علیرضا برزگر، دانیال جلالی و حمید نعیمی از «اَوان» میگویند
روایتگر حال خودمان بودیم
فرزانه ابراهیمزاده
گروه اَوان به دنبال روایت زندگی روزمره به زبان موسیقایی است. برشهایی که از دل اتفاقات جامعه و محیط امروز ما بیرون آمده و در قالب نتهای موسیقی ارائه میشود. این گروه موسیقی گفتوگومحور، موسیقیهای دیگر را با محوریتِ موسیقی دستگاهی و مقامی ایران و کشف نشانههای مشترکِ آن با موسیقی سایر ملل به نمایش میگذارد. گروه موسیقی اَوان سنت و مدرنیته را به هم گره زده است. این موسیقی به آهنگسازی علیرضا برزگر، دانیال جلالی و حمید نعیمی با تنظیم دانیال جلالی پیشنهادهای تازهای را به مخاطبان موسیقی میدهد. در این گروه موسیقی علیرضا برزگر، نوازنده سنتور، حمید نعیمی نوازنده گیتار الکتریک، دانیال جلالی نوازنده ساکسوفون و کلارینت، مهرداد مهدی نوازنده آکاردئون، میلاد مرادی نوازنده کمانچه، آرش ضرابی نوازنده کنترباس، فرید فرزیانپور نوازنده درامز، رشاد شالپوش نوازنده بربط و دیوان آکوستیک، دیوان الکتریک و برزو بهرامی نوازنده پرکاشن حضور دارند و قرار است در جشنواره موسیقی فجر به اجرا بپردازند و بهزودی آلبوم اَوان را روانه بازار کنند. به همین بهانه در گفتوگو با علیرضا برزگر، دانیال جلالی و حمید نعیمی از اَوان و موسیقی تلفیقی گفتیم. موسیقیای که بدون کلام سعی دارد پیشنهادهای تازهای به موسیقی ایران بدهد.
از اَوان شروع میکنیم چطور شد که شما سه نفر در کنار هم قرار گرفتید و گروه اَوان را تشکیل دادید؟
جلالی: ما سه نفر، سه چهار سال در کنار همدیگر دوستان موسیقایی و غیرموسیقایی بودیم. ثمره این مصاحبت رسیدن به دغدغههای مشترک بود. این دغدغههای مشترک، منجر به تشکیل اَوان شد. البته قبل از اَوان یک گروه کوچک داشتیم که میتوانیم به نوعی گروهی تلفیقی بدانیم که آثارش از همنشینی سازهایی چون گیتار، سنتور، کمانچه و دیوان شکل گرفت. بعد از مدتی بحث خیلی جدیتر شد و تصمیم گرفتیم یک نوع آهنگسازی شاید بشود گفت جدید، حداقل در ایران را داشته باشیم. این هدف در ذهن ما بود و آن را به صورت دائمی تکرار میکردیم تا به یک سلیقه مشترک رسیدیم و کارمان را آغاز کردیم.
اوان از همین جا شکل گرفت؟
جلالی: نوشتن اَوان که ۹ نفر نوازنده با تعداد سازهای بیشتر دارد از همینجا شکل گرفت و نوشتن موسیقی آن حدود سه ماه طول کشید و ضبط موسیقیاش هم سه ماه طول کشید و بعد از آن که آمادهسازی آلبوم بود، حدود یک سال و نیم، نزدیک به دو سال زمان برد.
گفتید هر کدام از شما به دلیل نوع تخصصی که داشتید کنار همدیگر قرار گرفتید و گونهای موسیقی را کار کردید که بسیار سهل و ممتنع است. موسیقی تلفیقی در ایران از آن سبک موسیقیهاست که تعریف دقیقی ندارد. این روزها خیلی موسیقیهای متفاوتی میشنویم که اسم تلفیقی یا فیوژن بر آن میگذارند، اما تلفیقی نیست. اما موسیقی اَوان اینگونه نیست و میتوان به جرئت گفت که این موسیقی تعریف درست کلمه را درک کرده و به آن وابسته است.
جلالی: ما روایتگر حال خودمان بودیم. هدفگذاری نکردیم بنشینیم و فکر کنیم که میخواهیم فیوژن کار کنیم. خودمان را روایت کردیم. جوانی که در ماشینش نشسته و موسیقی گوش میدهد که ترک اولش مایکل جکسون باشد و بعدی استاد شجریان. این غوغای دهه نود ایران را روایت میکنیم. نه دغدغه این را داریم که بگوییم پیشروایم و این سمت و سویی که میرویم آینده را نشان میدهد و نه نشخوار قبل هستیم. خودمان را روایت کردیم و ناخودآگاه خودمان شدیم، آن چیزی که شما فیوژن میگویید. البته در این بحثی که گفتید، باید بگویم خیلی از موسیقیها را میشود فیوژن برشمرد. خیلی گستره بزرگی است و نمیشود به راحتی نقدش کرد. شاید به لحاظ کلمه که یعنی تلفیق رنگ ساکسوفون در کنار کمانچه، یک فرایند فیوژن را شامل میشود. اما در فرایند ساختاری ما استراکچر خیلی خاصی نداریم و به خاطر اینکه شبیه گونههای دیگر نباشد، فیوژن نامگذاری شده است. هرچند که هرگونه موسیقی دیگری هم میتواند فیوژن باشد. اما در حوزه آکادمیک، فیوژن میتواند دقیقتر و کاملتر باشد.
