مجتبی عطاردی، پس از یکسال و نیم آزاد شد
آزادی با طعم میانجیگری عمانی
شرق، زینب اسماعیلی: بازداشت در آمریکا، آزادی، فرودگاه مسقط و بعد فرودگاه امام خمینی ایران؛ مسیری که روزهای گذشته استاد ایرانی زندانی در آمریکا گذراند و امروز وارد تهران میشود. چند سالی است که پشت صحنه آزادی هر زندانی ایرانی در آمریکا یا هر آمریکایی زندانی در ایران، نام کشور کوچکی در جنوب تنگههرمز دیده میشود؛ کشور عمان هم نام با دریایی در مرز جنوبی کشور ایران. زندانیان دیگری هم مسیر برعکس را طی کردهاند، اوین، فرودگاه امام خمینی، مسقط و بعد واشنگتن. «سارا شورد»، «جاش فتال» و «شین باوئر» سه کوهنورد آمریکایی بودند که به اتهام جاسوسی در ایران دستگیر و بازداشت شده بودند. اگرچه در اخبار رسمی، از نقش مهم عمان در آزادی این سه جوان آمریکایی سخن گفته نشد اما دیدار آنها با خانوادههایشان در فرودگاه مسقط، معلوم میکرد کشور کوچکی که در این بین نقش ایفا کرده؛ کشور پادشاهی عمان با 300 هزار کیلومتر مربع مساحت است. این بار هدف تلاشهای دیپلماتهای میانجی عمان، آزادی «مجتبی عطاردی»، استادیار دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف بود که بر اساس اعلام وزارت خارجه ایران از 16 آذر 1390 پس از سفر به لسآنجلس در بازداشت به سر
میبرد. اتهام این ایرانی خرید تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی برای ایران و نقض تحریمهای آمریکا علیه تهران بود. رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه روز گذشته در مورد بازداشت این فرد توضیح داد که «دکتر عطاردی که در آذرماه سال90 به منظور شرکت در یک سمینار علمی به آمریکا سفر کرده بود، توسط نیروهای امنیتی این کشور بازداشت شد و دادگاه آمریکایی پس از گذشت 16 ماه طولانی کردن غیرموجه پروسه بازجویی، وی را به مدت سپری شده در بازداشت خانگی محکوم و حکم آزادی وی را صادر کرد.»بنا به اعلام شبکه خبری دولتی «پرس تیوی»، مجتبی عطاردی زمان دستگیری ۵۴ساله بوده و از زمان بازداشت مدتی در بازداشتگاه شهر دابلین ایالت کالیفرنیا در ۵۰کیلومتری سان فرانسیسکو به سر برده است.
عطاردی، پس از آزادی در این فرودگاه پیاده شده و بنا به گزارش «فارس» در فرودگاه مسقط با استقبال کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در عمان و یکی از مشاوران سلطان قابوس پادشاه عمان مواجه شده است و خبرگزاریهای خارجی این سه نفر را در یک قاب عکس جا دادهاند. دیگر زندانیانی که با واسطه عمان طعم آزادی را چشیدند نیز فرودگاه مسقط را خوب به یاد دارند. شهریور89 پیش از یکی از سفرهای محمود احمدینژاد به نیویورک، «سارا شورد» تبعه آمریکایی بازداشت شده در ایران به اتهام جاسوسی با پرداخت وثیقه 500میلیونتومانی، از سوی دولت عمان آزاد شد و با هواپیمای اختصاصی مقامات ارشد عمان از پاویون تشریفات فرودگاه مهرآباد راهی عمان شد؛ آزادیای که با نامناسب بودن وضعیت جسمی «سارا شورد» تبیین شد. دولت عمان اگرچه پرداخت وثیقه برای آزادی «شورد» را تایید نکرد اما اقدام او موجب شد مقامات ارشد سیاسی دولت آمریکا مراتب قدردانی خود را از دولت سلطان قابوس به جا آورند. اما دو پQسر کوهنورد به اندازه «سارا» خوششانس نبودند، آنها Qیکسال بعد (1390) با رایزنی دولت عمان، عراق و سوییس، حافظ منافع آمریکا در تهران آزاد شدند اما همچنان نقش دولت کوچک عمان
آنقدر زیاد بود که زندانیان آزاد شده ابتدا پا به فرودگاه مسقط گذاشتند. «شین باوئر» و «جاش فتال»، با قرار وثیقه پنجمیلیاردریالی، آزاد شدند. همچنین آزادی رکسانا صابری، روزنامهنگار ایرانی- آمریکایی بازداشتشده در تهران نیز با تلاشهای دیپلماتیک عمان عملی شد.
