رهبران کاتولیک و ارتدکس پس از 10 قرن با یکدیگر دیدار کردند
پایان هزاره دوری
«پاپ فرانسیس» رهبر کاتولیکهای جهان در لباس همیشگی سفیدش با شبکلاهی بر سر و «پاتریارک کیریل» رهبر کلیسای ارتدکس روسیه با ردایی سیاه و کلاه گنبدیشکل سفید آغوش خود را به روی یکدیگر باز کردند و هرکدام گونه دیگری را سهبار بوسیدند. بعد از هزار سال با هم دیدار کردند و گفتند: «ما برادریم». اتاق چوبی کوچکی در فرودگاه هاوانا، پایتخت کوبا، میزبان این دیدار تاریخی بود؛ جایی که دو طرف سه ساعت تمام درباره سیاست و دین و جنگ با هم سخن گفتند. این اولین دیدار رهبران کاتولیک و ارتدکس پس از جدایی ارتدکس شرقی و رم در قرن یازدهم بود. پاتریارک که صحبتهایش را یک مترجم به پاپ فرانسیس منتقل میکرد، در ابتدای دیدار چنین گفت: «حالا همه چیز آسانتر است».
این دیدار دههها در دستورکار دو طرف قرار داشت؛ اما هر بار موانعی از دیدار مستقیم رهبران اصلیترین مذاهب مسیحیت جلوگیری کرده بود. حالا موانع نهایی در نهایت برداشته شده و پاپ به این باور رسیده که باید به کدورتها پایان داد و کلیسای روسیه هم احساس میکند حوادث خاورمیانه وحدت مسیحیان را ضروری کرده است.
گمانههای بسیاری درباره چرایی دیدار دو طرف پس از هزار سال مطرح شده؛ اما مقامات کلیسا با پافشاری میگویند که دیدار تاریخی رهبران ارتدکس و کاتولیک، غیرسیاسی است و تنها هدفش رسیدگی به آزار و اذیت و رنجهایی است که مسلمانان خاورمیانه در سالهای اخیر متحمل شدهاند. روز سهشنبه نمایندگان کیریل و کشیشها در دیدار با روزنامهنگاران در صومعه «دانیلوف» مسکو، مقر کلیسای ارتدکس روسیه گفتند که دیدار دو طرف به دلیل تغییر نگاه کلیسای ارتدکس ممکن شده است. به گفته آنها، کلیسای ارتدکس دیگر احساس نمیکند که کلیسای کاتولیک به دنبال گسترش نفوذ خود در روسیه و اوکراین است. آنها همچنین پاپ فرانسیس را بهخاطر دیدار با «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهوری روسیه و مخالفت با مداخله نظامی غرب در سوریه ستایش کردند. «الکساندر ولکوف» سخنگوی اسقف کیریل، هم در جواب این سؤال که آیا پوتین قرار ملاقات در کوبا را تأیید کرده، فقط گفت: «صددرصد تضمین میکنم که دیدار رهبران کلیسا هیچ ربطی به سیاست ندارد».
اما بسیاری از ناظران همصدا با رسانههای روسی نظر دیگری دارند. به باور آنها دیدار رهبر کلیسای ارتدکس با پاپ فرانسیس درواقع مأموریتی سیاسی برای کاهش انزوای روسیه در میانه تحریمهای غرب بر سر مداخله مسکو در اوکراین و انتقاد از بمباران شهرهای سوریه است. نگاهی به پیشینه رابطه کلیسای ارتدکس با دولت روسیه شاید بسیاری را به همین باور برساند یا دستکم نزدیک کند.
بهلحاظ تاریخی کلیسای ارتدکس روسیه همواره روابط نزدیکی با دولت این کشور داشته است و رابطه کیریل و پوتین هم آنقدر نزدیک است که رهبر کلیسای ارتدکس پوتین را «معجزهای از سوی خدا» میخواند. نزدیکی دو طرف بیشک سیاست و دین را در این کشور به هم نزدیک میکند و گواه این مدعا هم پشتیبانی کیریل از پوتین در انتخابات ریاستجمهوری 2012 است.