آقای جلالی به موسیقیای که جوانها گوش میکنند اشاره کردند. نکتهای که در اَوان هم دیده میشود. ما از یک موسیقی سنگین سنتی یک دفعه جهش میکنیم به یک موسیقی شاد و بعد به سمت راک یا جاز میرویم. چقدر توانستید خواست جوانها را در کارتان بازتاب بدهید و اصلا دنبال این بودید که کاری را ارائه دهید که همه آنچه آنها میخواهند را در موسیقی خودتان نشان دهید؟
برزگر: ما اول باید ریشهیابی کنیم که چرا این فرم موسیقی میتواند برش و برد بیشتری بین جوانها داشته باشد. فکر میکنم سلیقه شنیداری ما دچار اختلال است. در یک سردرگمی بهسر میبریم که نمیتوانیم تصمیم بگیریم که به چه سبک موسیقی علاقهمندیم. شاید درست نباشد که به یک سبک خاص علاقه داشته باشیم. همه موسیقیها را باید شنید. چرا این ژانر از ژانرهای دیگر بیشتر شنیده میشود، به بخش فرهنگی هر ساز باید نگاه کنیم. اینکه از چه اقلیمی میآید و آن اقلیم دارای چه فرهنگی هست و اینکه اینها به چه صورت میتوانند کنار هم قرار بگیرند. اگر شخصا بخواهم درباره اَوان صحبت کنم، باید بگویم بازتابدهنده موسیقی خودمان هم هست. یعنی جوانها متوجه بشوند که سازهای سنتی ما چه قابلیتهایی در حوزه اجرائی میتواند داشته باشد و اینکه موسیقی ما محدودیتی با موسیقیهای دیگر ندارد و میتواند با آنها عجین شود و دیده شود. شاید یک جوری سلیقه موسیقی ما نامرغوب باشد. زیرا از زمانی که رادیو را روشن میکنیم یا تلویزیون یا شبکههای اجتماعی، در معرض انواع موسیقی قرار میگیریم که با اسمهای نادرست ارائه میشود. آن چیزی که به اسم پاپ هست، شاید پاپ نباشد و
موسیقی سنتی همینطور. اول باید این را بررسی کنیم و بعد به سمت این برویم که چرا در حوزه موسیقی خودمان به هیچوجهی به موسیقی جهان پایبند نیستیم. ما در این موسیقی آثار اقلیمهای دیگری را هم داریم. این هم به این دلیل که موسیقی از ما طلب میکرد. در مورد اسم هم که ابتدای صحبت پرسیدید، باید بگویم ما این نام را در یک رمان پیدا کردیم. معنای آن هم به گونهای به ذهنیت ما نزدیک بود. اوان به معنای پیشرو، دُور و زمان است. کاری که ما انجام میدهیم در برگیرنده زمانی است که در آن زندگی میکنیم، با همه دغدغهها و گرفتاریهایمان. ما محصول زمان خودمان هستیم. فکر کردیم این نام میتواند بازتابدهنده خودمان باشد.
با این همه پیشنهاد دارید. یعنی وقتی شما آلبومی را ارائه میدهید، پیشنهاد میکنید که من را گوش کنید.
برزگر: درست است اما زمان مشخص میکند که این موسیقی میتواند بماند یا نه؟ در همین زمان گروههای زیاد فیوژن بودند که کارهای خوبی هم داشتند. اما چرا دیده نمیشوند؟ شاید یک دلیلش حمایتنشدن و ناآگاهی کسانی است که در این حوزه کار میکنند. اگر ما میگوییم ۹ ترک آلبوم ما حدود صد روز طول کشیده است، به این دلیل است که ما سر تکتک لحظههای موسیقی بحث کردیم و چالش داشتیم که این موسیقی میتواند مورد توجه مخاطب باشد یا نه؟ ما سر فواصل نتها بحث میکردیم و حتی به این موضوع رسیدیم که نیازمند یک تحقیق هم بود که فیوژن چیست و تفاوتش با آنچه ارائه میشود در چیست. همه گروههایی که درحالحاضر کار میکنند محترم هستند و به سهم خودشان تلاش میکنند.