سلطان قابوس که درمواجهه با شورش پارتیزانهای چپگرای ظفار در دهه 70میلادی در جوانی سلطنت خود را مدیون دولت وقت ایران است، تاکنون بارها موجب آزادی زندانیان ایرانی در آمریکا و انگلیس نیز شدهاست. آزادی «شهرزاد میرقلیخان» از زندان آمریکا و «نصرتالله تاجیک»، دیپلمات ایرانی در حبس خانگی در انگلیس نیز مرهون تلاشهای دیپلماتیک دولت عمان است. شهرزاد میرقلیخان، دسامبر ٢٠٠٨ به جرم تلاش برای ارسال تجهیزات نظامی به ایران در آمریکا محاکمه و به پنج سال زندان محکوم شده بود. اتهام او تلاش برای خرید و ارسال سه هزار دوربین دید در شب به ایران بود که با قوانین ایالات متحده راجع به تحریم تسلیحاتی ایران مغایرت داشت. خانم میرقلیخان پیشتر به همین اتهام در اتریش بازداشت، محاکمه و محکوم شده بود و به گفته منابع داخلی، برای ادای توضیحات در مورد اتهامات همسرش داوطلبانه به آمریکا رفت اما در آن کشور بازداشت شد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز گذشته پس از تایید خبر آزادی مجتبی عطاردی از زندان در مورد حمایت از حقوق هموطنان زندانی در خارج از کشور و تامین آزادی آنها در اسرعوقت افزود: وزارت امور خارجه آزادی هموطنان زندانی در خارج از
کشور را از اولویتهای اصلی خود دانسته و از هیچ اقدامی در این زمینه دریغ نخواهد کرد.
---------------------
---------------------
تحليل سیدجلال ساداتیان از نقش مسقط در تهران و واشنگتن:
میانجیگری با مسووليت محدود
گفته میشود عمان در جریان آزادی یک استاد دانشگاه ایرانی زندانی در آمریکا نقش داشتهاست، پیشتر هم چنین نقشی ایفا کرده است. چه عاملی این کشور را حائز نقش میانجی کردهاست؟
بهطور کلی کشورهایی که نوسانات زیادی در روابطشان با کشورهای دیگر نداشتهاند و حرکتهای تندی در هیچ جهتی از خود بروز ندادهاند؛ میتوانند نقش میانجی برای دو جریان ایفا کنند که گاهی در سطح بالاتر و گاه در سطح پایین است. دولت عمان و ایران از زمان پهلوی روابط خوبی با هم داشتند و دولت پهلوی در جریان «ظفار» کمکهای قابل توجهی به دولت سلطانقابوس کرد. در دوران جنگ ایران و عراق نیز سلطانقابوس روابط خوبی با ایران داشت و بعد از جنگ نیز روابط متعادلی بین این دو کشور وجود داشت، نه فراتر از حد نه پایینتر از آن. البته در این سالها عمان با غرب نیز روابط خوبی داشت. با نگاهی به تاریخچه عمان میتوان جمعبندی کرد که این کشور ظرفیت میانجیگری محدودی در برخی امور دارد که نمونه آن نیز تلاش برایآزادی سه کوهنورد آمریکایی و آزادی مجتبی عطاردی، استاد دانشگاه است. اما مشخص نیست که ظرفیت این کشور در حدی باشد که روابط دو کشور را در حد کامل پوشش دهد؛ تا بهحال در سطح دیپلماسی محدود توانسته موفق عمل کند.
در مورد رابطه ایران و آمریکا نیز گاهی این بحث مطرح میشود که عمان قصد دارد، نقش میانجی ایفا کند، آیا دیپلماسی این کشور توان حل این مشکل را دارد؟
شرایط ایران و آمریکا به اینگونه نیست که کشوری بتواند با میانجیگری همه چیز را فراهم کند، بلکه ابعاد مختلفی پیدا کرده است. موضوع رابطه این دو کشور در شرایطی قرار ندارد که کشوری با دیپلماسیای مثل دیپلماسی ورزشی یا سفر محرمانه بتواند به نتیجه برساند. مسایل منطقهای موضوع هستهای تهران، مسایل مربوط به تروریسم، نهضتهای آزادیبخش منطقه و مسایل دیگری در رابطه این دو کشور وجود دارد که با یک یا دو جلسه یا ایفای نقش یک میانجی قابل رفع نیست. مشکل این دو کشور در یک پروسه زمانی و یکسری حرکتها و جلسات، ولو برخی توافقات بهصورت پشتپرده انجام شود، اما در قالب مذاکرات آشکار قابل رفع است. ممکن است کشوری مانند عمان قدمهایی بردارد اما به تنهایی نمیتواند همه مشکلات موجود در مناسبات ایران و آمریکا را رفع کند.
