|

نظم در عین بی‌نظمی

دکتر مجید حسینی‌زاد . کارشناس رسانه

تلویزیون کشورمان درحال‌حاضر شرایط ویژه‌ای را تجربه می‌کند. به‌هرترتیب بعد از تعویض مدیران و روی‌کارآمدن مدیران جدید مثل هر تغییر دیگری، سیاست‌های تلویزیون نیز دستخوش تغییر شد و راهکارهایی برای بهبود شرایط تلویزیون پیشنهاد شد که یکی از این پیشنهادها تلفیق شبکه‌ها و جابه‌جایی مدیران بود. به‌نوعی می‌توان گفت ساختار مدیریتی تلویزیون چنین چیزی را طلب می‌کرد و به‌هرترتیب اتفاق افتاد. از زمان روی‌کار‌آمدن مدیران جدید تا به امروز اتفاقات زیادی در تلویزیون رخ داده است و معمولا چند وقت یک‌بار خبری از رسانه ملی به جریانی تبدیل می‌شود، همین اواخر صحبت‌هایی از اختلاف مدیران در رسانه ملی به‌گوش می‌رسید که مشخص نیست تا چه حد می‌تواند واقعیت داشته باشد؟ و می‌توان گفت در چند ماه اخیر تا حد زیادی سرگشتگی در سیستم مدیریت تلویزیون به‌چشم می‌خورد. طبیعتا در ساختاری که همه چیز از نظم خاصی پیروی می‌کند، باید انتظار داشت که هر چیز در جای مناسب خودش قرار داشته باشد؛ مثلا برای تولید یک برنامه یا سریال تهیه‌کننده طرحی ارائه می‌دهد، شورای طرح شبکه طرح را تصویب می‌کنند و... و مثل تمام رسانه‌های دنیا سیستم ممیزی نیز در چارچوب قوانین تلویزیون خط و مشی‌اش را مشخص می‌کند و به سازندگان ارائه می‌دهد؛ اما مدتی است که به‌نظر می‌رسد همه چیز خیلی در جای خودش نیست. معاونت‌ها در هم ادغام شده است و یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که در سیستم مدیریت تلویزیون رخ داد، این بود که واحد نمایش سیما به‌وجود آمد و اختیار سفارش و تولید سریال از دست مدیران شبکه‌های مختلف خارج شد. بسیاری از محصولاتی که درحال‌حاضر از شبکه‌های مختلف سیما روی آنتن می‌رود محصول تصمیم‌گیری واحد نمایش سیماست و طرح‌هایی که از این مرکز اجازه ساخت دریافت کرده‌اند و با فیلم‌نامه‌های آنها موافقت شده است. درست یا غلط بودن این تصمیم منظور ما نیست یا حتی اشاره به اینکه بعد از استعفای مدیر این مرکز ادامه فعالیت‌های آن در آینده به‌چه‌صورت خواهد بود؟ از این حرف می‌خواهم به اینجا برسم که نمونه بارز تصمیم‌گیری در این مرکز ساخت سریال‌هایی از جنس «در حاشیه2» است. سریالی که در فصل پیشین خود بسیار موفق عمل کرد و همان‌طور که از سابقه سازنده و تیم بازیگرانش سراغ داریم چیزی جز این نیز پیش‌بینی نمی‌شد؛ اما مدتی است که فصل دوم این سریال از شبکه سوم سیما درحال پخش است که به ‌نظر بسیاری از مخاطبانش فاصله زیادی از فصل پیشینش دارد و آن‌چنان که باید، در جذب مخاطب درست عمل نکرده است. به‌نظر می‌رسد فصل دوم سریال «در حاشیه» نیز به گرفتاری‌ای که سایر سریال‌ها با آن دست‌به‌گریبان هستند، دچار شده است و سازندگان آن با دست بسته به سراغ ساخت فصل دوم این سریال رفته‌اند. حمله به فصل اول این مجموعه و بازخوردهایی که بعد از سری نخست آن اتفاق افتاد، باعث شد تا حد زیادی سازندگان این سریال در فصل دوم با احتیاط بیشتری پیش بروند و درحال‌حاضر می‌بینیم سریال در مکانی روایت می‌شود که مشخص نیست کجاست و قرار است از چه حرف بزند؟ آن‌طور که از ظاهر امر پیداست در این فصل تا حد زیادی سعی شده است به کسی انتقادی نشود. حتی مخاطب دیگر کمتر اثری از مهران مدیری در این سریال می‌بیند. در فصل اول این مجموعه حضور مهران مدیری در این مجموعه نیز یکی از اتفاقاتی بود که باعث می‌شد مخاطب با میل بیشتری سریال را دنبال کند؛ ولی در‌حال‌حاضر تنها صدای مهران مدیری در بخش‌های پشت صحنه سریال تنها اثری است که از او دیده می‌شود. با اینکه حضور مهران مدیری و گروه سازنده این سریال در تلویزیون اتفاق خوبی است؛ اما آثار مهران مدیری را باید با خودش مقایسه کرد و در این مقایسه متوجه می‌شویم که متأسفانه کیفیت اثر او مثل سابق نیست و تحلیل این اثر نیاز به دیده‌شدن باقی قسمت‌های آن دارد؛ اما آن چیزی که درحال‌حاضر از سریال استنباط می‌شود کیفیت نامطلوب بازی‌ها و فیلم‌نامه‌ای است که داستان را پیش می‌برد و به نظر بسیاری از کسانی که آثار مهران مدیری را پیگیری می‌کردند، همکاری او با نویسندگان طنزی که در سال‌های دور مجموعه‌های موفقی را تولید کردند، در جذب مخاطب بهتر عمل می‌کرد. این مشکل را طبیعتا می‌توان به دیگر سریال‌هایی که درحال‌حاضر از شبکه‌های سیما روی آنتن می‌رود نیز تعمیم داد؛ از‌جمله سریال‌های «معمای شاه» و «کیمیا» که نتوانستند آن‌طور که باید موفق عمل کنند. بسیاری از صاحب‌نظران درباره ایرادات تاریخی سریال «معمای شاه» سخن گفته‌اند یا سریال «کیمیا» که مثل هر سریال دیگری که می‌توانست بازنمایی واقعیت با عنصر تخیل باشد؛ اما در این سریال می‌بینیم که آن‌طور که باید به جنگ پرداخته نشده است. همه اینها به گمان من نشان‌دهنده به‌هم‌ریختگی ساختار تلویزیون است. از سوی دیگر می‌بینم که شبکه نمایش خانگی به‌مرور با تولید آثار با‌کیفیت به رقیب جدی تلویزیون تبدیل می‌شود و سریالی مثل «شهرزاد» توانسته است مخاطبان بیشتری را متوجه خود کند. از نظر من رسانه‌ای مثل تلویزیون بیش از هر جای دیگری مدیریت نیاز دارد و اینکه هر شخص در جای مناسب خود قرار بگیرد. در برخی موارد تنها به‌دلیل انتخاب نادرست مدیر بخشی از این سیستم ممکن است امور آن‌طور که باید پیش نرود. باید باور کنیم که اگر برخی از شبکه‌ها در برخی از برنامه‌ها موفق عمل می‌کنند، کافی نیست و تأثیر رسانه تنها تأثیر یک برنامه نیست. مثلا بخش خبر صداوسیما از جمله بخش‌هایی است که مخاطبان بسیاری دارد و به‌خوبی عمل می‌کند؛ اما رسانه ملی ما نیازمند توانمندی در همه بخش‌هاست. شاید این تعبیر که تلویزیون ما در‌حال‌حاضر نظمی در عین بی‌نظمی دارد درست‌ترین تعبیر از حال‌حاضر رسانه ملی باشد. این در‌هم‌ریختگی و پیچیدگی در ساختار، در طولانی مدت اثرات خوبی در تولید و ساخت برنامه نخواهد داشت و تأثیر مستقیمی در کیفیت آثار خواهد داشت؛ در شرایطی که تلویزیون کشور ما بیش از هر زمان دیگری باید به فکر مخاطبش باشد و هر روز به ساخت و تولید برنامه‌های متنوع برای سلایق متفاوت مخاطبش فکر کند.

