سطرهایی درباره نمایش «یک سیب برای دونفر»
لطفا زیادهخواه نباشید
زهرا مشتاق
نوشتن در حوزه تئاتر کودک، کار دشواری است و نیاز به دانش و آشنایی با جهان روانشناسانه این گروه سنی دارد. ولی اگر به حداقلها و اولیهترین معیارها بسنده کنیم، شاید بتوان خنده پیچیده در سالن و نشسته بر لب مخاطبان را شاخصی برای موفقبودن نمایش «یک سیب برای دونفر» دانست؛ نمایشی که بدون استفاده از المان مهمی چون زبان و دیالوگ موفق به همراهکردن مخاطبان خود میشود. اگر هنر تئاتر را بر دو المان حیاتی و مهم بیان و حرکت استوار بدانیم، آنگاه حذف یکی از این المانها، دشواری کار را مضاعف خواهد کرد. اما حذف زبان و جایگزینی زبان اشاره، به نمایشنامه جنبهای فرازبانی بخشیده و مخاطب آن را عامتر میکند بهطوریکه قابلیت اجرای نمایش را جنبهای فراگیر میبخشد. درمقابل، زبان بدن و حرکت است که در فرمهای درست طراحی شده، به کودکان مخاطب نشاط و انرژی میبخشد و در خلال همین حرکتهای فرم است که قصه پیش میرود و داستان پرفرازوفرود خود را تعریف میکند؛داستانی کودکانه که نقبی است به دنیای آدمبزرگها که رفتهرفته از دوستی و صداقت دوره کودکی تهی شده است. دو بازیگر اصلی نمایش در طی همین مسیر «شازدهکوچولووار» است که با منشها و آدمهای مختلفی روبهرو میشوند و جهانی را به چالش مینشینند که در نهایت گرچه از آن میگریزند؛ اما خود نیز بهواسطه وجه آدمیت، بخشی از آن هستند. اهمیت «من»ها از درخت سیب جان میگیرد. سیب تنها یک عدد است و منها، دونفر. هیچکس به «ما»بودن فکر نمیکند. هرکس سیب را برای خودش میخواهد. برای همین است که تلاشها تکی و انفرادی است. در برخورد با غول چراغ جادو نیز که یکی از فصلهای درخشان نمایش است، این «من»بودن به شکل پررنگتری خود را نشان میدهد؛ بهتنهایی غذاخوردن، فقط به آرزوها و خواستههای خود فکرکردن و بلافاصله پزیشن اربابیگرفتن و مهمتر از همه فراموشکردن دوستی.تماشای تلویزیون نیز بهمثابه ورود به جهان دیگری است؛ دنیای آدمبزرگها که انباشته از جنگ و خشونت و مرگ است. در این دنیا کودکان صدمه جدی میبینند و هرلحظه با مرگ روبهرو هستند؛ کودکانی که دیگر به هیچ بزرگتری اعتماد ندارند و در یک تنهایی بزرگ و عمیق زندگی میکنند. آنها خواسته زیادی ندارند. فقط میخواهند روی ویرانهها راه نروند. آیا این تقاضای بزرگی است؟ آنها به یک بازی ساده و حتی یک عروسک پارچهای ساده نیز قانع و دلخوشند. آیا دنیای ترسناک آدمبزرگها، آن را هم از او دریغ خواهد کرد. چقدر و تا کجا باید دوید؟ مرز عبور از تاریکی و رسیدن به نور کجاست؟ کودکان نیازمند صلح، زندگی، آرامش و عشق هستند. باید کسی باشد که برای بچهها قصه بگوید. از دیگر ویژگیهای قابلتأمل یک سیب برای دو نفر، طراحی صحنه و دکور آن است که کارکردی بسیار مؤثر و کلیدی ایجاد کرده؛ آکسسواری ساده و درعینحال اندک و بسیار کاربردی که در اشکال خاص و در فواصل مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
نوشتن در حوزه تئاتر کودک، کار دشواری است و نیاز به دانش و آشنایی با جهان روانشناسانه این گروه سنی دارد. ولی اگر به حداقلها و اولیهترین معیارها بسنده کنیم، شاید بتوان خنده پیچیده در سالن و نشسته بر لب مخاطبان را شاخصی برای موفقبودن نمایش «یک سیب برای دونفر» دانست؛ نمایشی که بدون استفاده از المان مهمی چون زبان و دیالوگ موفق به همراهکردن مخاطبان خود میشود. اگر هنر تئاتر را بر دو المان حیاتی و مهم بیان و حرکت استوار بدانیم، آنگاه حذف یکی از این المانها، دشواری کار را مضاعف خواهد کرد. اما حذف زبان و جایگزینی زبان اشاره، به نمایشنامه جنبهای فرازبانی بخشیده و مخاطب آن را عامتر میکند بهطوریکه قابلیت اجرای نمایش را جنبهای فراگیر میبخشد. درمقابل، زبان بدن و حرکت است که در فرمهای درست طراحی شده، به کودکان مخاطب نشاط و انرژی میبخشد و در خلال همین حرکتهای فرم است که قصه پیش میرود و داستان پرفرازوفرود خود را تعریف میکند؛داستانی کودکانه که نقبی است به دنیای آدمبزرگها که رفتهرفته از دوستی و صداقت دوره کودکی تهی شده است. دو بازیگر اصلی نمایش در طی همین مسیر «شازدهکوچولووار» است که با منشها و آدمهای مختلفی روبهرو میشوند و جهانی را به چالش مینشینند که در نهایت گرچه از آن میگریزند؛ اما خود نیز بهواسطه وجه آدمیت، بخشی از آن هستند. اهمیت «من»ها از درخت سیب جان میگیرد. سیب تنها یک عدد است و منها، دونفر. هیچکس به «ما»بودن فکر نمیکند. هرکس سیب را برای خودش میخواهد. برای همین است که تلاشها تکی و انفرادی است. در برخورد با غول چراغ جادو نیز که یکی از فصلهای درخشان نمایش است، این «من»بودن به شکل پررنگتری خود را نشان میدهد؛ بهتنهایی غذاخوردن، فقط به آرزوها و خواستههای خود فکرکردن و بلافاصله پزیشن اربابیگرفتن و مهمتر از همه فراموشکردن دوستی.تماشای تلویزیون نیز بهمثابه ورود به جهان دیگری است؛ دنیای آدمبزرگها که انباشته از جنگ و خشونت و مرگ است. در این دنیا کودکان صدمه جدی میبینند و هرلحظه با مرگ روبهرو هستند؛ کودکانی که دیگر به هیچ بزرگتری اعتماد ندارند و در یک تنهایی بزرگ و عمیق زندگی میکنند. آنها خواسته زیادی ندارند. فقط میخواهند روی ویرانهها راه نروند. آیا این تقاضای بزرگی است؟ آنها به یک بازی ساده و حتی یک عروسک پارچهای ساده نیز قانع و دلخوشند. آیا دنیای ترسناک آدمبزرگها، آن را هم از او دریغ خواهد کرد. چقدر و تا کجا باید دوید؟ مرز عبور از تاریکی و رسیدن به نور کجاست؟ کودکان نیازمند صلح، زندگی، آرامش و عشق هستند. باید کسی باشد که برای بچهها قصه بگوید. از دیگر ویژگیهای قابلتأمل یک سیب برای دو نفر، طراحی صحنه و دکور آن است که کارکردی بسیار مؤثر و کلیدی ایجاد کرده؛ آکسسواری ساده و درعینحال اندک و بسیار کاربردی که در اشکال خاص و در فواصل مختلف مورد استفاده قرار میگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.