جلالی: در ادامه و تأیید صحبت آقای برزگر باید بگویم که ما محصول آن خود بودیم. یعنی تکرار است که بگوییم ما به واقع خودمان را روایت کردیم. همانطور که علیرضا گفت، اَوان به معنای گذر و زمان است و ما با موسیقی گذر کردیم. هدف مشخص نبوده است. همین خلق در حال بود که «اَوانِ یک» با «اَوانِ دو» تفاوت زیادی دارد. اَوان دو با سه تفاوت دارد. چون مثل خود ما در حال تغییر است. شما اشاره کردید که چرا موسیقی این قدر سریع تغییر میکند، چون زندگی ما به سرعت عوض میشود. به آنی است که همه حالوهوا تغییر میکند. با اشارهای میتواند مسیر تغییر کند. در جوامعی که برای پرورش انسان و کودک برنامه خاصی وجود ندارد و التهاب جامعه فرد را به سمت خودش میبرد، باعث میشود تا پیشبینی مشخص نداشته باشید. شما دائم به سمت تغییر هستید و تصمیم میگیرید که در زندگی تغییراتی را به وجود بیاورید. حالا چه میکنید؟ هدف بلندمدت ندارید و اتفاق رخ میدهد و براساس همین اتفاق است که شما برنامه کاری را تنظیم میکنید. این اتفاق در موسیقی هم رخ داده است. در یک ترک ما هم گذر رخ داده است.
اما موسیقی شما بداهه نیست. یعنی تکتک این نتهای متفاوت در یک بازه زمانی نوشته شده و به دست نوازنده داده شده است. این چیزی که اشاره میکنید بیشتر به موسیقیهای بداهه شبیه است.
نعیمی: اتفافی که شما به آن اشاره میکنید در حین نوشتن رخ داده است. یعنی بداهههایی که میگویید در لحظه نوشتن موسیقی رخ داده است و تکمیل شده و بعد از آن است که موسیقی اجرا میشود.
برزگر: یعنی یک جور بداههنوازی هدایت شده است. ما میخواستیم فرم و شکلش در سلوهایی که سازها میزنند طوری به نظر بیاید که بداههنوازی شده است. اما در حقیقت اینها هدایت شدهاند. همه نتها از قبل نوشته و پرداخته شده است.
جلالی: شاید من بد منظورم را رساندم.
نه اتفاقا من متوجه صحبت شما شدم. اگر میگویم به نظر بداهه میآید در آن و لحظه رخدادنش است. یعنی توی آن و ثانیه، حال و هوایش تغییر میکند و به یک موضوع دیگر جهش میکند.
جلالی: من فقط باید بگویم که ما هر سوژه را به شکل یک ملودی در نظر گرفتیم. این اتفاق باعث شده تا سمتوسوی ملودی مشخص شود. از این لحاظ در گذر است. والا این موسیقی ایمپروایز موسیقی در گذر است.
موسیقی تلفیقی در سراسر جهان تعریف و جایگاههای متفاوتی دارد. اَوان چقدر سعی کرده خودش را به این گونههای شناختهشده نزدیک کند و چه اندازه خواسته تا در نوع خودش منحصربهفرد باشد.
نعیمی: اساسا شما هم میتوانید بگویید شبیه هست و هم میتوانید بگویید شبیه نیست. شبیه از نوع ترکیببندی و رنگبندی سازها است. اما از نوع پردازش ملودی شباهتی به موسیقیهای دیگر ندارد. یعنی هرکسی خوانش خودش را در هر موسیقی و بهخصوص موسیقی فیوژن دارد. شما میبینید که یک ساز در حال اجراست که مختصات خودش را دارد. در موسیقی تلفیقی همجوششی در ملودیهای مختلف است نه سازبندی. یعنی با یک ساز این قابلیت وجود دارد که با دانشی که نسبت به فرهنگهای مختلف دارید و نوع موسیقی فرایند ملودیکی را تعریف کنید که گذری بین فرهنگها وجود داشته باشد. این بخشی است که از لحاظ ملودیک شباهت دارد و همه از یک اشل تبعیت دارد. رنگبندی ساز هم که بسته به توانایی آن ساز است. یک سازهایی از قدیم تا الان هست که میتوانید هر موسیقی را به وسیله آن اجرا کنید. هرکسی تصمیم میگیرد که چه رنگی را بنوازد و براساس آن ساز را انتخاب میکند.
در اَوان انتخاب سازها بر همین اساس بوده است یا نه، به سازها و اینکه هر کدام چه ملودی را بنوازند فکر شده بود؟
جلالی: سازبندی را هم خود موسیقی از ما طلب کرد. ما وقتی یک ملودی به ذهنمان میرسید تصمیم میگرفتیم این ملودی به درد چه سازی میخورد. محدودیتهایی هم داشتیم. نسبت به پتانسیلی که داشتیم تعریف میکردیم این ملودی را کدام ساز بنوازد. به یک ارکستراسیون حین نوشتن رسیدیم و آن را اسلوب خودمان کردیم. قبلا ارکستراسیونمان را نچیدیم که بعد بگوییم کمانچه یا کنترباس چه ملودیای را باید بزند.
