راستها دوباره در آمریکای لاتین حاکم میشوند
«دیگر آن دوران گذشت که ایالات متحده آمریکا میتوانست در این بخش از کره زمین برنامههای خودش را داشته باشد و بدون بازخواست یا محاسبه و مجازاتی در کشورهای منطقه دخالت کند». اینها حرفهای «باراک اوباما»، رئیسجمهور آمریکاست که در نشست رهبران همایش تشکلهای جامعه مدنی آمریکای لاتین در حاشیه اجلاس سران دولتهای آمریکای لاتین در «پاناما» سال گذشته میلادی ایراد کرد. اما آیا اینها یکسری حرفهای ظاهری و اطمینانبخش بود که به اقتضای روابط دیپلماتیک بیان میشد یا یک واقعیت بوده و نشان میدهد که واشنگتن به صورتی جدی از سیاست «دخالتجویانه»اش در آمریکای لاتین دست کشیده است؟ پیش از اوباما، «وودرو ویلسون» بیستوهشتمین رئیسجمهور آمریکا نیز گفته بود آمریکا هرگز به زور در آمریکای لاتین اقدام نخواهد کرد. او حتی در جریان انقلاب مکزیک همین سیاست را در پیش گرفت و در آن دخالت نکرد. این در حالی بود که آمریکا آمادگی بهرهبرداری از برداشت «فرانکلین روزولت» پیرامون «اصل مونرو» و توجیه اشغال کامل مکزیک را داشت. اما در نهایت سیاست «انتظار هوشمندانه» را اتخاذ کرد. فرانکلین روزولت یکی دیگر از رؤسایجمهور آمریکا بود که سیاست حسن همجواری با کشورهای آمریکای لاتین را در پیش گرفت و به تدریج نیروهای آمریکایی را از برخی کشورهای کوچک خارج کرد. اما بلافاصله بعد از آن آمریکا تصمیم گرفت قویترین نفوذ و هیمنه را بر کشورهای این قاره داشته باشد. تاریخ گذشته آمریکا و آمریکای لاتین به کرات این تجربه را نشان میدهد. بهاینترتیب آیا مردم آمریکای جنوبی میتوانند حرفهای باراک اوباما را باور کنند؟ در ابتدای دهه 90 قرن گذشته، به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و کاهش تنشهای دوران جنگ سرد، آمریکا تصمیم گرفت مشت آهنین خود در آمریکای لاتین را سست کند تا قاره آمریکای لاتین با مساحتی معادل 17.9 میلیون کیلومتر و جمعیتی فراتر از 371 میلیون نفر (2005) بتواند نفسی تازه کند. به دنبال این سیاست بود که این قاره شاهد موجی از تحولات دموکراتیک عمیق شد؛ تحولاتی که دیکتاتوریهای سیاه پشتیبانیشده از سوی آمریکا را سرنگون میکرد. روشن است که این تحولات مورد پسند واشنگتن نبود و کاملا با رویکرد نظامهای دیکتاتوری گذشته و دوست آمریکا در تناقض بود. زمانی که «هوگو چاوز»، رئیسجمهوری سابق ونزوئلا در سال 1999 به پیروزی رسید دشمنی بین او و آمریکا شکل گرفت و تا آخر نیز ادامه داشت. چاوز ضمن انتقاد شدید از آمریکا، از سایر کشورهای آمریکای لاتین نیز خواست به لحاظ سیاسی و اقتصادی، کشورهای خود را توسعه دهند. آمریکا برای سرنگونکردن چاوز از هیچ وسیلهای فروگذار نکرد، از جمله حمایت از گروههای راستگرا که در ماه دسامبر گذشته توانستند با استفاده از وضعیت بد اقتصادی ناشی از سقوط قیمتهای نفت، در انتخابات پارلمانی پیروز شوند. مسئله به همین شکل در آرژانتین نیز تکرار شد و از همان زمانی که «نستور کرشنر» در سال 2003 به قدرت رسید، این کشور آماج حملات و فشارهای اقتصادی و رسانهای آمریکا قرار گرفت تا اینکه ماه نوامبر گذشته پس از یک دوره افتوخیز «ماوریسو ماکری»، نامزد جناح راست این کشور توانست در دور دوم انتخابات ریاستجمهوری آرژانتین به پیروزی رسیده و «دانیال سولی»، نامزد جناح چپ را شکست دهد. اکنون، هدف بعدی برزیل است؛ کشوری که تحت فشار رسانههای غربی است و هر روزه از فساد حکومت و نحوه اداره این کشور مطالبی منتشر میشود تا آنجا که آژانس امنیت ملی (NSA) اقدام به جاسوسی از دفتر «دیلما روسف»، رئیسجمهوری این کشور کرد. به گفته «ادوارد اسنودن»، افشاگر سایت «ویکی لیکس»، برزیل اصلیترین هدف مراکز جاسوسی آمریکاست. در همین رابطه هفتهنامه «اکونومیست» که به تحولات سراسر جهان میپردازد، در یکی از شمارههای خود به صورت ویژه به ونزوئلا، آرژانتین و برزیل پرداخت. به گفته این هفتهنامه، در همه این کشورها پژواکهای تحریککننده و بیدارشوندگی شنیده میشود. به دنبال این سه کشور طبعا نوبت به بقیه کشورها بهخصوص بولیوی، اکوادور و... میرسد تا یکبار دیگر سیاست آمریکای لاتین را به سمت راست چرخانده و سر بهراه کنند. در این میان آنچه روشن است اینکه فشارهای اقتصادی و سیاسی غرب از یکسو و فساد دولتهای چپگرا در آمریکای لاتین مانند دو تیغه یک قیچی بازگشت راستگرایان را به قدرت تسهیل میکند.