شرق، زینب اسماعیلی: بازداشت در آمریکا، آزادی، فرودگاه مسقط و بعد فرودگاه امام خمینی ایران؛ مسیری که روزهای گذشته استاد ایرانی زندانی در آمریکا گذراند و امروز وارد تهران میشود. چند سالی است که پشت صحنه آزادی هر زندانی ایرانی در آمریکا یا هر آمریکایی زندانی در ایران، نام کشور کوچکی در جنوب تنگههرمز دیده میشود؛ کشور عمان هم نام با دریایی در مرز جنوبی کشور ایران. زندانیان دیگری هم مسیر برعکس را طی کردهاند، اوین، فرودگاه امام خمینی، مسقط و بعد واشنگتن. «سارا شورد»، «جاش فتال» و «شین باوئر» سه کوهنورد آمریکایی بودند که به اتهام جاسوسی در ایران دستگیر و بازداشت شده بودند. اگرچه در اخبار رسمی، از نقش مهم عمان در آزادی این سه جوان آمریکایی سخن گفته نشد اما دیدار آنها با خانوادههایشان در فرودگاه مسقط، معلوم میکرد کشور کوچکی که در این بین نقش ایفا کرده؛ کشور پادشاهی عمان با 300 هزار کیلومتر مربع مساحت است. این بار هدف تلاشهای دیپلماتهای میانجی عمان، آزادی «مجتبی عطاردی»، استادیار دانشکده برق دانشگاه صنعتی شریف بود که بر اساس اعلام وزارت خارجه ایران از 16 آذر 1390 پس از سفر به لسآنجلس در بازداشت به سر
میبرد. اتهام این ایرانی خرید تجهیزات پیشرفته آزمایشگاهی برای ایران و نقض تحریمهای آمریکا علیه تهران بود. رامین مهمانپرست، سخنگوی وزارت خارجه روز گذشته در مورد بازداشت این فرد توضیح داد که «دکتر عطاردی که در آذرماه سال90 به منظور شرکت در یک سمینار علمی به آمریکا سفر کرده بود، توسط نیروهای امنیتی این کشور بازداشت شد و دادگاه آمریکایی پس از گذشت 16 ماه طولانی کردن غیرموجه پروسه بازجویی، وی را به مدت سپری شده در بازداشت خانگی محکوم و حکم آزادی وی را صادر کرد.»بنا به اعلام شبکه خبری دولتی «پرس تیوی»، مجتبی عطاردی زمان دستگیری ۵۴ساله بوده و از زمان بازداشت مدتی در بازداشتگاه شهر دابلین ایالت کالیفرنیا در ۵۰کیلومتری سان فرانسیسکو به سر برده است.
عطاردی، پس از آزادی در این فرودگاه پیاده شده و بنا به گزارش «فارس» در فرودگاه مسقط با استقبال کاردار سفارت جمهوری اسلامی ایران در عمان و یکی از مشاوران سلطان قابوس پادشاه عمان مواجه شده است و خبرگزاریهای خارجی این سه نفر را در یک قاب عکس جا دادهاند. دیگر زندانیانی که با واسطه عمان طعم آزادی را چشیدند نیز فرودگاه مسقط را خوب به یاد دارند. شهریور89 پیش از یکی از سفرهای محمود احمدینژاد به نیویورک، «سارا شورد» تبعه آمریکایی بازداشت شده در ایران به اتهام جاسوسی با پرداخت وثیقه 500میلیونتومانی، از سوی دولت عمان آزاد شد و با هواپیمای اختصاصی مقامات ارشد عمان از پاویون تشریفات فرودگاه مهرآباد راهی عمان شد؛ آزادیای که با نامناسب بودن وضعیت جسمی «سارا شورد» تبیین شد. دولت عمان اگرچه پرداخت وثیقه برای آزادی «شورد» را تایید نکرد اما اقدام او موجب شد مقامات ارشد سیاسی دولت آمریکا مراتب قدردانی خود را از دولت سلطان قابوس به جا آورند. اما دو پQسر کوهنورد به اندازه «سارا» خوششانس نبودند، آنها Qیکسال بعد (1390) با رایزنی دولت عمان، عراق و سوییس، حافظ منافع آمریکا در تهران آزاد شدند اما همچنان نقش دولت کوچک عمان
آنقدر زیاد بود که زندانیان آزاد شده ابتدا پا به فرودگاه مسقط گذاشتند. «شین باوئر» و «جاش فتال»، با قرار وثیقه پنجمیلیاردریالی، آزاد شدند. همچنین آزادی رکسانا صابری، روزنامهنگار ایرانی- آمریکایی بازداشتشده در تهران نیز با تلاشهای دیپلماتیک عمان عملی شد.