موسیقی شما با وجود همه تفاوتهایی که در سازبندی و ریتم دارد با آنچه شنیده شده فاصله زیادی دارد. در کنار اینکه زبان حال را میگویید یک جور فرهیختگی را میشود در این موسیقی شنید. از یکسو این نشان از این دارد که شما به دنبال یک مخاطب خاص بودید. به هر حال این بیم را هم بهعنوان یک بند نداشتید که نتوانید مخاطب بیشتر از آنچه مدنظرتان هست را داشته باشید.
نعیمی: موسیقی ایران کمی نگاهش با بقیه دنیا متفاوت است. چون موزیسینهای ما دغدغه معاش دارند، سعی میکنند خودشان را با موج عوام سازگار کنند تا بتوانند کسب درآمدشان را داشته باشند. در کنار این، تعریف اشتباه از موسیقی تلفیقی هم وجود دارد. برای ما دغدغه معاش نسبت به گروه اوان در درجه چندم قرار میگیرد. اولویت اول ما نگاه درست به موسیقی فیوژن است و بعد از آن کار آکادمیک و شناخت موسیقی به معنای واقعی است. این گونه موسیقی مخاطب خاص دارد. از سوی دیگر موسیقی ما کلام ندارد و این مخاطب بیشتری را از دست میدهد. موسیقی ما به دنبال مخاطب خاص و محکمکردن جایگاه خودش است و اگر توانست مخاطب عامتری را هم جذب کند، خیلی بهتر است. باعث افتخار ماست که بتوانیم جایگاه خودمان را بین مخاطبان داشته باشیم و موسیقی ما شنیده شود.
بخشی هم به همین بیکلامبودن موسیقی شما مربوط میشود.
جلالی: مخاطب ما عادت دارد به شنیدن صدای خواننده در موسیقی. همین باعث شده بسیاری از آهنگسازهای ما هرگونه موسیقی که دارند را با یک موسیقی همراه کنند. ما جزء اولویتهایمان نبود و برای همین خیلی راحت کنار آمدیم و به موسیقی پرداختیم.
برزگر: درواقع ما به دنبال مخاطب خاص بودیم اما از مخاطب عام هم غافل نبودیم و سعی میکردیم موسیقی را بهگونهای بسازیم که مخاطب عام از هر جای جهان بتواند آن را گوش دهد و با آن ارتباط برقرار کند. بخش حذف کلام که در موسیقی گفتید تعمدا اتفاق افتاد. ما به این فکر کردیم که ذهنیات خودمان را از لحاظ سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و... به وسیله اصوات به مخاطب نشان دهیم. یکی از دلایل تنوعی که در موسیقی اَوان میبینید همین است که ما کلام را حذف کردیم. اساسا با کلام مشکلی نداشتیم. میخواستیم ببینیم آیا مفهومی را که مخاطب از کلام دریافت میکند، بدون هیچ کلامی هم میتوانیم برسانیم یا نه؟ حالا اینجا ما مجبوریم تنوع ریتم و ملودی داشته باشیم و همه اینها را در یک قطعه به مخاطب ارائه دهیم. روراست بگوییم میخواستیم کاری کنیم که مخاطب حوصله داشته باشد یک موسیقی هشتدقیقهای را گوش کند و خسته نشود.
جلالی: من دو دلیل برای این بیکلامبودن موسیقی خودمان دارم. اینکه کلام انتظار را میگیرد و در موسیقی فیوژن که گفتوگوی موسیقی ملل است، کلام، فلسفه موسیقی را زیر سؤال میبرد. از سوی دیگر نمیگویم خواننده مناسب برای این نوع موسیقی و آنچه ما ساختیم در ایران نیست اما با انتظارهایی که ما از خواننده داشتیم باعث شد به سمت خوانندهداشتن هم نرویم.
آلبوم در چه مرحلهای است؟ تا جایی که خبر دارم کامل شده و کارهای انتشارش هم انجام شده است.
برزگر: بله آلبوم آماده است.
جلالی: آلبوم خیلی وقت است که آماده انتشار است. اتفاقاتی که در جامعه موسیقی معمول است، باعث شده انتشارش عقب بیفتد. همه ما امید داریم در اسفند ماه آلبوم برای انتشار آماده و رونمایی شود. یعنی بعد از جشنواره در یک فرصت کوتاه، آلبوم را رونمایی خواهیم کرد.
