داستانهایی از روزگار سخت
سختترین قسمت انتخاب
«وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود» رمانی است از جودیت کِر، نویسنده آلمانی که با ترجمه روحانگیز شریفیان از طرف نشر مروارید منتشر شده است. جودیت کِر نویسندهای است که در دوران رویکارآمدن نازیها در آلمان، به دلیل مخالفت پدرش با آنها و نوشتن مقالات انتقادی دربارهشان، مجبور میشود همراه خانواده از آلمان فرار کند. همین فرار، که چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی رمان آمده است در زمان نُه سالگی جودیت کِر اتفاق میافتد و تجربههای حاصل از این فرار، مواد خامِ رمان «وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود» را فراهم آورده است. در مقدمه ترجمه فارسی، درباره آنچه نوشته شدن این رمان را رقم زده است میخوانیم: «جودیت کِر در برلین از پدر و مادری یهودی متولد شده است. پدرش آلفرد کِر نویسندهای برجسته بود که به شدت با نازیهای آلمان، حتی پیش از اینکه روی کار بیایند، مخالف بود و در مقالههایش آنها را سخت مورد انتقاد قرار میداد. زمانی که هیتلر سر کار آمد، ناچار با خانوادهاش از آلمان فرار کرد. در آن زمان جودیت نه سالش بود. وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود سرگذشت تجربههای او از این دوران است. فرار در آخرین لحظه، زندگی در دهکدهای در
سوئیس، رفتن به پاریس و در نهایت مهاجرت به انگلستان بخشی از این دوران هستند. او در دو جلد دیگر، ماجراهای زندگیاش در لندنِ دوران جنگ جهانی دوم، رفتن به مدرسه هنر و سرانجام ازدواجش با نویسندهای به نام نایجل نیل را بازگو میکند».آنچه در ادامه میآید سطرهایی است از رمان وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود: «آخرین روزهای مدرسه ماکس و آنا خیلی عجیب بود. هنوز اجازه نداشتند به کسی بگویند دارند از آنجا میروند و خودشان هم در مدرسه آن را فراموش میکردند. مثلا آنا از اینکه نقشی در تئاتر به او داده بودند خیلی خوشحال بود، اما بعدا یادش آمد که اصلا در آن ظاهر نخواهد شد. ماکس دعوت جشن تولدی را قبول کرده بود که هرگز به آن نمیرفت. آنوقت راهی خانهای میشدند که اتاقهاش روزبهروز خالیتر میشد و وسایلشان داخل صندوقهای چوبی و چمدانها قرار میگرفتند. سختترین قسمت انتخاب اسباببازیهایشان بود. کدام را بردارند، کدام را بگذارند! جعبه بازی شطرنج و مار و پله خیلی بزرگ بود. عاقبت فقط جا برای یکیدوتا کتاب و یکی از عروسکهای آنا باقی مانده بود. آنا نمیدانست خرگوش صورتیاش را بردارد که از وقتی به یاد داشت همیشه کنارش بود، یا سگ
پشمیای که تازه هدیه گرفته بود و وقت نکرده بود با آن بازی کند. همپی آن را برایش در چمدان گذاشت. ماکس توپ فوتبالش را برداشت. ماما گفت بعدا هرچه را خواستند برایشان به سوئیس میفرستند، پس معلوم بود که قرار است برای مدت زیادی آنجا بمانند».
قصههای اردوگاه
«قصههای کولیما» مجموعهای ششجلدی است از وارلام شالاموف، شاعر و نویسنده روس. «ساحل چپ»، که اخیرا با ترجمه نازلی اصغرزاده از طرف نشر مروارید منتشر شده، کتاب دوم از این مجموعه است. شالاموف در قصههای این کتاب از تجربه حضور خود در اردوگاههای کار اجباری دوره استالین نوشته است. او پس از طی دورانی سخت در این اردوگاهها، به عنوان پرستار به بیمارستانهای اردوگاههای کار اجباری فرستاده میشود. او شاهد عینی بسی چیزها از یکی از مخوفترین دورههای تاریخ روسیه است. در بخشی از مقدمه مترجم بر مجموعه «ساحل چپ» درباره وجه ادبی این قصهها میخوانیم: «شالاموف در ساختار داستانی خود، سبک نوین و فرای سنتهای کلاسیک را ابداع میکند و روایتهای تاریخی را سنگ زیربنای آن قرار میدهد و بدینسان مستندات و ادبیات را به هم پیوند میدهد. قصههای کولیما تحقیق و تفحصی است در راستای ارائه سبک نوین بیانی و روایی، در شرح ماجرایی غیرمتعارف و تثبیت حکایتهای استثنایی، چه از جنبه تاریخ بشری و چه رخنه در ژرفای روح آدمی. قصههای کولیما نه خیال است و نه چکیده حقایق، بلکه ثمره تراوشات مغزی بر پایه تجربهها و روایت شخصی است. اینجا از تغییر و
