سیاست پیچیده پکن
سیدبهزاد اخلاقی
جمهوری خلق چین پس از فروپاشی اتحاد شوروی مطالعات گسترده و عمیقی روی علل فروپاشی بزرگترین نظام ایدئولوژیک جهان صورت داد و پندهای بسیاری از نحوه برخورد روسی با مسائل جهان گرفت، بهطوریکه این درسها منجر به ظهور نوع جدیدی از ورود به مسائل بینالمللی شد که چینیها به صورت منحصربهفرد متولی آن هستند. چینیها نشان دادهاند علاقه چندانی به حضور گسترده در خارج از مرزهایشان ندارند و عملکرد مشخصی را در قبال تحولات جهانی دنبال میکنند که در بسیاری از موارد میتوان آن را «بیتوجهی هوشمندانه» نامید.
پکن در مسائل جهانی از جمله گرمشدن زمین همانقدر حضور دارد که در جنگ سوریه میتوان نقش آن را ردیابی کرد؛ به طوری که دیگر بازیگران جهانی از جمله روسیه و آمریکا بخش مهمی از نیرویهای خود را در عرصههای دیپلماتیک و نظامی مشغول تحولات جهانی کردهاند، چینیها بهطور خزنده در حال یافتن مسیرهای ارتباط تجاری و اقتصادی با «همه» هستند. چینی که امروز شاهد آن هستیم، درست در موقعیتی قرار دارد که ایالات متحده آمریکا یک قرن پیش و در آغاز قرن بیستم قرار داشت. آمریکای صد سال پیش با چین امروز تفاوتهایی هم دارد؛ در آن دوران وسایل ارتباطجمعی و بحرانهای منطقهای و بینالمللی به شکل کنونی وجود نداشت اما به نظر میرسد پکن توانسته است خود را با فرمول حاکم بر اتمسفر فضایی بینالملل منطبق کند. باید به این نکته توجه داشت که آنچه چین بهعنوان استاندارد از فضای رقابتی بینالمللی برداشت میکند، با تعریف روسیه و آمریکا و حتی کشورهای خاورمیانه تفاوتهای اساسی دارد، به همین جهت شاهد درگیریهای حداقلی و سود حداکثری پکن از آنچه در عرصه بینالمللی رخ میدهد، هستیم.
از یک سو نباید فراموش کرد که چین در هیچ کدام از جبههبندیهای سیاسی حضور فعال ندارد اما با تکتک اعضای این جبههها مناسبات خوب و روبهرشدی دارد که این درهمتنیدگی با استانداردهای جهانی از منظر پکن این کشور را در شرایط پیروزی دائمی قرار میدهد. اگر تحولات در سوریه به زیان روسیه تمام شود، چین همانقدر میتواند در بازار و آینده بازسازی این کشور ایفای نقش کند که با پیروزی جبهه مخالف قادر خواهد بود. اوکراین «ویکتور یانوکوویچ» با اوکراین «پترو پروشنکو» برای پکن تفاوتی ندارد در حالی که روسیه و آمریکا برای حضور و نفوذ خود، وابسته به دولتهای وقت هستند. این مسئله در غرب آسیا هم به همین منوال است؛ سوریه با «بشار اسد» و بدون بشار اسد برای ترکیه، ایران، عربستان سعودی و حتی قطر تفاوتهای ماهوی دارد؛ درحالیکه چین از مکانیسم دیگری برای حضور و نفوذ استفاده میکند. به همین دلیل هرچه تحولات منطقهای به درگیری و رویارویی بیشتر با رقبای منطقهای و جهانی چین بینجامد، این کشور قادر خواهد بود جایگاه خود را ارتقا دهد و از این درگیریها نهایت بهره را ببرد.
جمهوری خلق چین پس از فروپاشی اتحاد شوروی مطالعات گسترده و عمیقی روی علل فروپاشی بزرگترین نظام ایدئولوژیک جهان صورت داد و پندهای بسیاری از نحوه برخورد روسی با مسائل جهان گرفت، بهطوریکه این درسها منجر به ظهور نوع جدیدی از ورود به مسائل بینالمللی شد که چینیها به صورت منحصربهفرد متولی آن هستند. چینیها نشان دادهاند علاقه چندانی به حضور گسترده در خارج از مرزهایشان ندارند و عملکرد مشخصی را در قبال تحولات جهانی دنبال میکنند که در بسیاری از موارد میتوان آن را «بیتوجهی هوشمندانه» نامید.
پکن در مسائل جهانی از جمله گرمشدن زمین همانقدر حضور دارد که در جنگ سوریه میتوان نقش آن را ردیابی کرد؛ به طوری که دیگر بازیگران جهانی از جمله روسیه و آمریکا بخش مهمی از نیرویهای خود را در عرصههای دیپلماتیک و نظامی مشغول تحولات جهانی کردهاند، چینیها بهطور خزنده در حال یافتن مسیرهای ارتباط تجاری و اقتصادی با «همه» هستند. چینی که امروز شاهد آن هستیم، درست در موقعیتی قرار دارد که ایالات متحده آمریکا یک قرن پیش و در آغاز قرن بیستم قرار داشت. آمریکای صد سال پیش با چین امروز تفاوتهایی هم دارد؛ در آن دوران وسایل ارتباطجمعی و بحرانهای منطقهای و بینالمللی به شکل کنونی وجود نداشت اما به نظر میرسد پکن توانسته است خود را با فرمول حاکم بر اتمسفر فضایی بینالملل منطبق کند. باید به این نکته توجه داشت که آنچه چین بهعنوان استاندارد از فضای رقابتی بینالمللی برداشت میکند، با تعریف روسیه و آمریکا و حتی کشورهای خاورمیانه تفاوتهای اساسی دارد، به همین جهت شاهد درگیریهای حداقلی و سود حداکثری پکن از آنچه در عرصه بینالمللی رخ میدهد، هستیم.
از یک سو نباید فراموش کرد که چین در هیچ کدام از جبههبندیهای سیاسی حضور فعال ندارد اما با تکتک اعضای این جبههها مناسبات خوب و روبهرشدی دارد که این درهمتنیدگی با استانداردهای جهانی از منظر پکن این کشور را در شرایط پیروزی دائمی قرار میدهد. اگر تحولات در سوریه به زیان روسیه تمام شود، چین همانقدر میتواند در بازار و آینده بازسازی این کشور ایفای نقش کند که با پیروزی جبهه مخالف قادر خواهد بود. اوکراین «ویکتور یانوکوویچ» با اوکراین «پترو پروشنکو» برای پکن تفاوتی ندارد در حالی که روسیه و آمریکا برای حضور و نفوذ خود، وابسته به دولتهای وقت هستند. این مسئله در غرب آسیا هم به همین منوال است؛ سوریه با «بشار اسد» و بدون بشار اسد برای ترکیه، ایران، عربستان سعودی و حتی قطر تفاوتهای ماهوی دارد؛ درحالیکه چین از مکانیسم دیگری برای حضور و نفوذ استفاده میکند. به همین دلیل هرچه تحولات منطقهای به درگیری و رویارویی بیشتر با رقبای منطقهای و جهانی چین بینجامد، این کشور قادر خواهد بود جایگاه خود را ارتقا دهد و از این درگیریها نهایت بهره را ببرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.