برزگر: ما بعد از کنسرت مهرماه آماده رونمایی از آلبوم بودیم اما متأسفانه به دلایل مختلف به تعویق افتاد.
گروه اَوان به دنبال روایت زندگی روزمره به زبان موسیقایی است. برشهایی که از دل اتفاقات جامعه و محیط امروز ما بیرون آمده و در قالب نتهای موسیقی ارائه میشود. این گروه موسیقی گفتوگومحور، موسیقیهای دیگر را با محوریتِ موسیقی دستگاهی و مقامی ایران و کشف نشانههای مشترکِ آن با موسیقی سایر ملل به نمایش میگذارد. گروه موسیقی اَوان سنت و مدرنیته را به هم گره زده است. این موسیقی به آهنگسازی علیرضا برزگر، دانیال جلالی و حمید نعیمی با تنظیم دانیال جلالی پیشنهادهای تازهای را به مخاطبان موسیقی میدهد. در این گروه موسیقی علیرضا برزگر، نوازنده سنتور، حمید نعیمی نوازنده گیتار الکتریک، دانیال جلالی نوازنده ساکسوفون و کلارینت، مهرداد مهدی نوازنده آکاردئون، میلاد مرادی نوازنده کمانچه، آرش ضرابی نوازنده کنترباس، فرید فرزیانپور نوازنده درامز، رشاد شالپوش نوازنده بربط و دیوان آکوستیک، دیوان الکتریک و برزو بهرامی نوازنده پرکاشن حضور دارند و قرار است در جشنواره موسیقی فجر به اجرا بپردازند و بهزودی آلبوم اَوان را روانه بازار کنند. به همین بهانه در گفتوگو با علیرضا برزگر، دانیال جلالی و حمید نعیمی از اَوان و موسیقی تلفیقی گفتیم. موسیقیای که بدون کلام سعی دارد پیشنهادهای تازهای به موسیقی ایران بدهد.
از اَوان شروع میکنیم چطور شد که شما سه نفر در کنار هم قرار گرفتید و گروه اَوان را تشکیل دادید؟
جلالی: ما سه نفر، سه چهار سال در کنار همدیگر دوستان موسیقایی و غیرموسیقایی بودیم. ثمره این مصاحبت رسیدن به دغدغههای مشترک بود. این دغدغههای مشترک، منجر به تشکیل اَوان شد. البته قبل از اَوان یک گروه کوچک داشتیم که میتوانیم به نوعی گروهی تلفیقی بدانیم که آثارش از همنشینی سازهایی چون گیتار، سنتور، کمانچه و دیوان شکل گرفت. بعد از مدتی بحث خیلی جدیتر شد و تصمیم گرفتیم یک نوع آهنگسازی شاید بشود گفت جدید، حداقل در ایران را داشته باشیم. این هدف در ذهن ما بود و آن را به صورت دائمی تکرار میکردیم تا به یک سلیقه مشترک رسیدیم و کارمان را آغاز کردیم.
اوان از همین جا شکل گرفت؟
جلالی: نوشتن اَوان که ۹ نفر نوازنده با تعداد سازهای بیشتر دارد از همینجا شکل گرفت و نوشتن موسیقی آن حدود سه ماه طول کشید و ضبط موسیقیاش هم سه ماه طول کشید و بعد از آن که آمادهسازی آلبوم بود، حدود یک سال و نیم، نزدیک به دو سال زمان برد.
گفتید هر کدام از شما به دلیل نوع تخصصی که داشتید کنار همدیگر قرار گرفتید و گونهای موسیقی را کار کردید که بسیار سهل و ممتنع است. موسیقی تلفیقی در ایران از آن سبک موسیقیهاست که تعریف دقیقی ندارد. این روزها خیلی موسیقیهای متفاوتی میشنویم که اسم تلفیقی یا فیوژن بر آن میگذارند، اما تلفیقی نیست. اما موسیقی اَوان اینگونه نیست و میتوان به جرئت گفت که این موسیقی تعریف درست کلمه را درک کرده و به آن وابسته است.
جلالی: ما روایتگر حال خودمان بودیم. هدفگذاری نکردیم بنشینیم و فکر کنیم که میخواهیم فیوژن کار کنیم. خودمان را روایت کردیم. جوانی که در ماشینش نشسته و موسیقی گوش میدهد که ترک اولش مایکل جکسون باشد و بعدی استاد شجریان. این غوغای دهه نود ایران را روایت میکنیم. نه دغدغه این را داریم که بگوییم پیشروایم و این سمت و سویی که میرویم آینده را نشان میدهد و نه نشخوار قبل هستیم. خودمان را روایت کردیم و ناخودآگاه خودمان شدیم، آن چیزی که شما فیوژن میگویید. البته در این بحثی که گفتید، باید بگویم خیلی از موسیقیها را میشود فیوژن برشمرد. خیلی گستره بزرگی است و نمیشود به راحتی نقدش کرد. شاید به لحاظ کلمه که یعنی تلفیق رنگ ساکسوفون در کنار کمانچه، یک فرایند فیوژن را شامل میشود. اما در فرایند ساختاری ما استراکچر خیلی خاصی نداریم و به خاطر اینکه شبیه گونههای دیگر نباشد، فیوژن نامگذاری شده است. هرچند که هرگونه موسیقی دیگری هم میتواند فیوژن باشد. اما در حوزه آکادمیک، فیوژن میتواند دقیقتر و کاملتر باشد.