تحریف اثری نیست و همه چیز بکر است. اگر هم پیشنویسی در کار بوده باشد، طبعا در ژرفای ذهن است. قصههای کولیما تثبیت استثناهایی است در شرایط استثنایی. اینجا نه رئالیسمی در کار است و نه رمانتیسم و نه مدرنیسم که فرای ادبیات است و همزمان هم مستند است و هم غنی از قوه ادبی». برخی داستانهای مجموعه «ساحل چپ» عبارتاند از: «جذامیان»، «در بخش پذیرش»، «تیم زمینشناسان»، «آکادمیسین»، «نقشه معدن الماس»، «بهترین تعریف»، «جادو» و «کتابفروش». آنچه در پی میآید قسمتی است از داستان «جذامیان» از این مجموعه: «وقتی جنگ پایان گرفت، در بیمارستان، در برابر چشمان من، تراژدی غریبی روی داد. جنگ باعث شده بود، از قعر زندگی، قشری بالا بیاید که پیش از آن در همه جا و همه حال از ظاهر شدن زیر نور خورشید واهمه داشت. اینها از محکومان یا اقشار زیرزمینی نبودند، اینها قشر کاملا پنهان و متفاوتی بودند. در دوران جنگ جذامخانهها از هم پاشیده شده و جذامیان با سایر اقشار مردم در هم آمیخته بودند. آیا این یک جنگ پنهان بود، یا آشکار؟ جنگ شیمیایی بود یا میکروبی؟ جذامیان به سهولت خود را بهجای مجروحان و معلولان جنگی جا میزدند، با آنان که به سمت مشرق
میگریختند، همراه میشدند و به زندگی معمول، هرچند دهشتناکی بازمیگشتند؛ زندگیای که آنان را بهجای قربانیان و شاید هم قهرمانان جنگ میپذیرفت. جذامیان مانند دیگران زندگی و فعالیت میکردند. جنگ باید به پایان میرسید تا مسئولان امر جذامیان را به خاطر میآوردند و بار دیگر جذامخانهها دایر و از نو، با وجود آنان انباشته میشدند. جذامیان در میان مردم میزیستند، در حملهها، عقبنشینیها، شادیها و شور و شوق پیروزی شرکت میکردند. در کارخانهجات و مزارع کار میکردند، رئیس و مرئوس میشدند، به جز خدمت سربازی که هرگز زیر بار آن نمیرفتند. شکل معیوب انگشتانشان، بیشباهت به آسیبها و جراحتهای جنگی نبود و اغلب آنان خود را از معلولان جنگی معرفی میکردند که در جمع جمعیت چندمیلیونی، انگشتشمار بودند».
سختترین قسمت انتخاب
«وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود» رمانی است از جودیت کِر، نویسنده آلمانی که با ترجمه روحانگیز شریفیان از طرف نشر مروارید منتشر شده است. جودیت کِر نویسندهای است که در دوران رویکارآمدن نازیها در آلمان، به دلیل مخالفت پدرش با آنها و نوشتن مقالات انتقادی دربارهشان، مجبور میشود همراه خانواده از آلمان فرار کند. همین فرار، که چنانکه در مقدمه ترجمه فارسی رمان آمده است در زمان نُه سالگی جودیت کِر اتفاق میافتد و تجربههای حاصل از این فرار، مواد خامِ رمان «وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود» را فراهم آورده است. در مقدمه ترجمه فارسی، درباره آنچه نوشته شدن این رمان را رقم زده است میخوانیم: «جودیت کِر در برلین از پدر و مادری یهودی متولد شده است. پدرش آلفرد کِر نویسندهای برجسته بود که به شدت با نازیهای آلمان، حتی پیش از اینکه روی کار بیایند، مخالف بود و در مقالههایش آنها را سخت مورد انتقاد قرار میداد. زمانی که هیتلر سر کار آمد، ناچار با خانوادهاش از آلمان فرار کرد. در آن زمان جودیت نه سالش بود. وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود سرگذشت تجربههای او از این دوران است. فرار در آخرین لحظه، زندگی در دهکدهای در
سوئیس، رفتن به پاریس و در نهایت مهاجرت به انگلستان بخشی از این دوران هستند. او در دو جلد دیگر، ماجراهای زندگیاش در لندنِ دوران جنگ جهانی دوم، رفتن به مدرسه هنر و سرانجام ازدواجش با نویسندهای به نام نایجل نیل را بازگو میکند».آنچه در ادامه میآید سطرهایی است از رمان وقتی هیتلر خرگوش صورتی مرا ربود: «آخرین روزهای مدرسه ماکس و آنا خیلی عجیب بود. هنوز اجازه نداشتند به کسی بگویند دارند از آنجا میروند و خودشان هم در مدرسه آن را فراموش میکردند. مثلا آنا از اینکه نقشی در تئاتر به او داده بودند خیلی خوشحال بود، اما بعدا یادش آمد که اصلا در آن ظاهر نخواهد شد. ماکس دعوت جشن تولدی را قبول کرده بود که هرگز به آن نمیرفت. آنوقت راهی خانهای میشدند که اتاقهاش روزبهروز خالیتر میشد و وسایلشان داخل صندوقهای چوبی و چمدانها قرار میگرفتند. سختترین قسمت انتخاب اسباببازیهایشان بود. کدام را بردارند، کدام را بگذارند! جعبه بازی شطرنج و مار و پله خیلی بزرگ بود. عاقبت فقط جا برای یکیدوتا کتاب و یکی از عروسکهای آنا باقی مانده بود. آنا نمیدانست خرگوش صورتیاش را بردارد که از وقتی به یاد داشت همیشه کنارش بود، یا سگ
پشمیای که تازه هدیه گرفته بود و وقت نکرده بود با آن بازی کند. همپی آن را برایش در چمدان گذاشت. ماکس توپ فوتبالش را برداشت. ماما گفت بعدا هرچه را خواستند برایشان به سوئیس میفرستند، پس معلوم بود که قرار است برای مدت زیادی آنجا بمانند».
