|

در نشست خبری «بتهوون» با حضور معجونی، ماهیان و خیل‌نژاد عنوان شد

تهیه فیلم-تئاتر، به مثابه سندنگاری

شرق: در روزگاری که مرکز هنرهای نمایشی و تئاتر شهر، با بی‌توجهی و مراقبت‌نکردن، آرشیو تئاترهای ضبط‌شده و همین‌طور نمایش‌نامه‌های‌شان را در اثر فرسودگی ساختمان تئاتر شهر و تخریب بخشی از آن، از دست داده‌اند، مرکز موسیقی بتهوون اما تهیه و تولید فیلم-تئاترهایی را که روی صحنه می‌آیند، عهده‌دار شده تا آرشیوی درخور از اجراهای صحنه‌ای باقی بماند و البته در دورانی که شهرستانی‌ها از تماشای تئاترها محروم‌اند، فیلم اجراهای پایتخت به دیگر شهرها برسد. پس از سه سال تلاش بی وقفه مرکز موسیقی بتهوون که در انتشار آلبوم‌های موسیقی، خوش‌نام و صاحب سابقه است، برای ضبط و تولید فیلم-تئاتر، به مناسبت سالگرد آغاز این اتفاق در عرصه تئاتر، نشست رسانه‌ای ترتیب داده شد که در آن بابک چمن‌آرا، مدیر این مرکز موسیقی، حسن معجونی، افسانه ماهیان و اشکان خیل‌نژاد، سه کارگردانی که آثارشان توسط این مؤسسه منتشر شده است، در پردیس سینمایی چارسو دراین‌باره به بحث و گفت‌وگو پرداختند.
چمن‌آرا با اشاره به اینکه اولین فیلم-تئاتری که در زمان کودکی دیده «شهر قصه» بوده، توضیح داد: قدم اول برای تولید این مجموعه که توسط آقای سرسنگی در تماشاخانه ایرانشهر برداشته شد، به این شکل بود که آنها پنج عنوان تئاتر را برای فروش در تماشاخانه به فیلم تبدیل کرده بودند که من در آن زمان تقاضا کردم که فیلم‌ها را برای توزیع در اختیار ما نیز قرار دهند. بعد از آن بود که پیشنهاد دادم مجموعه‌ای تولید شود که توزیعش با ما باشد و امروز بعد از سه سال ۵۲ عنوان کار منتشر شده که ۲۲ فیلم-تئاتر متعلق به نمایش‌های ایرانشهر و بقیه با هماهنگی با تهیه‌کننده و کارگردان انجام شده است. چمن‌آرا با اشاره به اینکه نیما دهقان و بابک برزویه، کارگردان‌های این مجموعه بوده‌اند، بیان کرد: قرار است در یکی، دو هفته پایانی سال، چهار عنوان کار دیگر نیز منتشر شود که در میان آنها یک مجموعه نمایش‌نامه‌خوانی که تابستان گذشته با حضور فرهاد آییش، محمد چرمشیر، حمید امجد و نادر برهانی مرند برگزار شد، وجود دارد.
چمن‌آرا با اشاره به ویژگی‌های مثبت انتشار فیلم-تئاتر بیان کرد: علاوه بر مسئله آموزش، فیلم-تئاتر می‌تواند در بازگشت مخاطب به سالن‌های تئاتر موثر باشد. مسئله بعدی نیز این است که تاکنون کمتر پیش آمده که آثار نمایشی بعد از سال‌ها دوباره اجرا بشوند؛ اما تصور من این است که بعد از انتشار این فیلم-تئاتر شاهد اجرای مجدد این نمایش‌ها، بیشتر از سال‌های قبل بوده‌ایم. نکته توجه‌کردنی دیگر نیز این است که از‌این‌پس کارگردان‌های تئاتر ما به مخاطبانی که به شکل تصویری آثارشان را نگاه می‌کنند، نیز فکر می‌کنند.
در ادامه حسن معجونی درباره این اتفاق گفت: مهم‌ترین دغدغه ما برای اینکه یک تئاتر خودش را میهمان تصویر کند، این است که همیشه فرد دیگری جدا از کارگردان، بخش کارگردانی تصویری آثار را برعهده داشته است که متأسفانه هماهنگی هم میان او و کارگردان هنری نمایش انجام نمی‌شود.
