ژنو رسیدند، اما اعلام کردند که اگر مخالفان به ژنو نیایند در 24 ساعت مذاکرات را ترک می‌کنند. «استفان دی‌میستورا»، نماینده سازمان ملل در امور سوریه گفته که مذاکرات باید درباره مسائل اساسی از جمله قانون اساسی جدید و برگزاری انتخاباتی تحت ‌نظارت سازمان ملل باشد. آن‌طور که دی میستورا به الجزیره گفته، با روند صلح فعلی، شانس دستیابی به یک راه‌حل سیاسی در سوریه بالاتر از همیشه است. با وجود خوشبینی‌ها درباره رسیدن به راه‌حلی برای درگیری‌های مرگ‌بار، روز شنبه بحث دولت سوریه و مخالفان درباره آینده بشار اسد بالا گرفت. «ولید المعلم»، وزیر خارجه سوریه گفته است که هیأت نمایندگی دولت در ژنو هرگونه تلاش فرستاده سازمان ملل که انتخابات ریاست‌جمهوری را در دستور کار قرار دهد، رد خواهند کرد؛ «ما با هرکسی که بخواهد درباره ریاست‌جمهوری بحث کند، مذاکره نمی‌کنیم... بشار اسد خط قرمز است و دارایی مردم سوریه به شمار می‌رود». این در حالی است که جبهه اصلی مخالفان یعنی کمیته عالی مذاکرات به رهبری «ریاض حجاب» بارها خواستار خروج اسد در آغاز هرگونه دوره انتقالی شده است. «محمد علوش»، مذاکره‌کننده ارشد این کمیته در آستانه مذاکرات روز دوشنبه مدعی شد: «ما فکر می‌کنیم دوره انتقالی با رفتن اسد یا مرگ او آغاز می‌شود، این مرحله نمی‌تواند با حضور رژیم یا رئیس این رژیم در قدرت آغاز شود».
مذاکرات در حالی امروز آغاز می‌شود که اختلاف بر سر گروه‌های دعوت‌شده، روند دیپلماتیک را پیچیده کرده است. حزب کُردی «اتحاد دموکراتیک سوریه» که بخش گسترده‌ای از مناطق شمالی سوریه را در اختیار دارد و از لحاظ ایدئولوژیکی به حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) نزدیک است، به خواست ترکیه از این مذاکرات حذف شده است. ولید معلم با اشاره به یگان‌های مدافع خلق سوریه (ی‌پ‌گ) گفت: ارتش سوریه و کُردها در یک سنگر علیه داعش مبارزه کرده‌اند. با این همه ولید معلم، ایده فدرالیسم را رده کرده است؛ ایده‌ای که به‌عنوان مدل احتمالی برای سوریه از سوی روسیه و برخی اعضای شورای امنیت مطرح شده و حزب اتحاد دموکراتیک از حامیان آن است. در این میان وزارت دفاع سوریه اعلام کرده در 24 ساعت منتهی به مذاکرات، 10 نقض آتش‌بس را ثبت کرده است؛ هرچند آتش‌بس تا حد زیادی رعایت شده است. بااین‌حال به گفته شورشیان و یک منبع نظامی، مخالفان سوریه روز شنبه به یکی از جنگنده‌های دولت در غرب سوریه شلیک کرده‌اند. مخالفان پیش‌تر با ضدهوایی به جنگنده‌های سوریه حمله کرده بودند و حالا مشخص نیست که آیا جنگنده سوری با موشک مخالفان سقوط کرده یا ضدهوایی. مخالفان پیش‌تر از حامیان خارجی خود درخواست موشک‌هایی ضدهوایی کرده بودند اما آن‌طور که مدعی‌اند حامیان آنها از ترس افتادن این موشک‌ها به دست نیروهای داعش از دادن این موشک‌های ضدهوایی خودداری کرده‌اند. در تحولی دیگر، گزارش‌ها حاکی از درگیری‌های سنگین بین نیروهای جبهه «النصره» از شاخه‌های القاعده در این کشور و یکی از گروه‌های شورشی مورد حمایت دولت‌های غربی است. این درگیری‌ها در استان «ادلب» سوریه و در اطراف شهر «مرات النعمان» رخ داده است. گزارش شده است که درگیری‌ها پس از یک تظاهرات ضددولتی در این شهر در روز جمعه رخ داد.