قصههای اردوگاه
«قصههای کولیما» مجموعهای ششجلدی است از وارلام شالاموف، شاعر و نویسنده روس. «ساحل چپ»، که اخیرا با ترجمه نازلی اصغرزاده از طرف نشر مروارید منتشر شده، کتاب دوم از این مجموعه است. شالاموف در قصههای این کتاب از تجربه حضور خود در اردوگاههای کار اجباری دوره استالین نوشته است. او پس از طی دورانی سخت در این اردوگاهها، به عنوان پرستار به بیمارستانهای اردوگاههای کار اجباری فرستاده میشود. او شاهد عینی بسی چیزها از یکی از مخوفترین دورههای تاریخ روسیه است. در بخشی از مقدمه مترجم بر مجموعه «ساحل چپ» درباره وجه ادبی این قصهها میخوانیم: «شالاموف در ساختار داستانی خود، سبک نوین و فرای سنتهای کلاسیک را ابداع میکند و روایتهای تاریخی را سنگ زیربنای آن قرار میدهد و بدینسان مستندات و ادبیات را به هم پیوند میدهد. قصههای کولیما تحقیق و تفحصی است در راستای ارائه سبک نوین بیانی و روایی، در شرح ماجرایی غیرمتعارف و تثبیت حکایتهای استثنایی، چه از جنبه تاریخ بشری و چه رخنه در ژرفای روح آدمی. قصههای کولیما نه خیال است و نه چکیده حقایق، بلکه ثمره تراوشات مغزی بر پایه تجربهها و روایت شخصی است. اینجا از تغییر و
تحریف اثری نیست و همه چیز بکر است. اگر هم پیشنویسی در کار بوده باشد، طبعا در ژرفای ذهن است. قصههای کولیما تثبیت استثناهایی است در شرایط استثنایی. اینجا نه رئالیسمی در کار است و نه رمانتیسم و نه مدرنیسم که فرای ادبیات است و همزمان هم مستند است و هم غنی از قوه ادبی». برخی داستانهای مجموعه «ساحل چپ» عبارتاند از: «جذامیان»، «در بخش پذیرش»، «تیم زمینشناسان»، «آکادمیسین»، «نقشه معدن الماس»، «بهترین تعریف»، «جادو» و «کتابفروش». آنچه در پی میآید قسمتی است از داستان «جذامیان» از این مجموعه: «وقتی جنگ پایان گرفت، در بیمارستان، در برابر چشمان من، تراژدی غریبی روی داد. جنگ باعث شده بود، از قعر زندگی، قشری بالا بیاید که پیش از آن در همه جا و همه حال از ظاهر شدن زیر نور خورشید واهمه داشت. اینها از محکومان یا اقشار زیرزمینی نبودند، اینها قشر کاملا پنهان و متفاوتی بودند. در دوران جنگ جذامخانهها از هم پاشیده شده و جذامیان با سایر اقشار مردم در هم آمیخته بودند. آیا این یک جنگ پنهان بود، یا آشکار؟ جنگ شیمیایی بود یا میکروبی؟ جذامیان به سهولت خود را بهجای مجروحان و معلولان جنگی جا میزدند، با آنان که به سمت مشرق
میگریختند، همراه میشدند و به زندگی معمول، هرچند دهشتناکی بازمیگشتند؛ زندگیای که آنان را بهجای قربانیان و شاید هم قهرمانان جنگ میپذیرفت. جذامیان مانند دیگران زندگی و فعالیت میکردند. جنگ باید به پایان میرسید تا مسئولان امر جذامیان را به خاطر میآوردند و بار دیگر جذامخانهها دایر و از نو، با وجود آنان انباشته میشدند. جذامیان در میان مردم میزیستند، در حملهها، عقبنشینیها، شادیها و شور و شوق پیروزی شرکت میکردند. در کارخانهجات و مزارع کار میکردند، رئیس و مرئوس میشدند، به جز خدمت سربازی که هرگز زیر بار آن نمیرفتند. شکل معیوب انگشتانشان، بیشباهت به آسیبها و جراحتهای جنگی نبود و اغلب آنان خود را از معلولان جنگی معرفی میکردند که در جمع جمعیت چندمیلیونی، انگشتشمار بودند».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.