روحانی و رئیسجمهوری سوئیس بر گسترش روابط تأکید کردند
آغوش باز بیطرف همیشگی
شرق: تهران میزبان رئیسجمهوری است که در چند بزنگاه، میزبان مذاکرات هستهای ایران و 1+5 بودهاست؛ از مذاکرات ژنو گرفته تا دو دور مذاکره سخت در لوزان؛ رئیسجمهوری سوئیس.
تاکنون هیچوقت رئیس جمهوری از سوئیس به ایران نیامده بود. دو کشور در 140سال گذشته روابط خوبی داشتهاند. سوئیس در جریان مذاکرات هستهای بارها میزبان ایران و اعضای 1+5 بود و همانطور که دیروز روحانی گفت نقش مهمی در جریان مذاکرات ایفا کرد، اما این تنها ویژگی این کشور صلحدوست نیست. سوئیس سالها حافظ منافع آمریکا در ایران بوده و بهتازگی و به دنبال چالشهای اخیر منطقه، حفاظت از منافع دو کشور ایران و عربستان را نیز بر عهده گرفته است. او در این سفر سهروزه با مقامات ایرانی گفتوگو میکند تا راهی برای گسترش مناسبات و روابط دو کشور در عصر پسابرجام بیابد. از جمله محورهای مورد رایزنی، «تعمیق روابط با سوئیس» است.
این دیدارها با چند محور مهم همکاریهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی انجام گرفته، از همینرو سفر «یوهان اشنایدر آمان» که با قول حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و با آغاز پروازهای مستقیم تهران-ژنو و ازسرگیری همکاریهای بانکی با بانکهای سوئیس همراه است در حوزه اقتصاد بسیار مهم خواهد بود.
به دنبال رشد تجارت
در سالهای گذشته مناسبات اقتصادی و بازرگانی تهران و برن آنگونه که «جولیو هاس»، سفیر سوئیس در ایران میگوید به کمتر از 500 میلیون دلار رسیده، اما برن به دنبال آن است تا حجم تبادلات اقتصادی را به پیش از اعمال تحریمهای جهانی علیه تهران بازگرداند. براساس آمار رسمی گمرک ایران، میزان واردات ایران از کشور سوئیس با اختلافی فاحش بیشتر از میزان صادرات ایران به این کشور است. از جمله در 9ماهه سال 94 میزان صادرات غیرنفتی ایران به سوئیس تنها معادل ششمیلیونو 600 هزار دلار بوده است. در همین بازه زمانی، ایران معادل یکمیلیاردو 860 میلیونو 500 هزار دلار کالا از سوئیس وارد کرده است.
بررسی روند 10ساله مبادلات تجاری ایران و سوئیس نیز نشان میدهد ارزش صادرات ایران به این کشور کاهشی قابلتوجه داشته است. صادرات ایران به سوئیس در سال 85 معادل 19.9 میلیون دلار بوده که این مقدار در سال 93 به 10میلیونو 700 هزار دلار تنزل پیدا کرد. در 9ماهه سال 94 نیز ایران فقط ششمیلیونو 600 هزار دلار کالا به سوئیس صادر کرد. این در حالی است که واردات ایران از سوئیس در سال 85، معادل دومیلیاردو 289 میلیونو 200 هزار دلار بوده و در سال 93 با تغییراتی اندک، به دومیلیاردو 417 میلیونو 800 هزار دلار رسیده است. در 9ماهه سال 94 نیز ایران معادل یکمیلیاردو 860میلیونو 500 هزار دلار کالا از سوئیس وارد کرده است.
دیدارهای سیاسی و مناسبات دوجانبه
رئیسجمهوری سوئیس عصر جمعه وارد تهران شد و مورد استقبال وزیر صنعت و معدن کشورمان قرار گرفت، همچنین دیروز در مجموعه فرهنگی- تاریخی سعدآباد با حسن روحانی، رئیسجمهور دیدار کرد و با تأکید بر اینکه کشورش سهم خود را از اجرای برجام به خوبی ایفا خواهد کرد، از ترسیم نقشه راه همکاری دو کشور خبر داد. او عصر ديروز با مقاممعظمرهبري نيز ديدار كرد. امروز نیز با علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار خواهد کرد. یک بخش متفاوت و قابلتوجه سفر او به ایران این بود که عصر دیروز از مؤسسه خیریه «محک» نیز بازدید کرد.