از آن سو هم پوتین بارها دلدادگیاش به اسقف اعظم را ثابت کرده است. بهترین مثال شاید دستگیری اعضای گروه موسیقی «پوسی رایت» در سال 2012 باشد. «ماریا آلیوخینا» و «نادژدا تولوکونیکووا» دو عضو این گروه، فوریه ۲۰۱۲ پس از اجرای تصنیف جنجالی و اعتراضآمیز «دعای پانکی» در کلیسای جامع مسکو دستگیر و چند ماه بعد به اتهام «اخلال» و دامنزدن به «نفرت مذهبی» به دو سال حبس محکوم شدند. در این تصنیف از حمایتهای کلیسای ارتدکس از ولادیمیر پوتین انتقاد شده بود.
«الکسی ماکارکین» یکی از تحلیلگران روسی میگوید، تنها دلیل موافقت رهبر کلیسای کاتولیک با این دیدار درخواست پوتین از او بوده است. به گفته این تحلیلگر، «به روسیه بهخاطر مواضعش در سوریه از سوی غرب و جهان عرب انتقاد شده است و ازهمینرو هر نیروی اجتماعیای که روسیه را محکوم نکند، مثمرثمر واقع میشود». او میگوید که پاپ متحد روسیه نیست؛ اما روسیه میتواند از استدلال او برای حفاظت از مسیحیان برای توجیه حضور نظامی خود در سوریه استفاده کند.
در سالهای اخیر رهبر کاتولیکهای جهان چندین بار با نمایندگان مختلف کلیساهای ارتدکس ملاقات کرده است؛ اما دیدار با اسقف اعظم کلیسای ارتدکس روسیه برای نخستینبار انجام میگیرد. به باور «ماشا لیپمن» که محقق و تحلیلگر سیاسی است، کلیسای ارتدکس روسیه با این دیدار همزمان، هم از سیاستهای کرملین حمایت کرد و هم در آستانه دیدار نمایندگان ۱۴ کلیسای ارتدکس در ماه ژوئن در یونان تأکید کرده که نقش مهمی در میان کلیساهای مسیحی دارد. به گفته او، کلیسای ارتدکس بهخاطر ازدستدادن نفوذ خود در اوکراین، بهدلیل درگیریهای آنجا، باید خود را در خارج از مرزهای روسیه ثابت کند.
«پاپ فرانسیس» رهبر کاتولیکهای جهان در لباس همیشگی سفیدش با شبکلاهی بر سر و «پاتریارک کیریل» رهبر کلیسای ارتدکس روسیه با ردایی سیاه و کلاه گنبدیشکل سفید آغوش خود را به روی یکدیگر باز کردند و هرکدام گونه دیگری را سهبار بوسیدند. بعد از هزار سال با هم دیدار کردند و گفتند: «ما برادریم». اتاق چوبی کوچکی در فرودگاه هاوانا، پایتخت کوبا، میزبان این دیدار تاریخی بود؛ جایی که دو طرف سه ساعت تمام درباره سیاست و دین و جنگ با هم سخن گفتند. این اولین دیدار رهبران کاتولیک و ارتدکس پس از جدایی ارتدکس شرقی و رم در قرن یازدهم بود. پاتریارک که صحبتهایش را یک مترجم به پاپ فرانسیس منتقل میکرد، در ابتدای دیدار چنین گفت: «حالا همه چیز آسانتر است».
این دیدار دههها در دستورکار دو طرف قرار داشت؛ اما هر بار موانعی از دیدار مستقیم رهبران اصلیترین مذاهب مسیحیت جلوگیری کرده بود. حالا موانع نهایی در نهایت برداشته شده و پاپ به این باور رسیده که باید به کدورتها پایان داد و کلیسای روسیه هم احساس میکند حوادث خاورمیانه وحدت مسیحیان را ضروری کرده است.
