قاشقهای مزهساز
چگونه قاشقهای جدید میتوانند وعدههای غذایی را رضایتبخشتر کنند
قاشقها و چنگالهای جدید میتوانند با افزایش طعمهایی مانند شیرینی یا شوری، یک وعده غذایی را رضایتبخشترکنند ولی چگونه؟ غذاهای سرشار از شکر و نمک میتوانند ناسالم باشند، اما این مواد افزودنی بسیار خوشمزهتر از آن هستند که هرکسی بتواند از آنها دست بکشد.
ترجمه: سارینا یزدانی: قاشقها و چنگالهای جدید میتوانند با افزایش طعمهایی مانند شیرینی یا شوری، یک وعده غذایی را رضایتبخشترکنند ولی چگونه؟ غذاهای سرشار از شکر و نمک میتوانند ناسالم باشند، اما این مواد افزودنی بسیار خوشمزهتر از آن هستند که هرکسی بتواند از آنها دست بکشد. حال اگر مردم میتوانستند به نوعی از طعم این ترکیبات بدون خوردن آنها لذت ببرند، چه؟ به تازگی یک تیم دانشجویی قاشقی با ساختاری طراحی کردهاند که جوانههای چشایی را تحریک میکند تا بدون افزودن کالری یا مواد شیمیایی حس شیرینی را ایجاد کند. این پروژه به دنبال پژوهشهای قبلی مربوط به کارد و چنگالهای با خاصیت افزایشدهندگی طعم انجام شده است، مانند چاپستیکهایی که شوری را با یک جریان الکتریکی ملایم تقویت میکند. این پنج دانشجوی محقق در مقطع کارشناسی و کارشناسیارشد میخواستند قاشق جدید خود را برای افراد مبتلا به اختلالاتی مانند دیابت که 11.3 درصد از جمعیت ایالات متحده را تحت تأثیر قرار میدهد، بسازند، چراکه بسیاری از مبتلایان به این بیماری باید مصرف قند خود را محدود کنند. این قاشق که Sugarware نام دارد، دارای چندین برجستگی در قسمت زیرین خود است که سطح بیشتری را برای فشار دادن به زبان ایجاد میکند و سطح آن با یک لایه دائمی از مولکولها به نام لیگاند پوشیده میشود. این لیگاندها با پروتئینهای گیرنده سطح سلولهای زبان که معمولا به مولکولهای قند یا شیرینکنندههای مصنوعی واکنش نشان میدهند، متصل میشوند و موجی از سیگنالهای عصبی را تحریک میکنند که باعث میشود مغز احساس شیرینی را دریافت کند. این تیم در طول مسابقه آموزشی آنلاین Biodesign Sprint در سال 2022 توضیح دادند که میتوانند گیرندههای شیرینی موجود در زبان شخصی که غذا میخورد را بدون افزودن واقعی شکر یا شیرینکنندههای مصنوعی تحریک کنند. این اختراع جدید یعنی Sugarware برای طراحانش مقام نایبقهرمانی در رده دانشآموزی را به ارمغان آورد. محققان اظهار دارند که Sugarware میتواند به دو گونه تأثیرگذار باشد. «شییو ژو» که در زمان اجرای این پروژه یک محقق فارغالتحصیل در رشته علوم حیوانات در دانشگاه کرنل بود، میگوید: «ما ایده طراحی خود را از یک طراح کرهای به نام جین هیون جئون گرفتیم». جئون درباره ترکیب حسها بررسی کرده است که چگونه حواس میتوانند هنگام غذاخوردن بر یکدیگر تأثیر بگذارند. «وایران تائو»، محقق فارغالتحصیل ارتباطات از راه دور در دانشگاه نیویورک میگوید: «در یک پروژه، او از نوع مشابهی از قاشقهای دارای برجستگی استفاده میکرد تا آزمایش کند که چگونه تجربه غذاخوردن میتواند تغییر کند و تحت تأثیر آن قاشقها قرار گیرد». تحقیقات جئون و دیگران گاهی اوقات با روشهای بدیع و جالب بر چگونگی تأثیر لمس بافتها بر درک طعم تمرکز دارد. در یک پروژه قدیمی، «چارلز اسپنس»، روانشناس تجربی دانشگاه آکسفورد که در پروژه Sugarware شرکت نداشت، دریافت افرادی که در حین خوردن کلوچه زنجبیل، قهوه یا نوشیدنی انگشتان خود را به کاغذ سنباده میمالند، طعم متفاوتی را نسبت به زمانی که انگشت خود را بر روی سطح صاف میکشند، حس میکنند. اسپنس میگوید که درباره دلیل این پدیده مطمئن نیست، اما «شاید زبری کاغذ سنباده با تندی بیسکویتهای زنجبیلی یا حس زبری دهان که پس از نوشیدن قهوه سیاه ایجاد میشود، مطابقت داشته باشد». یا در مورد قاشق جدید، او پیشنهاد میکند که «اگر بافت قاشق متفاوت از چیزی است که تا به امروز آن را تجربه کردید، ناگهان به خود میآید و متوجه طعم جدید میشوید» و این باعث میشود تجربه غذاخوردن تغییر کند. ژو میگوید که تیم Sugarware همچنین یک مطالعه ژاپنیها را که توسط «هومی میاشیتا» از دانشگاه میجی و همکارانش انجام شده، بررسی و راههایی برای تحریک گیرندههای نمک در زبان پیدا کردهاند. با همکاری شرکت Kirin Holdings، گروه میاشیتا چاپستیکهای تخصصی را تولید کرد که عملکرد آن به این صورت است که یک جریان الکتریکی ضعیف از این کارد و چنگال جدید عبور و یونهای سدیم را در یک لقمه غذا جابهجا میکند تا گیرندههای نمک در زبان را تحریک کند. محققان گزارش دادند که چاپستیکهای آنها میتواند درک افراد از نمک را تا یکونیم برابر افزایش دهد. یک شرکت آمریکایی، Taste Booster، رویکرد مشابهی مبتنی بر میکروجریان را با ابزاری به نام SpoonTEK اتخاذ کرد. این ایدهها مشابه Sugarware هستند زیرا همه آنها از ظروف برای افزایش طعم بدون نیاز به مصرف نمک یا شکر استفاده میکنند. اما ژو میگوید: «مکانیسم تحریک جوانههای چشایی در Sugarware کاملا متفاوت است و به جای الکتریسیته، از بافت و مولکولهای محرک جوانه چشایی استفاده میکند». محققان Sugarware همچنین علاقهمند به کاهش نیاز به مصرف شیرینکنندههای مصنوعی هستند. «اران الیناف»، محقق میکروبیوم در مؤسسه علوم Weizmann اسرائیل درمورد این ترکیبات که به بسیاری از مواد غذایی اضافه میشوند، میگوید: «صدها میلیون نفر در سراسر جهان تصور میکنند که شیرینترین طعم را حس میکنند بدون اینکه نگران بالارفتن سطح کالری مصرفی باشند». حال باید این را هم در نظر گرفت که این مواد شیمیایی روی بدن تأثیر میگذارند. در سال 2014، تیم الیناف به موشها شیرینکننده مصنوعی ساخارین را دادند و متوجه شدند که میکروبیوم روده جوندگان با این شیرینکنندهها تداخل دارد و این ترکیبات بر تنظیمات سطح قند خون حیوانات تأثیر میگذارد. تحقیقات دیگر نشان داده است کسانی که برخی مواد جایگزین شکر را مصرف میکنند، تغییراتی در میکروبیوم روده و همچنین افزایش سطح قند خون را تجربه میکنند. الیناف میگوید: «این موضوع واضح است که شیرینکنندههای مصنوعی بر بدن انسان بیتأثیر نیستند. از آنجایی که Sugarware حس شیرینی را بدون خوردن ماده شیرینکننده تحریک میکند، ممکن است بتوان با استفاده از این ابزارها از این گونه عوارض منفی اجتناب کرد. «پائولا دیآلمدیا» یکی از داوران مسابقه Biodesign Sprint است که ضمنا مدیر جهانی نوآوری در شرکت Mars است. او میگوید: «این ایده بسیار خلاقانه است. اما موفقیت تجاری این محصول مستلزم تغییر رفتار قابل توجهی در میان مصرفکنندگان است یعنی مثلا اعلام میکنیم که به جای افزودن شکر معمولی یا شیرینکنندههای مصنوعی، اکنون از این محصول استفاده کنید». حال باید دید آیا ظروف افزایشدهنده طعم مورد استفاده قرار میگیرند یا خیر. تیم ژاپنیها تا اواخر سال جاری قصد تجاریسازی چاپستیکهای برقی خود را ندارد و محققان Sugarware همچنان در حال کار روی نمونه اولیه هستند. بخشی از جایزه رقابت آنها شامل کارورزی برای کارکنان در شرکت Mars است. اما اگر میخواهید در حال حاضر با کارد و چنگال و طعمها این موضوع را امتحان کنید، نیازی به چنگال یا چاقوهای با طراحی خاص ندارید. تحقیقات قبلی نشان میدهد که وزن، رنگ و شکل ظروف معمولی میتواند نحوه درک مردم از طعم غذا را تغییر دهد. بنابراین انواع کارد و چنگال را بردارید و یک تست طعم مستقل برگزار کنید. ممکن است متوجه شوید که برخی از قاشقها شیرینتر از بقیه هستند، حتی اگر برجستگی روی سطح خود به منظور افزایش طعم نداشته باشند.
ScientificAmerican, 9Jan. 2023
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.