این کارگردان و بازیگر تئاتر یادآور شد: در دهه ۵۰ شاهد نمایش آنلاین تئاتر در تلویزیون بودیم که اتفاق بسیار خوبی بود. اتفاق دیگری که در سال‌های گذشته در تلویزیون رخ داد، تولید تِله‌تئاتر بود که البته کارگردان هنری و تلویزیونی جداگانه‌ای داشت. معتقدم تولید فیلم-تئاتر در واقع یک‌کاسه‌کردن این دو اتفاق است. خوشبختانه در تجربه‌هایی که برای تولید فیلم-تئاتر داشته‌ام، جایگیری دوربین‌ها با هماهنگی من انجام شدند. درنهایت معتقدم که تولید فیلم-تئاتر اتفاق بسیار خوبی است که به لحاظ مستندنگاری نیز به تئاتر ما کمک می‌کند. پیشنهاد من برای تولید نمایش‌نامه‌خوانی‌ها نیز این است که این آثار به صورت کتاب‌های صوتی تولید شوند، نه تصویری.
افسانه ماهیان نیز درباره این اتفاق گفت: معتقدم که وظیفه وزارت ارشاد و اداره کل هنرهای نمایشی است که برای تولید فیلم-تئاتر پیش‌قدم شوند؛ اما الان که بخش خصوصی دارد این کار را می‌کند، بهتر است که دولت با این گروه‌ها تعامل داشته باشد. قصد اول ما از ویدئویی‌کردن تئاتر‌ها این است که تئاتر در سبد فرهنگی خانواده‌ها قرار گیرد؛ اما گام اصلی و مهم ما که برای جریان فرهنگی کشور نیز مهم است، این است که این فیلم-تئاتر به یک مرجع تصویری تبدیل شود؛ بنابراین معتقدم که تولید و انتشار این آثار باید بزرگ‌تر و گسترده‌تر از چیزی که هست، باشد.
در بخش دیگری از این نشست رسانه‌ای، اشکان خیل‌نژاد اظهار کرد: نکته مثبت تولید فیلم-تئاتر‌ها این است که مثلا اگر ۵۰ سال بعد کسی خواست درباره تئاتر ایران در دهه ۸۰ و ۹۰ پژوهش کند، مثل امروز با فقدان آرشیو روبه‌رو نیست؛ مثلا ما می‌شنویم تئاتر دهه ۴۰ عصر طلایی تئاتر ما بوده است؛ اما هیچ منبع تصویری‌ای از این زمان نداریم.

شرق: در روزگاری که مرکز هنرهای نمایشی و تئاتر شهر، با بی‌توجهی و مراقبت‌نکردن، آرشیو تئاترهای ضبط‌شده و همین‌طور نمایش‌نامه‌های‌شان را در اثر فرسودگی ساختمان تئاتر شهر و تخریب بخشی از آن، از دست داده‌اند، مرکز موسیقی بتهوون اما تهیه و تولید فیلم-تئاترهایی را که روی صحنه می‌آیند، عهده‌دار شده تا آرشیوی درخور از اجراهای صحنه‌ای باقی بماند و البته در دورانی که شهرستانی‌ها از تماشای تئاترها محروم‌اند، فیلم اجراهای پایتخت به دیگر شهرها برسد. پس از سه سال تلاش بی وقفه مرکز موسیقی بتهوون که در انتشار آلبوم‌های موسیقی، خوش‌نام و صاحب سابقه است، برای ضبط و تولید فیلم-تئاتر، به مناسبت سالگرد آغاز این اتفاق در عرصه تئاتر، نشست رسانه‌ای ترتیب داده شد که در آن بابک چمن‌آرا، مدیر این مرکز موسیقی، حسن معجونی، افسانه ماهیان و اشکان خیل‌نژاد، سه کارگردانی که آثارشان توسط این مؤسسه منتشر شده است، در پردیس سینمایی چارسو دراین‌باره به بحث و گفت‌وگو پرداختند.