دامنه درد و رنج مردم سوریه فراتر از درک است. پنج سال جنگ ‌میلیون‌ها نفر را آواره کرده و صدها ‌هزار کشته و زخمی به جای گذاشته و به گسترش گروه تروریستی «داعش» در عراق و سوریه منجر شده است. نسلی در حال رشد است که نه امنیت دارد و نه دسترسی به آموزش و بهداشت. می‌گویند تنها راه‌ بلندمدت پایان درگیری‌های سوریه، راه‌حلی سیاسی است و ازهمین‌رو دور جدید مذاکرات صلح برای بسیاری مهم‌تر از همیشه است و امیدها برای رسیدن به نتایج ملموس را افزایش داده است. دور تازه‌ای از مذاکرات غیرمستقیم صلح امروز و در آستانه پنجمین سالگرد آغاز درگیری‌ها برگزار می‌شود و دولت و مخالفان سوریه برای اولین‌بار درباره آینده این کشور جنگ‌زده بحث خواهند کرد. مذاکرات ژنو بخشی از مهم‌ترین تلاش‌های بین‌المللی برای پایان‌دادن به درگیری‌هایی است که تاکنون به کشته‌شدن بیش از صدها‌ هزار نفر منجر شده است. به باور تحلیلگران، از آخرین دور مذاکرات در ماه فوریه که به شکست انجامید، شرایط بسیار متفاوت است، اما اختلافات درونی گروه‌های مختلف مخالف، حل‌وفصل درگیری‌ها را پیچیده‌تر می‌کند. موانع اصلی پیش‌روی این دور مذاکرات سرنوشت «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه، انتخابات ریاست‌جمهوری و نوع دولت جدید است. آخرین باری که دولت اسد و مخالفان در ژنو مذاکره می‌کردند، درگیری‌ها در سراسر سوریه و به‌ویژه در استان شمالی «حلب» بالا گرفته بود، اما از 27 فوریه و با میانجیگری روسیه و ایالات متحده آتش‌بس شکننده‌ای در سوریه برقرار شده، هرچند دو طرف یکدیگر را به نقض آن متهم می‌کنند. توقف درگیری‌ها به سازمان ملل اجازه داده کمک‌های بشردوستانه خود را برای 240‌هزار نفری بفرستد که در 10 منطقه درگیری قرار دارند. روز گذشته گروه‌های مخالف یکی‌یکی به ژنو رسیدند و یک روز پیش‌تر نیز نمایندگان دولت سوریه به ژنو رسیدند، اما اعلام کردند که اگر مخالفان به ژنو نیایند در 24 ساعت مذاکرات را ترک می‌کنند. «استفان دی‌میستورا»، نماینده سازمان ملل در امور سوریه گفته که مذاکرات باید درباره مسائل اساسی از جمله قانون اساسی جدید و برگزاری انتخاباتی تحت ‌نظارت سازمان ملل باشد. آن‌طور که دی میستورا به الجزیره گفته، با روند صلح فعلی، شانس دستیابی به یک راه‌حل سیاسی در سوریه بالاتر از همیشه است. با وجود خوشبینی‌ها درباره رسیدن به راه‌حلی برای درگیری‌های مرگ‌بار، روز شنبه بحث دولت سوریه و مخالفان درباره آینده بشار اسد بالا گرفت. «ولید المعلم»، وزیر خارجه سوریه گفته است که هیأت نمایندگی دولت در ژنو هرگونه تلاش فرستاده سازمان ملل که انتخابات ریاست‌جمهوری را در دستور کار قرار دهد، رد خواهند کرد؛ «ما با هرکسی که بخواهد درباره ریاست‌جمهوری بحث کند، مذاکره نمی‌کنیم... بشار اسد خط قرمز است و دارایی مردم سوریه به شمار می‌رود». این در حالی است که جبهه اصلی مخالفان یعنی کمیته عالی مذاکرات به رهبری «ریاض حجاب» بارها خواستار خروج اسد در آغاز هرگونه دوره انتقالی شده است. «محمد علوش»، مذاکره‌کننده ارشد این کمیته در آستانه مذاکرات روز دوشنبه مدعی شد: «ما فکر می‌کنیم دوره انتقالی با رفتن اسد یا مرگ او آغاز می‌شود، این مرحله نمی‌تواند با حضور رژیم یا رئیس این رژیم در قدرت آغاز شود».
مذاکرات در حالی امروز آغاز می‌شود که اختلاف بر سر گروه‌های دعوت‌شده، روند دیپلماتیک را پیچیده کرده است. حزب کُردی «اتحاد دموکراتیک سوریه» که بخش گسترده‌ای از مناطق شمالی سوریه را در اختیار دارد و از لحاظ ایدئولوژیکی به حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) نزدیک است، به خواست ترکیه از این مذاکرات حذف شده است. ولید معلم با اشاره به یگان‌های مدافع خلق سوریه (ی‌پ‌گ) گفت: ارتش سوریه و کُردها در یک سنگر علیه داعش مبارزه کرده‌اند. با این همه ولید معلم، ایده فدرالیسم را رده کرده است؛ ایده‌ای که به‌عنوان مدل احتمالی برای سوریه از سوی روسیه و برخی اعضای شورای امنیت مطرح شده و حزب اتحاد دموکراتیک از حامیان آن است. در این میان وزارت دفاع سوریه اعلام کرده در 24 ساعت منتهی به مذاکرات، 10 نقض آتش‌بس را ثبت کرده است؛ هرچند آتش‌بس تا حد زیادی رعایت شده است. بااین‌حال به گفته شورشیان و یک منبع نظامی، مخالفان سوریه روز شنبه به یکی از جنگنده‌های دولت در غرب سوریه شلیک کرده‌اند. مخالفان پیش‌تر با ضدهوایی به جنگنده‌های سوریه حمله کرده بودند و حالا مشخص نیست که آیا جنگنده سوری با موشک مخالفان سقوط کرده یا ضدهوایی. مخالفان پیش‌تر از حامیان خارجی خود درخواست موشک‌هایی ضدهوایی کرده بودند اما آن‌طور که مدعی‌اند حامیان آنها از ترس افتادن این موشک‌ها به دست نیروهای داعش از دادن این موشک‌های ضدهوایی خودداری کرده‌اند. در تحولی دیگر، گزارش‌ها حاکی از درگیری‌های سنگین بین نیروهای جبهه «النصره» از شاخه‌های القاعده در این کشور و یکی از گروه‌های شورشی مورد حمایت دولت‌های غربی است. این درگیری‌ها در استان «ادلب» سوریه و در اطراف شهر «مرات النعمان» رخ داده است. گزارش شده است که درگیری‌ها پس از یک تظاهرات ضددولتی در این شهر در روز جمعه رخ داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.