اشنایدر آمان که به همراه یک هیأت اقتصادی 40نفره متشکل از کارفرمایان و سرمایهگذاران سوئیسی به تهران آمده است در نشست خبری بعد از دیدار با روحانی از علاقه بخش اقتصادی سوئیس به توسعه روابط با ایران سخن گفت و از ایران دعوت کرد که یک هیأت اقتصادی 10 برابر بزرگتر - چهارصد نفره - به سوئیس بفرستند. او تأکید کرد که باید روابط دو کشور ادامه و بهبود یابد و به همین دلیل نقشه راه را تعیین کردهاند تا براساس آن گام برداشته و توافقنامهها و پروژههای مشترک را اجرائی کنند.
به گفته او، امنیت حقوقی برای کارهای اقتصادی، وجود چارچوب مناسب و جذاب، مالکیت معنوی، پرهیز از کاغذبازی و تسهیل در صدور ویزا موضوعاتی است که درمورد آن رایزنی کردهاند، زیرا برای شرکتهای اقتصادی که با کشورهای دیگر کار میکنند، مهم است که اینگونه مسائل حل شود تا بتوانند در یک کشور سرمایهگذاری کنند و جذب شوند.
ممانعت از تأمین مالی تروریستها
اگرچه رسانههای سوئیس و حتی رئیسجمهور آنها در میان اظهاراتشان بیشتر بر توسعه همکاریها و افزایش مبادلات تجاری تأکید داشتند، اما حسن روحانی، رئیسجمهور کشورمان به مسائل سیاسیتر هم پرداخت. او با بیان اینکه ایران و سوئیس باید در زمینه حل و فصل مسائل منطقهای رایزنیهای بیشتری با هم داشته باشند، گفت: «برای تقویت ثبات و امنیت در سراسر جهان بهویژه در منطقه خاورمیانه و مبارزه با گروههای خطرناک تروریستی، همه کشورها باید تلاش کنند».
روحانی با تأکید بر اینکه «امروز تروریستها در منطقه، مدرنترین تسلیحات را دریافت میکنند و نفت سرزمینی را که اشغال کردهاند، استخراج کرده و آشکارا آن را به کشوری دیگر منتقل میکنند»، اولین گام مبارزه با تروریستها را ممانعت از کمکهای مالی، تسلیحاتی و جذب نیروی انسانی به آنها برشمرد و خاطرنشان کرد: «باید تلاش کنیم تا جوانان کشورهای جهان با علاقهمندی به مفاهیم درست و انسانی، جذب تروریستها نشوند». او با تأکید بر لزوم کمکهای انساندوستانه، دارویی و غذایی به آوارگان و مردم کشورهای منطقه که دچار معضل تروریسم شدهاند، گفت: «ایران و سوئیس باید راههای ارائه کمکهای انساندوستانه به مردم منطقه را بررسی و در این راستا گامهای مثبتی بردارند». رئیسجمهوری سوئیس نیز با بیان اینکه باید راهحلی مشترک برای رفع مسائل منطقهای بیابیم و به تروریسم پایان دهیم، اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران و سوئیس میتوانند در این راستا همکاریهای خوبی با یکدیگر داشته باشند».
تعمیق روابط تجاری
روحانی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به ظرفیتهای گوناگون سوئیس و نقش میزبانیاي که در مقاطع مختلف برجام ایفا کرد، گفت: «در فضای پسابرجام و پساتحریم، فرصت خوبی برای توسعه همهجانبه روابط و همکاریها با یکدیگر داریم که باید در این راستا بیشتر تلاش کنیم». رئیس قوه مجریه که ابراز امیدواری میکرد سفر همتای سوئیسیاش آغازی نوین برای گسترش و تحکیم روابط میان دو کشور باشد، گفت: «در فضای پسابرجام فرصت برای عضویت دائم ایران در سازمان تجارت جهانی (WTO) به وجود آمده است و ایران با توجه به ظرفیتهای بزرگ منطقهای و اقتصادی میتواند نقش سازندهای را در این سازمان ایفا کند».