آقای جلالی به موسیقیای که جوانها گوش میکنند اشاره کردند. نکتهای که در اَوان هم دیده میشود. ما از یک موسیقی سنگین سنتی یک دفعه جهش میکنیم به یک موسیقی شاد و بعد به سمت راک یا جاز میرویم. چقدر توانستید خواست جوانها را در کارتان بازتاب بدهید و اصلا دنبال این بودید که کاری را ارائه دهید که همه آنچه آنها میخواهند را در موسیقی خودتان نشان دهید؟
برزگر: ما اول باید ریشهیابی کنیم که چرا این فرم موسیقی میتواند برش و برد بیشتری بین جوانها داشته باشد. فکر میکنم سلیقه شنیداری ما دچار اختلال است. در یک سردرگمی بهسر میبریم که نمیتوانیم تصمیم بگیریم که به چه سبک موسیقی علاقهمندیم. شاید درست نباشد که به یک سبک خاص علاقه داشته باشیم. همه موسیقیها را باید شنید. چرا این ژانر از ژانرهای دیگر بیشتر شنیده میشود، به بخش فرهنگی هر ساز باید نگاه کنیم. اینکه از چه اقلیمی میآید و آن اقلیم دارای چه فرهنگی هست و اینکه اینها به چه صورت میتوانند کنار هم قرار بگیرند. اگر شخصا بخواهم درباره اَوان صحبت کنم، باید بگویم بازتابدهنده موسیقی خودمان هم هست. یعنی جوانها متوجه بشوند که سازهای سنتی ما چه قابلیتهایی در حوزه اجرائی میتواند داشته باشد و اینکه موسیقی ما محدودیتی با موسیقیهای دیگر ندارد و میتواند با آنها عجین شود و دیده شود. شاید یک جوری سلیقه موسیقی ما نامرغوب باشد. زیرا از زمانی که رادیو را روشن میکنیم یا تلویزیون یا شبکههای اجتماعی، در معرض انواع موسیقی قرار میگیریم که با اسمهای نادرست ارائه میشود. آن چیزی که به اسم پاپ هست، شاید پاپ نباشد و
موسیقی سنتی همینطور. اول باید این را بررسی کنیم و بعد به سمت این برویم که چرا در حوزه موسیقی خودمان به هیچوجهی به موسیقی جهان پایبند نیستیم. ما در این موسیقی آثار اقلیمهای دیگری را هم داریم. این هم به این دلیل که موسیقی از ما طلب میکرد. در مورد اسم هم که ابتدای صحبت پرسیدید، باید بگویم ما این نام را در یک رمان پیدا کردیم. معنای آن هم به گونهای به ذهنیت ما نزدیک بود. اوان به معنای پیشرو، دُور و زمان است. کاری که ما انجام میدهیم در برگیرنده زمانی است که در آن زندگی میکنیم، با همه دغدغهها و گرفتاریهایمان. ما محصول زمان خودمان هستیم. فکر کردیم این نام میتواند بازتابدهنده خودمان باشد.
با این همه پیشنهاد دارید. یعنی وقتی شما آلبومی را ارائه میدهید، پیشنهاد میکنید که من را گوش کنید.
برزگر: درست است اما زمان مشخص میکند که این موسیقی میتواند بماند یا نه؟ در همین زمان گروههای زیاد فیوژن بودند که کارهای خوبی هم داشتند. اما چرا دیده نمیشوند؟ شاید یک دلیلش حمایتنشدن و ناآگاهی کسانی است که در این حوزه کار میکنند. اگر ما میگوییم ۹ ترک آلبوم ما حدود صد روز طول کشیده است، به این دلیل است که ما سر تکتک لحظههای موسیقی بحث کردیم و چالش داشتیم که این موسیقی میتواند مورد توجه مخاطب باشد یا نه؟ ما سر فواصل نتها بحث میکردیم و حتی به این موضوع رسیدیم که نیازمند یک تحقیق هم بود که فیوژن چیست و تفاوتش با آنچه ارائه میشود در چیست. همه گروههایی که درحالحاضر کار میکنند محترم هستند و به سهم خودشان تلاش میکنند.
