|

رنج‌های بی‌نام

«هشت نه سال پیش که ژنرال اوگوستو پینوشه هنوز دیکتاتور شیلی بود و من نیز همچنان در تبعید بودم، در ذهن خود شروع کردم به بازی با ایده‌ وضعیتی نمایشی که قرار بود روزی به هسته اصلی مرگ و دختر جوان تبدیل شود. اتومبیل مردی در جاده خراب می‌شود و غریبه‌ای از سر لطف او را به منزل می‌رساند. همسر این مرد، با شنیدن صدای مرد غریبه، به این فکر می‌افتد که این همان شکنجه‌گر اوست که سال‌ها پیش به او تجاوز کرده است. دست‌وپای مرد را می‌بندد و تصمیم می‌گیرد محاکمه‌اش کند. چندین نوبت نشستم تا چیزی را بنویسم که آن زمان گمان می‌کردم تبدیل به رمانی خواهد شد..» این سطور بخشی از یادداشت آریل دروفمان است که در 11 سپتامبر 1991 نوشته است. «مرگ و دختر جوان» نمایش‌نامه‌ای است از دورفمان که چند سال پیش با ترجمه حشمت کامرانی به فارسی منتشر شده بود و به‌تازگی نیز در مجموعه تئاتر و تاریخ نشر ماهی به چاپ رسیده است. دورفمان از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان آمریکای لاتین است که پیش از این، بخشی از آثار او به فارسی منتشر شده بود و در ایران نویسنده شناخته‌شده‌ای به‌شمار می‌رود. ماجرای «مرگ و دختر جوان» در کشوری بی‌نام می‌گذرد و آن‌طور که خود دورفمان نیز در یادداشت فوق اشاره کرده، روایتی است از زندگی پائولینا سالاس که در رژیم دیکتاتوری قبلی زندانی سیاسی بوده و شکنجه‌گران با هدایت دکتری بیمار به او تجاوز می‌کردند. اگرچه این زندانی سیاسی هرگز چهره شکنجه‌گرش را ندیده، اما بعد از سقوط دیکتاتور، به مردی برمی‌خورد که احتمال می‌دهد همان شکنجه‌گر دوران زندانش است. او تصمیم می‌گیرد شخصا به محاکمه این فرد بپردازد و این درحالی است که همسر او عضو گروهی است که از طرف رئیس‌جمهور وظیفه رسیدگی به موارد نقض حقوق‌بشر در رژیم قبلی را بر عهده دارد. به اعتقاد خود دروفمان، این نمایش‌نامه بسیاری از تناقضات پنهان در جامعه را آشکار می‌کند و به‌تبع آن برای امنیت روانی مردم تهدیدی آشکار به شمار می‌رود، اما درعین‌حال می‌توانیم به‌کمک آن هویت خود و امکانات بالقوه سال‌های آینده را بهتر بشناسیم. دورفمان در جایی دیگر از یادداشتی که در ابتدا به آن اشاره شد نوشته: «می‌توان گفت مرگ و دختر جوان هم، مثل تمامی رمان‌ها، داستان‌ها، شعرها و نمایش‌نامه‌هایم، صرفا به شیلی محدود نمی‌شود، بلکه در باب رنج‌هایی است که نظایرشان را در گوشه‌گوشه‌های دنیا، در سراسر قرن بیستم، نیز در طول همه اعصار، می‌توان بر چهره بشریت یافت».

«هشت نه سال پیش که ژنرال اوگوستو پینوشه هنوز دیکتاتور شیلی بود و من نیز همچنان در تبعید بودم، در ذهن خود شروع کردم به بازی با ایده‌ وضعیتی نمایشی که قرار بود روزی به هسته اصلی مرگ و دختر جوان تبدیل شود. اتومبیل مردی در جاده خراب می‌شود و غریبه‌ای از سر لطف او را به منزل می‌رساند. همسر این مرد، با شنیدن صدای مرد غریبه، به این فکر می‌افتد که این همان شکنجه‌گر اوست که سال‌ها پیش به او تجاوز کرده است. دست‌وپای مرد را می‌بندد و تصمیم می‌گیرد محاکمه‌اش کند. چندین نوبت نشستم تا چیزی را بنویسم که آن زمان گمان می‌کردم تبدیل به رمانی خواهد شد..» این سطور بخشی از یادداشت آریل دروفمان است که در 11 سپتامبر 1991 نوشته است. «مرگ و دختر جوان» نمایش‌نامه‌ای است از دورفمان که چند سال پیش با ترجمه حشمت کامرانی به فارسی منتشر شده بود و به‌تازگی نیز در مجموعه تئاتر و تاریخ نشر ماهی به چاپ رسیده است. دورفمان از شناخته‌شده‌ترین نویسندگان آمریکای لاتین است که پیش از این، بخشی از آثار او به فارسی منتشر شده بود و در ایران نویسنده شناخته‌شده‌ای به‌شمار می‌رود. ماجرای «مرگ و دختر جوان» در کشوری بی‌نام می‌گذرد و آن‌طور که خود دورفمان نیز در یادداشت فوق اشاره کرده، روایتی است از زندگی پائولینا سالاس که در رژیم دیکتاتوری قبلی زندانی سیاسی بوده و شکنجه‌گران با هدایت دکتری بیمار به او تجاوز می‌کردند. اگرچه این زندانی سیاسی هرگز چهره شکنجه‌گرش را ندیده، اما بعد از سقوط دیکتاتور، به مردی برمی‌خورد که احتمال می‌دهد همان شکنجه‌گر دوران زندانش است. او تصمیم می‌گیرد شخصا به محاکمه این فرد بپردازد و این درحالی است که همسر او عضو گروهی است که از طرف رئیس‌جمهور وظیفه رسیدگی به موارد نقض حقوق‌بشر در رژیم قبلی را بر عهده دارد. به اعتقاد خود دروفمان، این نمایش‌نامه بسیاری از تناقضات پنهان در جامعه را آشکار می‌کند و به‌تبع آن برای امنیت روانی مردم تهدیدی آشکار به شمار می‌رود، اما درعین‌حال می‌توانیم به‌کمک آن هویت خود و امکانات بالقوه سال‌های آینده را بهتر بشناسیم. دورفمان در جایی دیگر از یادداشتی که در ابتدا به آن اشاره شد نوشته: «می‌توان گفت مرگ و دختر جوان هم، مثل تمامی رمان‌ها، داستان‌ها، شعرها و نمایش‌نامه‌هایم، صرفا به شیلی محدود نمی‌شود، بلکه در باب رنج‌هایی است که نظایرشان را در گوشه‌گوشه‌های دنیا، در سراسر قرن بیستم، نیز در طول همه اعصار، می‌توان بر چهره بشریت یافت».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.