اشنایدر آمان نیز به قولی که برای کمک به عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی دادهاند، اشاره کرد و گفت: «امیدوارم در راستای بهبود روابط اقتصادی با سوئیس بهزودی پرواز مستقیم تهران- ژنو برقرار شود و این میتواند علامت شاخص برای بهبود روابط اقتصادی دو کشور باشد». او افزود: «اگر کشوری بخواهد خدمات اقتصادی و صنعتی خود را به همراه دانش و فرایندهایی که بر آن تسلط دارد، وارد یک کشور دیگر کند، به یک بستر نظام بانکی کار نیاز است که با آن برای نقلوانتقال پول میتوان فعالیتهای دیگر اقتصادی را هم انجام داد، از این رو سوئیس علاقهمند به انجام این خدمات مالی و اقتصادی است». روحانی نیز دراینباره گفت: «هموارشدن مسیر همکاریهای بانکی میان بانکهای ایران و سوئیس، اقدامی جدی در راستای توسعه همکاریها و مناسبات دو کشور خواهد بود که امیدواریم با فعالشدن همکاریهای بانکی و بیمههای صادراتی حجم مبادلات تجاری دو کشور افزایش یابد».
ازسرگیری همکاریهای بانکی
رؤسایجمهور دو کشور در حالی از هموارشدن مسیر همکاریهای بانکی سخن گفتند که براساس اعلام کاردار کشورمان در سوئیس، با برداشتهشدن تحریمها عملا مانعی بر سر راه همکاریهای اقتصادی، مالی و بانکی بین تهران و برن وجود ندارد و بسیاری از بانکهای سوئیس همکاریهای خود را با بانکهای ایرانی از سر گرفتهاند. مهدی عابدی، کاردار ایران در سوئیس، در گفتوگو با «ایسنا»، سفر اشنایدر آمان را گام مهمی در تسریع اجرائیشدن پروژهها و تعاملات تهران و برن توصیف کرد و از مذاکره و سرمایهگذاری طرفهای ایرانی و سوئیسی در پروژههای اقتصادی بسیار خبر داد.
نقش سوئیس در مسائل سیاسی و اهمیت روابط دو کشور در این عرصه از دیگر موضوعاتی است که کاردار ایران در سوئیس به آن پرداخته است. او با اشاره به سیاست بیطرفی سوئیس در مسائل دیپلماتیک، گفت: « عضونبودن در پیمانها و ائتلافهای نظامی، علاقه این کشور به ارائه خدمات خوب دیپلماتیک و انجام مساعی جمیله در حل اختلافهای بینالمللی و منطقهای از ویژگیهای بارز سوئیس است که به این کشور در تحولات بینالمللی جایگاه ویژهای میبخشد». به اعتقاد او این سفر یک فرصت مهم و تاریخی در مناسبات دوجانبه است تا طی آن مقامات عالی دو کشور علاوه بر رایزنی پیرامون موضوعات مورد علاقه مشترک در عرصههای بینالمللی و منطقهای، درباره چشمانداز و افقهای روابط دوجانبه در سالهای آینده نیز گفتوگو کنند و به تفاهم برسند.
نقشه راه توسعه روابط تهران- برن
ایران و کنفدراسیون سوئیس در بیانیهای مشترک اعلام کردند دو کشور برای توسعه و نهادینهکردن یک چارچوب همکاری مشترک و درازمدت در حوزههای دوجانبه، منطقهای و چندجانبه، یک نقشه راه تدوین کردهاند. براساس بند اول این بیانیه طرفین با هدف تقویت مناسبات دوجانبه و ارتقای همکاریها، ابتکارهای مشترک و اجرای طرحها در زمینه منافع مشترک، مایل هستند برای توسعه رایزنیهای سیاسی منظم، اقدام کنند تا از ظرفیتها در مناسبات موجود دوجانبه بهرهمند شوند و درک بهتری از مسائل منطقهای و بینالمللی داشته باشند. مشارکت در تقویت صلح، امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی نیز از دیگر دلایلی است که سبب میشود گفتوگوهای سیاسی در سطوح مختلف مرکز توجه باشد. بندهای بعدی این بیانیه نیز نقشه راه همکاریها در حوزههای اقتصادی و مالی، حملونقل، کشاورزی، گردشگری، علوم، پژوهش و فناوری، محیط زیست، آرشیوها، ایمنی هستهای غیرنظامی، حقوق بشر، موضوعات حقوقی، موضوعات کنسولی و مهاجرت و مقررات عمومی را ترسیم کرده است.