جلالی: در ادامه و تأیید صحبت آقای برزگر باید بگویم که ما محصول آن خود بودیم. یعنی تکرار است که بگوییم ما به واقع خودمان را روایت کردیم. همانطور که علیرضا گفت، اَوان به معنای گذر و زمان است و ما با موسیقی گذر کردیم. هدف مشخص نبوده است. همین خلق در حال بود که «اَوانِ یک» با «اَوانِ دو» تفاوت زیادی دارد. اَوان دو با سه تفاوت دارد. چون مثل خود ما در حال تغییر است. شما اشاره کردید که چرا موسیقی این قدر سریع تغییر میکند، چون زندگی ما به سرعت عوض میشود. به آنی است که همه حالوهوا تغییر میکند. با اشارهای میتواند مسیر تغییر کند. در جوامعی که برای پرورش انسان و کودک برنامه خاصی وجود ندارد و التهاب جامعه فرد را به سمت خودش میبرد، باعث میشود تا پیشبینی مشخص نداشته باشید. شما دائم به سمت تغییر هستید و تصمیم میگیرید که در زندگی تغییراتی را به وجود بیاورید. حالا چه میکنید؟ هدف بلندمدت ندارید و اتفاق رخ میدهد و براساس همین اتفاق است که شما برنامه کاری را تنظیم میکنید. این اتفاق در موسیقی هم رخ داده است. در یک ترک ما هم گذر رخ داده است.
اما موسیقی شما بداهه نیست. یعنی تکتک این نتهای متفاوت در یک بازه زمانی نوشته شده و به دست نوازنده داده شده است. این چیزی که اشاره میکنید بیشتر به موسیقیهای بداهه شبیه است.
نعیمی: اتفافی که شما به آن اشاره میکنید در حین نوشتن رخ داده است. یعنی بداهههایی که میگویید در لحظه نوشتن موسیقی رخ داده است و تکمیل شده و بعد از آن است که موسیقی اجرا میشود.
برزگر: یعنی یک جور بداههنوازی هدایت شده است. ما میخواستیم فرم و شکلش در سلوهایی که سازها میزنند طوری به نظر بیاید که بداههنوازی شده است. اما در حقیقت اینها هدایت شدهاند. همه نتها از قبل نوشته و پرداخته شده است.
جلالی: شاید من بد منظورم را رساندم.
نه اتفاقا من متوجه صحبت شما شدم. اگر میگویم به نظر بداهه میآید در آن و لحظه رخدادنش است. یعنی توی آن و ثانیه، حال و هوایش تغییر میکند و به یک موضوع دیگر جهش میکند.
جلالی: من فقط باید بگویم که ما هر سوژه را به شکل یک ملودی در نظر گرفتیم. این اتفاق باعث شده تا سمتوسوی ملودی مشخص شود. از این لحاظ در گذر است. والا این موسیقی ایمپروایز موسیقی در گذر است.
موسیقی تلفیقی در سراسر جهان تعریف و جایگاههای متفاوتی دارد. اَوان چقدر سعی کرده خودش را به این گونههای شناختهشده نزدیک کند و چه اندازه خواسته تا در نوع خودش منحصربهفرد باشد.
نعیمی: اساسا شما هم میتوانید بگویید شبیه هست و هم میتوانید بگویید شبیه نیست. شبیه از نوع ترکیببندی و رنگبندی سازها است. اما از نوع پردازش ملودی شباهتی به موسیقیهای دیگر ندارد. یعنی هرکسی خوانش خودش را در هر موسیقی و بهخصوص موسیقی فیوژن دارد. شما میبینید که یک ساز در حال اجراست که مختصات خودش را دارد. در موسیقی تلفیقی همجوششی در ملودیهای مختلف است نه سازبندی. یعنی با یک ساز این قابلیت وجود دارد که با دانشی که نسبت به فرهنگهای مختلف دارید و نوع موسیقی فرایند ملودیکی را تعریف کنید که گذری بین فرهنگها وجود داشته باشد. این بخشی است که از لحاظ ملودیک شباهت دارد و همه از یک اشل تبعیت دارد. رنگبندی ساز هم که بسته به توانایی آن ساز است. یک سازهایی از قدیم تا الان هست که میتوانید هر موسیقی را به وسیله آن اجرا کنید. هرکسی تصمیم میگیرد که چه رنگی را بنوازد و براساس آن ساز را انتخاب میکند.
در اَوان انتخاب سازها بر همین اساس بوده است یا نه، به سازها و اینکه هر کدام چه ملودی را بنوازند فکر شده بود؟
جلالی: سازبندی را هم خود موسیقی از ما طلب کرد. ما وقتی یک ملودی به ذهنمان میرسید تصمیم میگرفتیم این ملودی به درد چه سازی میخورد. محدودیتهایی هم داشتیم. نسبت به پتانسیلی که داشتیم تعریف میکردیم این ملودی را کدام ساز بنوازد. به یک ارکستراسیون حین نوشتن رسیدیم و آن را اسلوب خودمان کردیم. قبلا ارکستراسیونمان را نچیدیم که بعد بگوییم کمانچه یا کنترباس چه ملودیای را باید بزند.
