«بلکبریِ هملت»، مخمصه ارتباطات به روایت ویلیام پاورز
اتاقی به اندازه جهان
«بلکبری هملت» بهگفته نویسندهاش ویلیام پاورز، حکایت یک آرزو یا تمناست. آرزویی برای یافتن فضایی بزرگ و آرام که ذهن در آن بتواند آزادانه بگردد. ویلیام پاورز در این کتاب چنین استدلال میکند که ما فقط به نظام فکری تازه هر روزهای برای زندگی با صفحات دیجیتال نیازمندیم. پاورز مسئلهای را پیش میکشد که آن را «مخمصه ارتباطات» میخواند.
شرق: «بلکبری هملت» بهگفته نویسندهاش ویلیام پاورز، حکایت یک آرزو یا تمناست. آرزویی برای یافتن فضایی بزرگ و آرام که ذهن در آن بتواند آزادانه بگردد. ویلیام پاورز در این کتاب چنین استدلال میکند که ما فقط به نظام فکری تازه هر روزهای برای زندگی با صفحات دیجیتال نیازمندیم. پاورز مسئلهای را پیش میکشد که آن را «مخمصه ارتباطات» میخواند. او در سفری به گذشتهها از زندگی و افکار برخی از برجستهترین اندیشمندان تاریخ، از افلاطون تا شکسپیر و هنری دیوید تارو، بهره میبرد تا اثبات کند که ارتباط دیجیتالی وقتی مفیدتر است که آن را با چیزی که ضد آن است به تعادل و توازن برسانیم: قطع ارتباط. پاورز در بخشی از مقدمهاش مینویسد: «مانند مردم در داستانی که اکنون خواندیم، در دنیایی زندگی میکنیم که در آن همه همیشه با هم ارتباط دارند. بیاغراق، ما در اتاقی نیستیم که از زمین دور میشود ولی قطعا در مکانی جدیدیم و فناوری است که ما را به اینجا آورده است. اتاق ما فضای دیجیتال است و ما از طریق صفحات دیجیتال خود دست به شانه هم میزنیم. امروزه ما فقط چند ضربه از میلیونها انسان دیگر و اطلاعات و عوامل محرک دیگر فاصله داریم و به نظر میرسد خانواده و دوست، کار و بازی، اخبار و فکر و عقیده و گاه همه آن چیزها که برای ما مهماند، به این اتاق دیجیتال منتقل شدهاند. به این ترتیب، روزهای خود را در اینجا میگذرانیم و غرق در ارتباطات بیشمار میشویم». پاورز معتقد است در یک دهه گذشته وضع ما همین بوده و این وضع البته از جنبههای مختلفی ثمربخش بوده است. اما در ورای این حجم فناوری و ابزار، افکار ما جهتگیریهای تازهای پیدا میکنند و «از آن دو دنیای ذهنی که هرکسی در آن ساکن است، یعنی دنیای درون و بیرون، دومی است که هرچه بیشتر حکمرانی میکند. همیشه یک درگیری میان عالم بیرون، یعنی شخصیت اجتماعی ما و عالم درون، یعنی دنیای خصوصی ما، جاری است. تلاش برای آشتیدادن این دو دنیا در کانون تجارب بشری است. همین تلاش یکی از مضامین فلسفه، ادبیات و هنر است. در طول عمر ما، این تعادل قاطعانه به نفع یک طرف بر هم خورده است. ما صدای دیگران را میشنویم و بهجای صدای خود با این صداهاست که هدایت میشویم. دیگر مانند قبل بهآسانی به درون نظر نمیافکنیم». اگرچه به نظر میرسد امکانات اندیشه بر هر کسی مهیا و بیاندازه است، اما این ابزار اندیشه و فکر و عقیده درون جمعیت دیجیتال است و همین جمعیت چارچوب آن را تعریف میکند. این روند موجبِ واکنشپذیرشدن و وابستگی اندیشه به دیگران شده است: «تا مدتها، همه میخواستند تمام این حرفها را بهعنوان عارضهای گذرا ناشی از یک تغییر در فناوری نادیده بگیرند. به یکدیگر میگوییم هنوز اول کار است. سرانجام زندگی آرام مییابد و خویشتنِ درون، جان دوباره میگیرد. در این دیدگاهِ امیدوارانه، حکمتی بنیادین است. اصلا نباید خریدارِ نگرش تاریک افرادی شویم که همیشه از فناوری وحشتزدهاند. بشر ماهرانه میاندیشد و بهترین استفادهها را برای ابزارهای نو مییابد. با وجود این، چنین امر زمانبر است. آینده سرشار از نویدهاست، ولی مجبوریم بر زمان حال تمرکز کنیم، بر اینکه اکنون چگونه زندگی، فکر و احساس کنیم». در بخشی از کتابِ «بلکبری هملت» میخوانیم: «تَپ، تپ، تپ، تپ، تپ، تپ. خودتان را در اتاقی عظیم تصور کنید که بیش از یک میلیارد نفر را میشود در آن جا داد. امروز همه ما در چنین اتاقی قرار داریم. هر روز بسیاری افراد را میبینیم که میشناسیم یا نمیشناسیم. هرکسی خواسته و مقصودی دارد و جابهجای این اتاق بزرگ را میگردد تا پیدایش کند. ممکن است به شما برسد ممکن است نرسد. کسی میخواهد چیزی به شما بفروشد و کسی دیگر میخواهد چیزی از شما بخرد. این اتاق بزرگ پر است از رنگ و صدای جنگ و تصاویر قشنگ و جفنگهای بسیار. عکسهای خیرهکننده از آبشارها و دریاچهها از انسانهای مجذوبکننده از ستارهها و کهکشانها. عکس در پیِ عکس. هر کجا سر میچرخانید لبخندی ستارهای چشماندازی حادثهای میبینید. ته ندارد این اتاق. اتاقی است که از اعماق تاریخ تا چشماندازهای آینده را میتوانید در آن ببینید. تصویر همهچیز در آن هست. میپرسید که اینجا واقعا «اتاق» است؟ ویلیام پاورز میگوید بله، اتاق است. جهانی است که در اتاقی منقبض شده است: جهان مجازی».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.