شرق: تهران میزبان رئیسجمهوری است که در چند بزنگاه، میزبان مذاکرات هستهای ایران و 1+5 بودهاست؛ از مذاکرات ژنو گرفته تا دو دور مذاکره سخت در لوزان؛ رئیسجمهوری سوئیس.
تاکنون هیچوقت رئیس جمهوری از سوئیس به ایران نیامده بود. دو کشور در 140سال گذشته روابط خوبی داشتهاند. سوئیس در جریان مذاکرات هستهای بارها میزبان ایران و اعضای 1+5 بود و همانطور که دیروز روحانی گفت نقش مهمی در جریان مذاکرات ایفا کرد، اما این تنها ویژگی این کشور صلحدوست نیست. سوئیس سالها حافظ منافع آمریکا در ایران بوده و بهتازگی و به دنبال چالشهای اخیر منطقه، حفاظت از منافع دو کشور ایران و عربستان را نیز بر عهده گرفته است. او در این سفر سهروزه با مقامات ایرانی گفتوگو میکند تا راهی برای گسترش مناسبات و روابط دو کشور در عصر پسابرجام بیابد. از جمله محورهای مورد رایزنی، «تعمیق روابط با سوئیس» است.
این دیدارها با چند محور مهم همکاریهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی انجام گرفته، از همینرو سفر «یوهان اشنایدر آمان» که با قول حمایت از عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی و با آغاز پروازهای مستقیم تهران-ژنو و ازسرگیری همکاریهای بانکی با بانکهای سوئیس همراه است در حوزه اقتصاد بسیار مهم خواهد بود.
به دنبال رشد تجارت
در سالهای گذشته مناسبات اقتصادی و بازرگانی تهران و برن آنگونه که «جولیو هاس»، سفیر سوئیس در ایران میگوید به کمتر از 500 میلیون دلار رسیده، اما برن به دنبال آن است تا حجم تبادلات اقتصادی را به پیش از اعمال تحریمهای جهانی علیه تهران بازگرداند. براساس آمار رسمی گمرک ایران، میزان واردات ایران از کشور سوئیس با اختلافی فاحش بیشتر از میزان صادرات ایران به این کشور است. از جمله در 9ماهه سال 94 میزان صادرات غیرنفتی ایران به سوئیس تنها معادل ششمیلیونو 600 هزار دلار بوده است. در همین بازه زمانی، ایران معادل یکمیلیاردو 860 میلیونو 500 هزار دلار کالا از سوئیس وارد کرده است.
بررسی روند 10ساله مبادلات تجاری ایران و سوئیس نیز نشان میدهد ارزش صادرات ایران به این کشور کاهشی قابلتوجه داشته است. صادرات ایران به سوئیس در سال 85 معادل 19.9 میلیون دلار بوده که این مقدار در سال 93 به 10میلیونو 700 هزار دلار تنزل پیدا کرد. در 9ماهه سال 94 نیز ایران فقط ششمیلیونو 600 هزار دلار کالا به سوئیس صادر کرد. این در حالی است که واردات ایران از سوئیس در سال 85، معادل دومیلیاردو 289 میلیونو 200 هزار دلار بوده و در سال 93 با تغییراتی اندک، به دومیلیاردو 417 میلیونو 800 هزار دلار رسیده است. در 9ماهه سال 94 نیز ایران معادل یکمیلیاردو 860میلیونو 500 هزار دلار کالا از سوئیس وارد کرده است.
دیدارهای سیاسی و مناسبات دوجانبه
رئیسجمهوری سوئیس عصر جمعه وارد تهران شد و مورد استقبال وزیر صنعت و معدن کشورمان قرار گرفت، همچنین دیروز در مجموعه فرهنگی- تاریخی سعدآباد با حسن روحانی، رئیسجمهور دیدار کرد و با تأکید بر اینکه کشورش سهم خود را از اجرای برجام به خوبی ایفا خواهد کرد، از ترسیم نقشه راه همکاری دو کشور خبر داد. او عصر ديروز با مقاممعظمرهبري نيز ديدار كرد. امروز نیز با علی لاریجانی، رئیس مجلس شورای اسلامی دیدار خواهد کرد. یک بخش متفاوت و قابلتوجه سفر او به ایران این بود که عصر دیروز از مؤسسه خیریه «محک» نیز بازدید کرد.
