نگاهی به پوستر «به دنیا آمدن»
اما و اگرهای مبهم
احمدرضا دالوند
برای بررسی اهمیت پوستر در تبلیغ فیلم، یا انتشار سندی که علیالقاعده باید تا سالها پس از دیدهشدن فیلم در اذهان باقی بماند، میبایستی محور بررسی خود را در ارزیابی پوسترهای سینمایی جشنواره فیلم فجر پیشاپیش ابلاغ کنم. تصویر و نوشته (کلام و نقش) دو عنصر اساسی اغلب پوسترها هستند و بنا بر اقتضای کار، گاه تصویر (اعم از عکس، طراحی و نقاشی یا پردازش فرم از طریق نرمافزارهای پیکسلی یا وکتور) و گاه نوشته (اعم از تایپ و پردازش تایپوگرافیک، خوشنویسی یا ساختار کالیگرافیک و انواع تکنیکهای تولید نوشتار) و گاه تلفیقی از تصویر و نوشته، شخصیت اصلی را در طراحی پوستر بر عهده میگیرند. در واقع میخواهم بگویم کلمه و تصویر دو بال تشکیلدهنده در سازماندهی و طراحی یک پوستر محسوب میشوند. در پوستر «به دنیا آمدن»، ترکیب و امتزاج بخشی از حروف عنوان پوستر با «منطق دستنوشته» handlettering و سایر کلمات با «منطق حروفچینی» typesetting به چه دلیلی است؟ ... دلیلی که نمیتوان استدلال روشن و بامعنایی برایش یافت. کلمات «به» و «آمدن» با منطق دستنویسانه و کلمه «دنیا» با منطق حروفچینی است. استفاده از چنین تمهیدی در طراحی گرافیک سابقه زیادی دارد و اصلا هم امر اسرارآمیزی نیست. در طراحی گرافیک، بهطورکلی، حلاوت این شگرد وقتی آشکار میشود که بیننده با کمی مکث متوجه خلاقیتی شود که در نگارش کاراکتر حروف مستتر است. البته به طور خاص پپف در این پوستر نشانی از بیان معنا از طریق تایپوگرام و دستنوشته وجود ندارد. چنانچه از تصویر یک مرد و زن- درون کادر دایره - و تصویر یک ردپا- درون یک کادر مربع - بگذریم، که شاید طراح میخواسته از برداشت نمادین «مربع» به عنوان نمادی زمینی و مادی، ... و «دایره» به مثابه نمادی آسمانی بهره بگیرد (شاید هم اصلا چنین نیتی نداشته است)... بگذریم که باید پرسید: چرا باید در بررسی و نگاه به یک پوستر این همه شاید و اما مطرح شود؟ در این پوستر معضل لیآوت (چیدمان حروف) و رعایتنشدن نکات اولیه در چرایی اعمال: چپچین و راستچین و وسطچین؛ مربوط به اسامی و اطلاعات کلامی پوستر «به دنیا آمدن» به تعداد اما و چرا و اگرهای مبهم میافزاید؛ و همین نکتههاست که قدرت انتقال برقآسای این رسانه صریح و مدرن را دچار گنگی و تفاسیر متعدد میکند که با ذات گرافیک به طور عام و پوستر به طور خاص منافات دارد.
برای بررسی اهمیت پوستر در تبلیغ فیلم، یا انتشار سندی که علیالقاعده باید تا سالها پس از دیدهشدن فیلم در اذهان باقی بماند، میبایستی محور بررسی خود را در ارزیابی پوسترهای سینمایی جشنواره فیلم فجر پیشاپیش ابلاغ کنم. تصویر و نوشته (کلام و نقش) دو عنصر اساسی اغلب پوسترها هستند و بنا بر اقتضای کار، گاه تصویر (اعم از عکس، طراحی و نقاشی یا پردازش فرم از طریق نرمافزارهای پیکسلی یا وکتور) و گاه نوشته (اعم از تایپ و پردازش تایپوگرافیک، خوشنویسی یا ساختار کالیگرافیک و انواع تکنیکهای تولید نوشتار) و گاه تلفیقی از تصویر و نوشته، شخصیت اصلی را در طراحی پوستر بر عهده میگیرند. در واقع میخواهم بگویم کلمه و تصویر دو بال تشکیلدهنده در سازماندهی و طراحی یک پوستر محسوب میشوند. در پوستر «به دنیا آمدن»، ترکیب و امتزاج بخشی از حروف عنوان پوستر با «منطق دستنوشته» handlettering و سایر کلمات با «منطق حروفچینی» typesetting به چه دلیلی است؟ ... دلیلی که نمیتوان استدلال روشن و بامعنایی برایش یافت. کلمات «به» و «آمدن» با منطق دستنویسانه و کلمه «دنیا» با منطق حروفچینی است. استفاده از چنین تمهیدی در طراحی گرافیک سابقه زیادی دارد و اصلا هم امر اسرارآمیزی نیست. در طراحی گرافیک، بهطورکلی، حلاوت این شگرد وقتی آشکار میشود که بیننده با کمی مکث متوجه خلاقیتی شود که در نگارش کاراکتر حروف مستتر است. البته به طور خاص پپف در این پوستر نشانی از بیان معنا از طریق تایپوگرام و دستنوشته وجود ندارد. چنانچه از تصویر یک مرد و زن- درون کادر دایره - و تصویر یک ردپا- درون یک کادر مربع - بگذریم، که شاید طراح میخواسته از برداشت نمادین «مربع» به عنوان نمادی زمینی و مادی، ... و «دایره» به مثابه نمادی آسمانی بهره بگیرد (شاید هم اصلا چنین نیتی نداشته است)... بگذریم که باید پرسید: چرا باید در بررسی و نگاه به یک پوستر این همه شاید و اما مطرح شود؟ در این پوستر معضل لیآوت (چیدمان حروف) و رعایتنشدن نکات اولیه در چرایی اعمال: چپچین و راستچین و وسطچین؛ مربوط به اسامی و اطلاعات کلامی پوستر «به دنیا آمدن» به تعداد اما و چرا و اگرهای مبهم میافزاید؛ و همین نکتههاست که قدرت انتقال برقآسای این رسانه صریح و مدرن را دچار گنگی و تفاسیر متعدد میکند که با ذات گرافیک به طور عام و پوستر به طور خاص منافات دارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.