چمن‌آرا با اشاره به اینکه اولین فیلم-تئاتری که در زمان کودکی دیده «شهر قصه» بوده، توضیح داد: قدم اول برای تولید این مجموعه که توسط آقای سرسنگی در تماشاخانه ایرانشهر برداشته شد، به این شکل بود که آنها پنج عنوان تئاتر را برای فروش در تماشاخانه به فیلم تبدیل کرده بودند که من در آن زمان تقاضا کردم که فیلم‌ها را برای توزیع در اختیار ما نیز قرار دهند. بعد از آن بود که پیشنهاد دادم مجموعه‌ای تولید شود که توزیعش با ما باشد و امروز بعد از سه سال ۵۲ عنوان کار منتشر شده که ۲۲ فیلم-تئاتر متعلق به نمایش‌های ایرانشهر و بقیه با هماهنگی با تهیه‌کننده و کارگردان انجام شده است. چمن‌آرا با اشاره به اینکه نیما دهقان و بابک برزویه، کارگردان‌های این مجموعه بوده‌اند، بیان کرد: قرار است در یکی، دو هفته پایانی سال، چهار عنوان کار دیگر نیز منتشر شود که در میان آنها یک مجموعه نمایش‌نامه‌خوانی که تابستان گذشته با حضور فرهاد آییش، محمد چرمشیر، حمید امجد و نادر برهانی مرند برگزار شد، وجود دارد.
چمن‌آرا با اشاره به ویژگی‌های مثبت انتشار فیلم-تئاتر بیان کرد: علاوه بر مسئله آموزش، فیلم-تئاتر می‌تواند در بازگشت مخاطب به سالن‌های تئاتر موثر باشد. مسئله بعدی نیز این است که تاکنون کمتر پیش آمده که آثار نمایشی بعد از سال‌ها دوباره اجرا بشوند؛ اما تصور من این است که بعد از انتشار این فیلم-تئاتر شاهد اجرای مجدد این نمایش‌ها، بیشتر از سال‌های قبل بوده‌ایم. نکته توجه‌کردنی دیگر نیز این است که از‌این‌پس کارگردان‌های تئاتر ما به مخاطبانی که به شکل تصویری آثارشان را نگاه می‌کنند، نیز فکر می‌کنند.
در ادامه حسن معجونی درباره این اتفاق گفت: مهم‌ترین دغدغه ما برای اینکه یک تئاتر خودش را میهمان تصویر کند، این است که همیشه فرد دیگری جدا از کارگردان، بخش کارگردانی تصویری آثار را برعهده داشته است که متأسفانه هماهنگی هم میان او و کارگردان هنری نمایش انجام نمی‌شود.
این کارگردان و بازیگر تئاتر یادآور شد: در دهه ۵۰ شاهد نمایش آنلاین تئاتر در تلویزیون بودیم که اتفاق بسیار خوبی بود. اتفاق دیگری که در سال‌های گذشته در تلویزیون رخ داد، تولید تِله‌تئاتر بود که البته کارگردان هنری و تلویزیونی جداگانه‌ای داشت. معتقدم تولید فیلم-تئاتر در واقع یک‌کاسه‌کردن این دو اتفاق است. خوشبختانه در تجربه‌هایی که برای تولید فیلم-تئاتر داشته‌ام، جایگیری دوربین‌ها با هماهنگی من انجام شدند. درنهایت معتقدم که تولید فیلم-تئاتر اتفاق بسیار خوبی است که به لحاظ مستندنگاری نیز به تئاتر ما کمک می‌کند. پیشنهاد من برای تولید نمایش‌نامه‌خوانی‌ها نیز این است که این آثار به صورت کتاب‌های صوتی تولید شوند، نه تصویری.
افسانه ماهیان نیز درباره این اتفاق گفت: معتقدم که وظیفه وزارت ارشاد و اداره کل هنرهای نمایشی است که برای تولید فیلم-تئاتر پیش‌قدم شوند؛ اما الان که بخش خصوصی دارد این کار را می‌کند، بهتر است که دولت با این گروه‌ها تعامل داشته باشد. قصد اول ما از ویدئویی‌کردن تئاتر‌ها این است که تئاتر در سبد فرهنگی خانواده‌ها قرار گیرد؛ اما گام اصلی و مهم ما که برای جریان فرهنگی کشور نیز مهم است، این است که این فیلم-تئاتر به یک مرجع تصویری تبدیل شود؛ بنابراین معتقدم که تولید و انتشار این آثار باید بزرگ‌تر و گسترده‌تر از چیزی که هست، باشد.
در بخش دیگری از این نشست رسانه‌ای، اشکان خیل‌نژاد اظهار کرد: نکته مثبت تولید فیلم-تئاتر‌ها این است که مثلا اگر ۵۰ سال بعد کسی خواست درباره تئاتر ایران در دهه ۸۰ و ۹۰ پژوهش کند، مثل امروز با فقدان آرشیو روبه‌رو نیست؛ مثلا ما می‌شنویم تئاتر دهه ۴۰ عصر طلایی تئاتر ما بوده است؛ اما هیچ منبع تصویری‌ای از این زمان نداریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.