اشنایدر آمان که به همراه یک هیأت اقتصادی 40نفره متشکل از کارفرمایان و سرمایهگذاران سوئیسی به تهران آمده است در نشست خبری بعد از دیدار با روحانی از علاقه بخش اقتصادی سوئیس به توسعه روابط با ایران سخن گفت و از ایران دعوت کرد که یک هیأت اقتصادی 10 برابر بزرگتر - چهارصد نفره - به سوئیس بفرستند. او تأکید کرد که باید روابط دو کشور ادامه و بهبود یابد و به همین دلیل نقشه راه را تعیین کردهاند تا براساس آن گام برداشته و توافقنامهها و پروژههای مشترک را اجرائی کنند.
به گفته او، امنیت حقوقی برای کارهای اقتصادی، وجود چارچوب مناسب و جذاب، مالکیت معنوی، پرهیز از کاغذبازی و تسهیل در صدور ویزا موضوعاتی است که درمورد آن رایزنی کردهاند، زیرا برای شرکتهای اقتصادی که با کشورهای دیگر کار میکنند، مهم است که اینگونه مسائل حل شود تا بتوانند در یک کشور سرمایهگذاری کنند و جذب شوند.
ممانعت از تأمین مالی تروریستها
اگرچه رسانههای سوئیس و حتی رئیسجمهور آنها در میان اظهاراتشان بیشتر بر توسعه همکاریها و افزایش مبادلات تجاری تأکید داشتند، اما حسن روحانی، رئیسجمهور کشورمان به مسائل سیاسیتر هم پرداخت. او با بیان اینکه ایران و سوئیس باید در زمینه حل و فصل مسائل منطقهای رایزنیهای بیشتری با هم داشته باشند، گفت: «برای تقویت ثبات و امنیت در سراسر جهان بهویژه در منطقه خاورمیانه و مبارزه با گروههای خطرناک تروریستی، همه کشورها باید تلاش کنند».
روحانی با تأکید بر اینکه «امروز تروریستها در منطقه، مدرنترین تسلیحات را دریافت میکنند و نفت سرزمینی را که اشغال کردهاند، استخراج کرده و آشکارا آن را به کشوری دیگر منتقل میکنند»، اولین گام مبارزه با تروریستها را ممانعت از کمکهای مالی، تسلیحاتی و جذب نیروی انسانی به آنها برشمرد و خاطرنشان کرد: «باید تلاش کنیم تا جوانان کشورهای جهان با علاقهمندی به مفاهیم درست و انسانی، جذب تروریستها نشوند». او با تأکید بر لزوم کمکهای انساندوستانه، دارویی و غذایی به آوارگان و مردم کشورهای منطقه که دچار معضل تروریسم شدهاند، گفت: «ایران و سوئیس باید راههای ارائه کمکهای انساندوستانه به مردم منطقه را بررسی و در این راستا گامهای مثبتی بردارند». رئیسجمهوری سوئیس نیز با بیان اینکه باید راهحلی مشترک برای رفع مسائل منطقهای بیابیم و به تروریسم پایان دهیم، اظهار کرد: «جمهوری اسلامی ایران و سوئیس میتوانند در این راستا همکاریهای خوبی با یکدیگر داشته باشند».
تعمیق روابط تجاری
روحانی در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به ظرفیتهای گوناگون سوئیس و نقش میزبانیاي که در مقاطع مختلف برجام ایفا کرد، گفت: «در فضای پسابرجام و پساتحریم، فرصت خوبی برای توسعه همهجانبه روابط و همکاریها با یکدیگر داریم که باید در این راستا بیشتر تلاش کنیم». رئیس قوه مجریه که ابراز امیدواری میکرد سفر همتای سوئیسیاش آغازی نوین برای گسترش و تحکیم روابط میان دو کشور باشد، گفت: «در فضای پسابرجام فرصت برای عضویت دائم ایران در سازمان تجارت جهانی (WTO) به وجود آمده است و ایران با توجه به ظرفیتهای بزرگ منطقهای و اقتصادی میتواند نقش سازندهای را در این سازمان ایفا کند».