سلطان قابوس که درمواجهه با شورش پارتیزانهای چپگرای ظفار در دهه 70میلادی در جوانی سلطنت خود را مدیون دولت وقت ایران است، تاکنون بارها موجب آزادی زندانیان ایرانی در آمریکا و انگلیس نیز شدهاست. آزادی «شهرزاد میرقلیخان» از زندان آمریکا و «نصرتالله تاجیک»، دیپلمات ایرانی در حبس خانگی در انگلیس نیز مرهون تلاشهای دیپلماتیک دولت عمان است. شهرزاد میرقلیخان، دسامبر ٢٠٠٨ به جرم تلاش برای ارسال تجهیزات نظامی به ایران در آمریکا محاکمه و به پنج سال زندان محکوم شده بود. اتهام او تلاش برای خرید و ارسال سه هزار دوربین دید در شب به ایران بود که با قوانین ایالات متحده راجع به تحریم تسلیحاتی ایران مغایرت داشت. خانم میرقلیخان پیشتر به همین اتهام در اتریش بازداشت، محاکمه و محکوم شده بود و به گفته منابع داخلی، برای ادای توضیحات در مورد اتهامات همسرش داوطلبانه به آمریکا رفت اما در آن کشور بازداشت شد. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز گذشته پس از تایید خبر آزادی مجتبی عطاردی از زندان در مورد حمایت از حقوق هموطنان زندانی در خارج از کشور و تامین آزادی آنها در اسرعوقت افزود: وزارت امور خارجه آزادی هموطنان زندانی در خارج از
کشور را از اولویتهای اصلی خود دانسته و از هیچ اقدامی در این زمینه دریغ نخواهد کرد.
---------------------
---------------------
تحليل سیدجلال ساداتیان از نقش مسقط در تهران و واشنگتن:
میانجیگری با مسووليت محدود
گفته میشود عمان در جریان آزادی یک استاد دانشگاه ایرانی زندانی در آمریکا نقش داشتهاست، پیشتر هم چنین نقشی ایفا کرده است. چه عاملی این کشور را حائز نقش میانجی کردهاست؟
بهطور کلی کشورهایی که نوسانات زیادی در روابطشان با کشورهای دیگر نداشتهاند و حرکتهای تندی در هیچ جهتی از خود بروز ندادهاند؛ میتوانند نقش میانجی برای دو جریان ایفا کنند که گاهی در سطح بالاتر و گاه در سطح پایین است. دولت عمان و ایران از زمان پهلوی روابط خوبی با هم داشتند و دولت پهلوی در جریان «ظفار» کمکهای قابل توجهی به دولت سلطانقابوس کرد. در دوران جنگ ایران و عراق نیز سلطانقابوس روابط خوبی با ایران داشت و بعد از جنگ نیز روابط متعادلی بین این دو کشور وجود داشت، نه فراتر از حد نه پایینتر از آن. البته در این سالها عمان با غرب نیز روابط خوبی داشت. با نگاهی به تاریخچه عمان میتوان جمعبندی کرد که این کشور ظرفیت میانجیگری محدودی در برخی امور دارد که نمونه آن نیز تلاش برایآزادی سه کوهنورد آمریکایی و آزادی مجتبی عطاردی، استاد دانشگاه است. اما مشخص نیست که ظرفیت این کشور در حدی باشد که روابط دو کشور را در حد کامل پوشش دهد؛ تا بهحال در سطح دیپلماسی محدود توانسته موفق عمل کند.
در مورد رابطه ایران و آمریکا نیز گاهی این بحث مطرح میشود که عمان قصد دارد، نقش میانجی ایفا کند، آیا دیپلماسی این کشور توان حل این مشکل را دارد؟
شرایط ایران و آمریکا به اینگونه نیست که کشوری بتواند با میانجیگری همه چیز را فراهم کند، بلکه ابعاد مختلفی پیدا کرده است. موضوع رابطه این دو کشور در شرایطی قرار ندارد که کشوری با دیپلماسیای مثل دیپلماسی ورزشی یا سفر محرمانه بتواند به نتیجه برساند. مسایل منطقهای موضوع هستهای تهران، مسایل مربوط به تروریسم، نهضتهای آزادیبخش منطقه و مسایل دیگری در رابطه این دو کشور وجود دارد که با یک یا دو جلسه یا ایفای نقش یک میانجی قابل رفع نیست. مشکل این دو کشور در یک پروسه زمانی و یکسری حرکتها و جلسات، ولو برخی توافقات بهصورت پشتپرده انجام شود، اما در قالب مذاکرات آشکار قابل رفع است. ممکن است کشوری مانند عمان قدمهایی بردارد اما به تنهایی نمیتواند همه مشکلات موجود در مناسبات ایران و آمریکا را رفع کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.