چرخش بزرگ واشنگتن
جنگندههای اف-16 در راه اوکراین
رئیسجمهور آمریکا بهتازگی در یک چرخش بزرگ سیاسی اعلام کرد که ایالات متحده از تحویل هوپیماهای جنگنده پیشرفته به اوکراین ازجمله تحویل هواپیماهای اف-۱۶ حمایت میکند. این خبر چند روز پس از آن اعلام شد که بریتانیا و هلند وعده دادند که در چارچوب یک «ائتلاف بینالمللی» هواپیماهای جنگی ساخت آمریکا را به کییف که مدتهاست در انتظارشان است، تحویل دهند.
رئیسجمهور آمریکا بهتازگی در یک چرخش بزرگ سیاسی اعلام کرد که ایالات متحده از تحویل هوپیماهای جنگنده پیشرفته به اوکراین ازجمله تحویل هواپیماهای اف-۱۶ حمایت میکند. این خبر چند روز پس از آن اعلام شد که بریتانیا و هلند وعده دادند که در چارچوب یک «ائتلاف بینالمللی» هواپیماهای جنگی ساخت آمریکا را به کییف که مدتهاست در انتظارشان است، تحویل دهند.
باوجوداین تحلیلگران هشدار میدهند که این کار، نهتنها یک چالش لجستیکی بزرگ ایجاد خواهد کرد؛ بلکه این نگرانی را به وجود میآورد که آیا تحویل این هواپیماها باعث تشدید و گسترش جنگ به خارج از مرزهای اوکراین نمیشود.
پس از ماهها درخواست برای دریافت جنگندههای اف-۱۶ و درحالیکه کییف درحال برنامهریزی برای انجام حملات گستردهتر علیه نیروهای روسیه است، ایالات متحده سرانجام در جریان نشست «گروه ۷» در ژاپن و گفتوگوهای بایدن با رهبران دیگر کشورهای قدرتمند جهان، چراغ سبز لازم برای تحویل این جنگندهها را نشان داد؛ اقدامی که رئیسجمهور ولودیمیر زلنسکی از آن بهعنوان یک «تصمیم تاریخی» یاد کرد. بایدن همچنین از تلاشهای مشترک متحدان آمریکا برای آموزش چگونگی استفاده از هواپیماهای جنگنده نسل چهارم ازجمله اف-۱۶ به خلبانان اوکراینی، حمایت کرده است. این چرخش کامل سیاسی درحالی روی داده که دولت بایدن پیشازاین بیم داشت که کییف از این جتها برای حمله به اهدافی در خاک روسیه استفاده کند و در نتیجه بهطور خطرناکی درگیریها را با کشوری که دارای بزرگترین زرادخانه تسلیحات هستهای جهان است، تشدید کند؛ اما اوکراین از تلاشهای خود برای دریافت هواپیماهای اف-۱۶ دست نکشید و استدلال کرد که به آنها برای تقویت توان دفاعی و تهاجمی خود همچنین برای کنترل حریم هوایی خود با هدف محافظت از غیرنظامیان در برابر حملات روسیه نیاز دارد.
پیشقدمی بریتانیا
به نظر میرسد که کلید تغییر سیاست کاخ سفید سهشنبه گذشته زده شد؛ یعنی زمانی که ریشی سوناک، نخستوزیر بریتانیا و مارک روته، همتای هلندیاش، در لندن ملاقات و توافق کردند که برای ایجاد یک ائتلاف بینالمللی با هدف تقویت نیروی هوایی اوکراین، از آموزش گرفته تا تهیه جتهای اف-۱۶ تلاش کنند. بریتانیا پیشازاین نیز موفق شده بود در زمینه تقویت قدرت دفاعی اوکراین و تأمین تسلیحات پیشرفته به این کشور نظر آمریکا را تغییر دهد؛ ازجمله لندن در ژانویه اعلام کرد که تانکهای چلنجر را به اوکراین میفرستد و با اعلام این خبر، نظر دولت بایدن را نیز تغییر داد و باعث شد که واشنگتن نیز با ارسال تانکهای آبرامز به این کشور موافقت کند.