موسیقی شما با وجود همه تفاوتهایی که در سازبندی و ریتم دارد با آنچه شنیده شده فاصله زیادی دارد. در کنار اینکه زبان حال را میگویید یک جور فرهیختگی را میشود در این موسیقی شنید. از یکسو این نشان از این دارد که شما به دنبال یک مخاطب خاص بودید. به هر حال این بیم را هم بهعنوان یک بند نداشتید که نتوانید مخاطب بیشتر از آنچه مدنظرتان هست را داشته باشید.
نعیمی: موسیقی ایران کمی نگاهش با بقیه دنیا متفاوت است. چون موزیسینهای ما دغدغه معاش دارند، سعی میکنند خودشان را با موج عوام سازگار کنند تا بتوانند کسب درآمدشان را داشته باشند. در کنار این، تعریف اشتباه از موسیقی تلفیقی هم وجود دارد. برای ما دغدغه معاش نسبت به گروه اوان در درجه چندم قرار میگیرد. اولویت اول ما نگاه درست به موسیقی فیوژن است و بعد از آن کار آکادمیک و شناخت موسیقی به معنای واقعی است. این گونه موسیقی مخاطب خاص دارد. از سوی دیگر موسیقی ما کلام ندارد و این مخاطب بیشتری را از دست میدهد. موسیقی ما به دنبال مخاطب خاص و محکمکردن جایگاه خودش است و اگر توانست مخاطب عامتری را هم جذب کند، خیلی بهتر است. باعث افتخار ماست که بتوانیم جایگاه خودمان را بین مخاطبان داشته باشیم و موسیقی ما شنیده شود.
بخشی هم به همین بیکلامبودن موسیقی شما مربوط میشود.
جلالی: مخاطب ما عادت دارد به شنیدن صدای خواننده در موسیقی. همین باعث شده بسیاری از آهنگسازهای ما هرگونه موسیقی که دارند را با یک موسیقی همراه کنند. ما جزء اولویتهایمان نبود و برای همین خیلی راحت کنار آمدیم و به موسیقی پرداختیم.
برزگر: درواقع ما به دنبال مخاطب خاص بودیم اما از مخاطب عام هم غافل نبودیم و سعی میکردیم موسیقی را بهگونهای بسازیم که مخاطب عام از هر جای جهان بتواند آن را گوش دهد و با آن ارتباط برقرار کند. بخش حذف کلام که در موسیقی گفتید تعمدا اتفاق افتاد. ما به این فکر کردیم که ذهنیات خودمان را از لحاظ سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و... به وسیله اصوات به مخاطب نشان دهیم. یکی از دلایل تنوعی که در موسیقی اَوان میبینید همین است که ما کلام را حذف کردیم. اساسا با کلام مشکلی نداشتیم. میخواستیم ببینیم آیا مفهومی را که مخاطب از کلام دریافت میکند، بدون هیچ کلامی هم میتوانیم برسانیم یا نه؟ حالا اینجا ما مجبوریم تنوع ریتم و ملودی داشته باشیم و همه اینها را در یک قطعه به مخاطب ارائه دهیم. روراست بگوییم میخواستیم کاری کنیم که مخاطب حوصله داشته باشد یک موسیقی هشتدقیقهای را گوش کند و خسته نشود.
جلالی: من دو دلیل برای این بیکلامبودن موسیقی خودمان دارم. اینکه کلام انتظار را میگیرد و در موسیقی فیوژن که گفتوگوی موسیقی ملل است، کلام، فلسفه موسیقی را زیر سؤال میبرد. از سوی دیگر نمیگویم خواننده مناسب برای این نوع موسیقی و آنچه ما ساختیم در ایران نیست اما با انتظارهایی که ما از خواننده داشتیم باعث شد به سمت خوانندهداشتن هم نرویم.
آلبوم در چه مرحلهای است؟ تا جایی که خبر دارم کامل شده و کارهای انتشارش هم انجام شده است.
برزگر: بله آلبوم آماده است.
جلالی: آلبوم خیلی وقت است که آماده انتشار است. اتفاقاتی که در جامعه موسیقی معمول است، باعث شده انتشارش عقب بیفتد. همه ما امید داریم در اسفند ماه آلبوم برای انتشار آماده و رونمایی شود. یعنی بعد از جشنواره در یک فرصت کوتاه، آلبوم را رونمایی خواهیم کرد.
برزگر: ما بعد از کنسرت مهرماه آماده رونمایی از آلبوم بودیم اما متأسفانه به دلایل مختلف به تعویق افتاد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.