اشنایدر آمان نیز به قولی که برای کمک به عضویت ایران در سازمان تجارت جهانی دادهاند، اشاره کرد و گفت: «امیدوارم در راستای بهبود روابط اقتصادی با سوئیس بهزودی پرواز مستقیم تهران- ژنو برقرار شود و این میتواند علامت شاخص برای بهبود روابط اقتصادی دو کشور باشد». او افزود: «اگر کشوری بخواهد خدمات اقتصادی و صنعتی خود را به همراه دانش و فرایندهایی که بر آن تسلط دارد، وارد یک کشور دیگر کند، به یک بستر نظام بانکی کار نیاز است که با آن برای نقلوانتقال پول میتوان فعالیتهای دیگر اقتصادی را هم انجام داد، از این رو سوئیس علاقهمند به انجام این خدمات مالی و اقتصادی است». روحانی نیز دراینباره گفت: «هموارشدن مسیر همکاریهای بانکی میان بانکهای ایران و سوئیس، اقدامی جدی در راستای توسعه همکاریها و مناسبات دو کشور خواهد بود که امیدواریم با فعالشدن همکاریهای بانکی و بیمههای صادراتی حجم مبادلات تجاری دو کشور افزایش یابد».
ازسرگیری همکاریهای بانکی
رؤسایجمهور دو کشور در حالی از هموارشدن مسیر همکاریهای بانکی سخن گفتند که براساس اعلام کاردار کشورمان در سوئیس، با برداشتهشدن تحریمها عملا مانعی بر سر راه همکاریهای اقتصادی، مالی و بانکی بین تهران و برن وجود ندارد و بسیاری از بانکهای سوئیس همکاریهای خود را با بانکهای ایرانی از سر گرفتهاند. مهدی عابدی، کاردار ایران در سوئیس، در گفتوگو با «ایسنا»، سفر اشنایدر آمان را گام مهمی در تسریع اجرائیشدن پروژهها و تعاملات تهران و برن توصیف کرد و از مذاکره و سرمایهگذاری طرفهای ایرانی و سوئیسی در پروژههای اقتصادی بسیار خبر داد.
نقش سوئیس در مسائل سیاسی و اهمیت روابط دو کشور در این عرصه از دیگر موضوعاتی است که کاردار ایران در سوئیس به آن پرداخته است. او با اشاره به سیاست بیطرفی سوئیس در مسائل دیپلماتیک، گفت: « عضونبودن در پیمانها و ائتلافهای نظامی، علاقه این کشور به ارائه خدمات خوب دیپلماتیک و انجام مساعی جمیله در حل اختلافهای بینالمللی و منطقهای از ویژگیهای بارز سوئیس است که به این کشور در تحولات بینالمللی جایگاه ویژهای میبخشد». به اعتقاد او این سفر یک فرصت مهم و تاریخی در مناسبات دوجانبه است تا طی آن مقامات عالی دو کشور علاوه بر رایزنی پیرامون موضوعات مورد علاقه مشترک در عرصههای بینالمللی و منطقهای، درباره چشمانداز و افقهای روابط دوجانبه در سالهای آینده نیز گفتوگو کنند و به تفاهم برسند.
نقشه راه توسعه روابط تهران- برن
ایران و کنفدراسیون سوئیس در بیانیهای مشترک اعلام کردند دو کشور برای توسعه و نهادینهکردن یک چارچوب همکاری مشترک و درازمدت در حوزههای دوجانبه، منطقهای و چندجانبه، یک نقشه راه تدوین کردهاند. براساس بند اول این بیانیه طرفین با هدف تقویت مناسبات دوجانبه و ارتقای همکاریها، ابتکارهای مشترک و اجرای طرحها در زمینه منافع مشترک، مایل هستند برای توسعه رایزنیهای سیاسی منظم، اقدام کنند تا از ظرفیتها در مناسبات موجود دوجانبه بهرهمند شوند و درک بهتری از مسائل منطقهای و بینالمللی داشته باشند. مشارکت در تقویت صلح، امنیت و ثبات منطقهای و بینالمللی نیز از دیگر دلایلی است که سبب میشود گفتوگوهای سیاسی در سطوح مختلف مرکز توجه باشد. بندهای بعدی این بیانیه نیز نقشه راه همکاریها در حوزههای اقتصادی و مالی، حملونقل، کشاورزی، گردشگری، علوم، پژوهش و فناوری، محیط زیست، آرشیوها، ایمنی هستهای غیرنظامی، حقوق بشر، موضوعات حقوقی، موضوعات کنسولی و مهاجرت و مقررات عمومی را ترسیم کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.