در همان ماه که متحدان غربی سیاست خود را برای تحویل تانک تغییر دادند، شرکت لاکهید مارتین ایالات متحده، سازنده اف-۱۶ اعلام کرد که آماده است به تقاضاهای روزافزون برای ساخت این جنگندهها پاسخ دهد.
پیش از اعلام تغییر سیاست واشنگتن نیز، نیویورک تایمز بهتازگی گزارش داده بود که چهار کشور از اعضای ناتو یعنی هلند، دانمارک، بلژیک و نروژ آمادهاند تا دستکم ۱۲۵ فروند اف-۱۶ آماده جنگ را به کییف تحویل دهند. دیگر متحدان غربی کییف مانند فرانسه و بریتانیا نیز پیشنهاد کمک برای آموزش خلبانان اوکراینی را داده بودند. بااینحال آمریکا همیشه در حمایت از اوکراین جانب احتیاط را در نظر گرفته است تا از تشدید تنشها جلوگیری شود و به نظر میرسد که اینبار نیز همین رویه اجرا شود.
مارک شاسیلان، مشاور دفاعی، معتقد است که «مشکل اصلی درباره این جنگندهها، افزایش خطر عبور از مرزهای روسیه است و اینکه نبردها به درون خاک دشمن کشیده شود». او میافزاید: «مشکل این است که اگر نیروهای اوکراین از مرز روسیه عبور نکنند، مجبورند که از این تسلیحات پیشرفته، به شکلی بسیار محدود استفاده کنند و بهاینترتیب، پرواز اف-۱۶ فقط در حریم هوایی اوکراین، مانند قراردادن پرندگان در قفس است».
این هواپیماهای تکموتوره که به دلیل سرعت و انعطافپذیری در بین متحدان ایالات متحده علاقهمندان زیادی دارد، در جریان پروسه پیشرفت خود به تواناییهای درخورتوجهی رسیده است و درحالیکه در اصل برای نبردهای هوایی ساخته شده بود، اکنون تقریبا قادر به انجام هر کاری، از دفاع از حریم هوایی گرفته تا بمبارانهای تاکتیکی است.
پیشبینی میشود هواپیماهایی در اختیار اوکراین قرار بگیرند که درواقع نسخههای قدیمیتر اف-۱۶ باشند و نه مدرنترین نوع آن. به گفته مارک شاسیلان نیز احتمالا نسخههای قدیمیتر از ذخایر نظامی بلژیک، هلند، دانمارک و نروژ در اختیار کییف قرار خواهد گرفت. بهویژه آنکه نیروی هوایی اوکراین درحالحاضر تعداد کمی جت قدیمی متعلق به دوران اتحاد جماهیر شوروی پیشین یعنی میگ-۲۹ و سوخو-۲۷ در اختیار دارد. اوکراین بهویژه ازآنرو به دنبال دریافت این هواپیماهاست که ذخایر موشکهای ضدهواییاش بهطور خطرناکی رو به کاهش است و بههمیندلیل امیدوار است به کمک جنگندههای اف-۱۶ بتواند بهطور موقت این کمبود را جبران کند؛ بهویژه اینکه این هواپیما بهخوبی قادر به سرنگونی موشکهای کروز است.
اما تنها دریافت این هواپیماها کافی نیست و به گفته شاسیلان، هم باید تجهیزات مرتبط زیادی در اختیار اوکراین قرار بگیرد و هم در کنار آموزش خلبانان، پرسنل زمینی زیادی آموزش ببینند و هیچ تضمینی وجود ندارد که همه این کارها بهموقع انجام شود. تأمین سلاحهای استفادهشده در هواپیماهای اف-۱۶ دیگر چالش اوکراین خواهد بود و باید دید که آیا متحدان غربی حاضرند بمب، موشک و گلوله کافی را در اختیار کییف بگذارند؟ بهویژه آنکه هماکنون ذخایر تسلیحات آنها نیز خیلی زیاد نیست و اگر این سلاحها را به اوکراین تحویل ندهند، آنگاه صرف داشتن هواپیمای اف-۱۶ هیچ ارزشی نخواهد داشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.