ایستاده بر گور
«سایههایی یونیفورمپوش، کنار کانال در جنبوجوش بودند. قایق گشت آهسته به طرف آنها پیش رفت. وقتی وارد کانال شد، مردی که روی عرشه قرار داشت پروژکتور را به حرکت درآورد. شعاع عظیم سفیدرنگی در آب خاکستریرنگ فرورفت. سربازرس و بازرسهایش، از بالای عرشه خم شدند و به منظره وهمانگیزی که دیده میشد، چشم دوختند.
شرق: «سایههایی یونیفورمپوش، کنار کانال در جنبوجوش بودند. قایق گشت آهسته به طرف آنها پیش رفت. وقتی وارد کانال شد، مردی که روی عرشه قرار داشت پروژکتور را به حرکت درآورد. شعاع عظیم سفیدرنگی در آب خاکستریرنگ فرورفت. سربازرس و بازرسهایش، از بالای عرشه خم شدند و به منظره وهمانگیزی که دیده میشد، چشم دوختند. چند متر در زیر آب، ون زندان به روی بستری از آوار ساختمانی، اندکی خم شده به یک طرف، قرار گرفته بود. روشنایی چراغهایش در حال خاموشی بود و به دو چشم درشت حزنانگیز و خوابآلوده شباهت داشت». آنچه خواندید بخشی از رمانی است با عنوان «کسی روی گورم راه میرفت» از فردریک دار که بهتازگی با ترجمه عباس آگاهی در نشر جهان کتاب منتشر شده است. این رمان یکی دیگر از کتابهای مجموعه نقاب نشر جهان کتاب است که چند سالی است به صورت مستمر منتشر میشود. نقاب مجموعهای است که به داستانهایی جنایی و پلیسی اختصاص دارد و در آغاز به آثار نویسندگان فرانسوی اختصاص داشت؛ اما در ادامه آثاری از نویسندگان دیگر کشورها نیز در قالب این مجموعه ترجمه و منتشر شدند. برای آنها که مجموعه نقاب را دنبال کردهاند، فردریک دار نامی آشناست و تاکنون آثار زیادی از این پلیسینویس فرانسوی در این مجموعه منتشر شده است. فردریک دار از نویسندگان معاصر ادبیات فرانسه است که نامش بهعنوان نویسندهای پرکار و شناختهشده در ژانر ادبیات پلیسی فرانسه ثبت شده است. او نهفقط با نام اصلی خود بلکه با 20 نام مستعار دیگر، چیزی نزدیک به 300 رمان و داستان بلند و کوتاه، حدود 20 نمایشنامه و 16 اثر برای سینما پدید آورده است. او ازجمله نویسندگانی است که از تکنیکها و ظرافتهای ادبی بهخوبی استفاده میکند و تنها در پی روایت حادثه و معما نیست.
در رمان «کسی روی گورم راه میرفت»، فرانک که گانگستری فرانسوی است، به جرم قتل یک پلیس آلمانی به حبس ابد محکوم شده و در هامبورگ زندانی است. لیزا، زنی که پنج سال در پی یافتن راهی برای نجات فرانک است، سرانجام موفق به این کار میشود. او به همراه دوستانش و با همراهی وکیل آلمانی فرانک نقشه فرار او را میکشند. عملیات با موفقیت و به بهای جان سه مأمور پلیس، اجرا میشود؛ اما رفتارهای عجیب و پرخاشگرانه فرانک پس از آزادشدن از زندان، حادثه پیشبینینشده دیگری در پی دارد و روند ماجرا را تغییر میدهد. در بخشی دیگر از این رمان که در بیستوسه فصل نوشته شده میخوانیم: «باران به تناوب میبارید. گاهی شدت میگرفت و سپس ناگهان آرام میشد. تندبادی شدید دختر جوان را ناگزیر ساخت که در خرابههایی بیدر و دیوار پناه بگیرد. بعضی از بلوکهای سیمانی روی هم نوعی سرپناه ایجاد میکردند که زوج جوان در آن پناه میگرفتند. ماریکا رفت و روی سنگی نشست. او مترصد رسیدن لوتس بود و به فروریختن قطرات باران به داخل آب کانال نگاه میکرد. سفری نوری به روی سطح آب پخش شده بود؛ ولی ناگهان، با مشاهده اینکه آن گوشه بندرگاه مطلقا در تاریکی فرورفته بود، به لرزه افتاد. این روشنایی، به دنبال معلوم نبود چه سحر و جادویی، گویی از اعماق بالا میآمد».
همانطور که اشاره شد از دار آثار دیگری هم در مجموعه نقاب منتشر شده بود که یکی از آنها «قتل عمد؟» نام دارد که این نیز با ترجمه عباس آگاهی منتشر شده بود. فردریک دار در این رمان به قول مترجم کتاب در یادداشت آغاز ترجمه فارسی آن، یک «دسیسهچینی شیطانی» را پیشروی مخاطب خود گذاشته است؛ دسیسهای که انگیزه اصلی آن واکنش به تحقیر و سرکوب است و تلاش برای برونآمدن از تنگنایی که شخصیت رمان به آن گرفتار است. ماجرا از این قرار است که برنار چند سالی است به دوست ثروتمندش، استفان بدهکار است. بدهی او بابت وامهایی که گرفته و بهره و جریمه دیرکردشان رقم چشمگیری شده است. استفان با دوست بدهکارش رفتاری متکبرانه و از سر تفرعن دارد و مدام او را به خاطر بیکفایتی و شکست پیاپی در کار و زندگیاش تحقیر میکند. برنار که این تحقیرها برایش گران تمام میشود، تصمیم میگیرد به هر قیمت به این وضعیت پایان دهد. او میخواهد از مرزهای محقر زندگی سرکوبشدهاش گامی فراتر بگذارد و ازاینرو دسیسهای تدارک میبیند و ماجرای رمان «قتل عمد؟» اینگونه رقم میخورد. راوی این رمان برنار است؛ یعنی همان دوستِ بدهکار که تحقیر شده و دسیسه میچیند. رمان از همان آغاز با مواجههای بین برنار و استفان، همان دوست ثروتمند و متفرعن، آغاز میشود.
کسی روی گورم راه میرفت/ فردریک دار/ ترجمه عباس آگاهی/ نشر جهان کتاب
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.