منبع: الخلیج
«دیگر آن دوران گذشت که ایالات متحده آمریکا میتوانست در این بخش از کره زمین برنامههای خودش را داشته باشد و بدون بازخواست یا محاسبه و مجازاتی در کشورهای منطقه دخالت کند». اینها حرفهای «باراک اوباما»، رئیسجمهور آمریکاست که در نشست رهبران همایش تشکلهای جامعه مدنی آمریکای لاتین در حاشیه اجلاس سران دولتهای آمریکای لاتین در «پاناما» سال گذشته میلادی ایراد کرد. اما آیا اینها یکسری حرفهای ظاهری و اطمینانبخش بود که به اقتضای روابط دیپلماتیک بیان میشد یا یک واقعیت بوده و نشان میدهد که واشنگتن به صورتی جدی از سیاست «دخالتجویانه»اش در آمریکای لاتین دست کشیده است؟ پیش از اوباما، «وودرو ویلسون» بیستوهشتمین رئیسجمهور آمریکا نیز گفته بود آمریکا هرگز به زور در آمریکای لاتین اقدام نخواهد کرد. او حتی در جریان انقلاب مکزیک همین سیاست را در پیش گرفت و در آن دخالت نکرد. این در حالی بود که آمریکا آمادگی بهرهبرداری از برداشت «فرانکلین روزولت» پیرامون «اصل مونرو» و توجیه اشغال کامل مکزیک را داشت. اما در نهایت سیاست «انتظار هوشمندانه» را اتخاذ کرد. فرانکلین روزولت یکی دیگر از رؤسایجمهور آمریکا بود که سیاست حسن همجواری با کشورهای آمریکای لاتین را در پیش گرفت و به تدریج نیروهای آمریکایی را از برخی کشورهای کوچک خارج کرد. اما بلافاصله بعد از آن آمریکا تصمیم گرفت قویترین نفوذ و هیمنه را بر کشورهای این قاره داشته باشد. تاریخ گذشته آمریکا و آمریکای لاتین به کرات این تجربه را نشان میدهد. بهاینترتیب آیا مردم آمریکای جنوبی میتوانند حرفهای باراک اوباما را باور کنند؟ در ابتدای دهه 90 قرن گذشته، به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و کاهش تنشهای دوران جنگ سرد، آمریکا تصمیم گرفت مشت آهنین خود در آمریکای لاتین را سست کند تا قاره آمریکای لاتین با مساحتی معادل 17.9 میلیون کیلومتر و جمعیتی فراتر از 371 میلیون نفر (2005) بتواند نفسی تازه کند. به دنبال این سیاست بود که این قاره شاهد موجی از تحولات دموکراتیک عمیق شد؛ تحولاتی که دیکتاتوریهای سیاه پشتیبانیشده از سوی آمریکا را سرنگون میکرد. روشن است که این تحولات مورد پسند واشنگتن نبود و کاملا با رویکرد نظامهای دیکتاتوری گذشته و دوست آمریکا در تناقض بود. زمانی که «هوگو چاوز»، رئیسجمهوری سابق ونزوئلا در سال 1999 به پیروزی رسید دشمنی بین او و آمریکا شکل گرفت و تا آخر نیز ادامه داشت. چاوز ضمن انتقاد شدید از آمریکا، از سایر کشورهای آمریکای لاتین نیز خواست به لحاظ سیاسی و اقتصادی، کشورهای خود را توسعه دهند. آمریکا برای سرنگونکردن چاوز از هیچ وسیلهای فروگذار نکرد، از جمله حمایت از گروههای راستگرا که در ماه دسامبر گذشته توانستند با استفاده از وضعیت بد اقتصادی ناشی از سقوط قیمتهای نفت، در انتخابات پارلمانی پیروز شوند. مسئله به همین شکل در آرژانتین نیز تکرار شد و از همان زمانی که «نستور کرشنر» در سال 2003 به قدرت رسید، این کشور آماج حملات و فشارهای اقتصادی و رسانهای آمریکا قرار گرفت تا اینکه ماه نوامبر گذشته پس از یک دوره افتوخیز «ماوریسو ماکری»، نامزد جناح راست این کشور توانست در دور دوم انتخابات ریاستجمهوری آرژانتین به پیروزی رسیده و «دانیال سولی»، نامزد جناح چپ را شکست دهد. اکنون، هدف بعدی برزیل است؛ کشوری که تحت فشار رسانههای غربی است و هر روزه از فساد حکومت و نحوه اداره این کشور مطالبی منتشر میشود تا آنجا که آژانس امنیت ملی (NSA) اقدام به جاسوسی از دفتر «دیلما روسف»، رئیسجمهوری این کشور کرد. به گفته «ادوارد اسنودن»، افشاگر سایت «ویکی لیکس»، برزیل اصلیترین هدف مراکز جاسوسی آمریکاست. در همین رابطه هفتهنامه «اکونومیست» که به تحولات سراسر جهان میپردازد، در یکی از شمارههای خود به صورت ویژه به ونزوئلا، آرژانتین و برزیل پرداخت. به گفته این هفتهنامه، در همه این کشورها پژواکهای تحریککننده و بیدارشوندگی شنیده میشود. به دنبال این سه کشور طبعا نوبت به بقیه کشورها بهخصوص بولیوی، اکوادور و... میرسد تا یکبار دیگر سیاست آمریکای لاتین را به سمت راست چرخانده و سر بهراه کنند. در این میان آنچه روشن است اینکه فشارهای اقتصادی و سیاسی غرب از یکسو و فساد دولتهای چپگرا در آمریکای لاتین مانند دو تیغه یک قیچی بازگشت راستگرایان را به قدرت تسهیل میکند.
منبع: الخلیج
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.