در افغانستان چه میگذرد
از مدت 9 ماه به این سو که حاکمیت افغانستان به دست گروه تروریستی طالبان افتاده است، کشور با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکند؛ ازجمله بحران بیکاری، اقتصادی و امنیتی، مردم افغانستان را در شرایطی غیر قابل تحمل قرار داده است. اما تا هنوز طالبان هیچ برنامهای برای حل این بحرانها نداشته و تنها کاری که کردهاند افزایش محدودیت روزافزون برای زنان بوده است.
نفیسه بهار - روزنامهنگار افغان
از مدت 9 ماه به این سو که حاکمیت افغانستان به دست گروه تروریستی طالبان افتاده است، کشور با مشکلات زیادی دستوپنجه نرم میکند؛ ازجمله بحران بیکاری، اقتصادی و امنیتی، مردم افغانستان را در شرایطی غیر قابل تحمل قرار داده است. اما تا هنوز طالبان هیچ برنامهای برای حل این بحرانها نداشته و تنها کاری که کردهاند افزایش محدودیت روزافزون برای زنان بوده است. فرمان اخیر طالبان که بیشتر تندروانه است، در مورد حجاب اجباری و پوشش مشخص، واکنشهای زیادی را در پی داشته است. در این فرمان پوشاندن کامل صورت به استثنای چشمها الزامی دانسته شده و بهترین حجاب چادری (برقع) معرفی شده و حجاب سیاه که کوتاه و چسبان نباشد نیز به عنوان حجاب شناخته شده است. همچنان گفته شده که زن در صورت غیرلزوم نباید از خانه بیرون شود. این در حالی است که بهخاطر رعایتنکردن پوشش تعیینشده ولی شخص مذکور که «پدر، برادر و شوهر» است، تحت مراتب ذکرشده مورد بازپرسی و مجازات قرار میگیرد.
بااینحال، این فرمان طالبان تازگی ندارد؛ از شروع دانشگاها در افغانستان در محیط دانشگاه برای دانشآموزان اناث همچنان قیودات زیادی در رابطه با حجاب و گشتوگذار وضع شده بود که سرانجام به حجاب اعلامشده نیز اکتفا نکردند و روزهای هفته را بین دانشآموزان دختر و پسر تقسیم کردند. در گفتوگویی که با دانشآموزان دانشگاهای دولتی داشتم، فضا را وحشتناک و غیرقابل تحمل توصیف میکنند.
آرزو (اسم مستعار) که یکی از دانشآموزان دانشکده ژورنالیسم است، میگوید: «فضای دانشگاه واقعا خفهکننده است، با آنکه لباس سیاه بلند، دستکش و جوراب سیاه میپوشیم اما باز هم زیر لباسهای ما به صورت کامل توسط مأموران طالبان مورد بررسی قرار میگیرد تا «پتلون کوبای -شلوار لی- یا پتلون چسب نپوشیده باشیم. آنان زنهای خشنی هستند که توسط طالبان گماشته شدهاند». به گفته آرزو، بهخاطر اینکه دانشآموزان از نقاب یا روبند استفاده نمیکنند هر روز مورد توهین و تحقیر قرار میگیرد و حتی در اکثر موارد به آنها اجازه ورود به دانشگاه داده نمیشود و زیاد اتفاق افتاده که دانشجویان در مسیر و هنگام رفتوآمد به دانشگاه توسط افراد امربهمعروف بهخاطر نداشتن روبند از موتر پایین میآورند. این دختران ناگزیرند پیاده راهی دانشگاه شوند. به گفته خانم آرزو در محیط دانشگاه که یک محیط آکادمیک است، افراد خشن طالبان در هر گوشه و کنار اسلحه به دست گشتزنی میکنند و کنترل همه امور را به دست دارند. در این صورت دانشجویان نهتنها «امنیت روانی» ندارند بلکه از لحاظ فیزیکی هم در امان نیستند. خانم آرزو در ادامه حرفهایش میافزاید: «طالبان هر اتفاقی را در دانشگاه، به پوشش ما زنها ربط میدهد و حتی اکثر ساعات درسیمان بیشتر از اینکه به موضوعات درسی و تخصصی پرداخته شود، در رابطه با حجاب زنان سخن گفته میشود».
ریحانه ناصری، دانشآموز انجنیری، وضعیت دانشگاه «بلخ» را تأسفبارتر از دانشگاه «کابل» توصیف میکند؛ او میگوید فضای دانشگاه دگر یک فضای آکادمیک نیست، بلکه زندانی است که هر روز مورد بازجویی و شکنجه قرار میگیریم. او از چشمدیدهای خودش در محیط دانشگاه میگوید: «امروز اشک از چشمانم جاری شد، زمانی که دختری را دیدم که بهخاطر نداشتن روبند و بهخاطر عکسگرفتن از خودش در محیط دانشگاه مورد لت و کوب قرار گرفت و در داخل کانتینر دانشگاه زندانی شد. واقعا دور از انسانیت است! ما با این وضعیت چگونه تمرکز داشته باشیم و درس بخوانیم؟». خانم ناصری میافزاید که خودش هم بارها بهخاطر نداشتن روبند مورد توهین و تحقیر قرار گرفته است؛ اما ریحانه تأکید میکند که با بیعدالتی مبارزه میکند و میگوید «هیچگاهی تسلیمشدنی نیستم و مبارزه خواهم کرد».
با وجود این، «شمایل ناصری»، فعال حقوق زن تأکید میکند: «طالبان با اجباریکردن چادری (برقع) و پیچاندن مکمل، میخواهند که زن را عملا از اجتماع حذف کنند». به گفته شمایل «این ناعادلانه است که نوع پوشش و رنگ لباس که خصوصیترین مسائل زندگی ماست توسط طالبان تعیین شود». شمایل میگوید: «با آنکه بیرون به صورت گسترده سیاهپوش و برقعپوش شده اما من برقع نخواهم پوشید، چون خودم برای لغو این فرمان مبارزه میکنم». به گفته خانم ناصری او از اوایل ورود طالبان در افغانستان در کنار همرزمانش علیه قوانین و فرامین زنستیزانه طالبان مبارزه کرده و باز هم مبارزه خواهند کرد. اما خانم ناصری با وجود مبارزات مستمرشان از نهادهای حقوق بشری و رهبران فمینیستی جهان شکایت دارد. از این گروههایی که هنوز آنها را مورد حمایت جدی قرار ندادهاند و سبب شدهاند تا زنان و گروههایی همچون او در میدان مبارزه با گروه طالبان که یک گروه تروریستی و زنستیز است، تنها بمانند.
اینها تنها گوشهای از مشکلات زنان افغاناند که در کنار مشکلات دیگر وجود دارد؛ مشکلاتی که اکثرا خاموشانه به فراموشی سپرده میشوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.