گمانههای بسیاری درباره چرایی دیدار دو طرف پس از هزار سال مطرح شده؛ اما مقامات کلیسا با پافشاری میگویند که دیدار تاریخی رهبران ارتدکس و کاتولیک، غیرسیاسی است و تنها هدفش رسیدگی به آزار و اذیت و رنجهایی است که مسلمانان خاورمیانه در سالهای اخیر متحمل شدهاند. روز سهشنبه نمایندگان کیریل و کشیشها در دیدار با روزنامهنگاران در صومعه «دانیلوف» مسکو، مقر کلیسای ارتدکس روسیه گفتند که دیدار دو طرف به دلیل تغییر نگاه کلیسای ارتدکس ممکن شده است. به گفته آنها، کلیسای ارتدکس دیگر احساس نمیکند که کلیسای کاتولیک به دنبال گسترش نفوذ خود در روسیه و اوکراین است. آنها همچنین پاپ فرانسیس را بهخاطر دیدار با «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهوری روسیه و مخالفت با مداخله نظامی غرب در سوریه ستایش کردند. «الکساندر ولکوف» سخنگوی اسقف کیریل، هم در جواب این سؤال که آیا پوتین قرار ملاقات در کوبا را تأیید کرده، فقط گفت: «صددرصد تضمین میکنم که دیدار رهبران کلیسا هیچ ربطی به سیاست ندارد».
اما بسیاری از ناظران همصدا با رسانههای روسی نظر دیگری دارند. به باور آنها دیدار رهبر کلیسای ارتدکس با پاپ فرانسیس درواقع مأموریتی سیاسی برای کاهش انزوای روسیه در میانه تحریمهای غرب بر سر مداخله مسکو در اوکراین و انتقاد از بمباران شهرهای سوریه است. نگاهی به پیشینه رابطه کلیسای ارتدکس با دولت روسیه شاید بسیاری را به همین باور برساند یا دستکم نزدیک کند.
بهلحاظ تاریخی کلیسای ارتدکس روسیه همواره روابط نزدیکی با دولت این کشور داشته است و رابطه کیریل و پوتین هم آنقدر نزدیک است که رهبر کلیسای ارتدکس پوتین را «معجزهای از سوی خدا» میخواند. نزدیکی دو طرف بیشک سیاست و دین را در این کشور به هم نزدیک میکند و گواه این مدعا هم پشتیبانی کیریل از پوتین در انتخابات ریاستجمهوری 2012 است.
از آن سو هم پوتین بارها دلدادگیاش به اسقف اعظم را ثابت کرده است. بهترین مثال شاید دستگیری اعضای گروه موسیقی «پوسی رایت» در سال 2012 باشد. «ماریا آلیوخینا» و «نادژدا تولوکونیکووا» دو عضو این گروه، فوریه ۲۰۱۲ پس از اجرای تصنیف جنجالی و اعتراضآمیز «دعای پانکی» در کلیسای جامع مسکو دستگیر و چند ماه بعد به اتهام «اخلال» و دامنزدن به «نفرت مذهبی» به دو سال حبس محکوم شدند. در این تصنیف از حمایتهای کلیسای ارتدکس از ولادیمیر پوتین انتقاد شده بود.
«الکسی ماکارکین» یکی از تحلیلگران روسی میگوید، تنها دلیل موافقت رهبر کلیسای کاتولیک با این دیدار درخواست پوتین از او بوده است. به گفته این تحلیلگر، «به روسیه بهخاطر مواضعش در سوریه از سوی غرب و جهان عرب انتقاد شده است و ازهمینرو هر نیروی اجتماعیای که روسیه را محکوم نکند، مثمرثمر واقع میشود». او میگوید که پاپ متحد روسیه نیست؛ اما روسیه میتواند از استدلال او برای حفاظت از مسیحیان برای توجیه حضور نظامی خود در سوریه استفاده کند.
در سالهای اخیر رهبر کاتولیکهای جهان چندین بار با نمایندگان مختلف کلیساهای ارتدکس ملاقات کرده است؛ اما دیدار با اسقف اعظم کلیسای ارتدکس روسیه برای نخستینبار انجام میگیرد. به باور «ماشا لیپمن» که محقق و تحلیلگر سیاسی است، کلیسای ارتدکس روسیه با این دیدار همزمان، هم از سیاستهای کرملین حمایت کرد و هم در آستانه دیدار نمایندگان ۱۴ کلیسای ارتدکس در ماه ژوئن در یونان تأکید کرده که نقش مهمی در میان کلیساهای مسیحی دارد. به گفته او، کلیسای ارتدکس بهخاطر ازدستدادن نفوذ خود در اوکراین، بهدلیل درگیریهای آنجا، باید خود را در خارج از مرزهای روسیه ثابت کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.