تلویزیون کشورمان درحال‌حاضر شرایط ویژه‌ای را تجربه می‌کند. به‌هرترتیب بعد از تعویض مدیران و روی‌کارآمدن مدیران جدید مثل هر تغییر دیگری، سیاست‌های تلویزیون نیز دستخوش تغییر شد و راهکارهایی برای بهبود شرایط تلویزیون پیشنهاد شد که یکی از این پیشنهادها تلفیق شبکه‌ها و جابه‌جایی مدیران بود. به‌نوعی می‌توان گفت ساختار مدیریتی تلویزیون چنین چیزی را طلب می‌کرد و به‌هرترتیب اتفاق افتاد. از زمان روی‌کار‌آمدن مدیران جدید تا به امروز اتفاقات زیادی در تلویزیون رخ داده است و معمولا چند وقت یک‌بار خبری از رسانه ملی به جریانی تبدیل می‌شود، همین اواخر صحبت‌هایی از اختلاف مدیران در رسانه ملی به‌گوش می‌رسید که مشخص نیست تا چه حد می‌تواند واقعیت داشته باشد؟ و می‌توان گفت در چند ماه اخیر تا حد زیادی سرگشتگی در سیستم مدیریت تلویزیون به‌چشم می‌خورد. طبیعتا در ساختاری که همه چیز از نظم خاصی پیروی می‌کند، باید انتظار داشت که هر چیز در جای مناسب خودش قرار داشته باشد؛ مثلا برای تولید یک برنامه یا سریال تهیه‌کننده طرحی ارائه می‌دهد، شورای طرح شبکه طرح را تصویب می‌کنند و... و مثل تمام رسانه‌های دنیا سیستم ممیزی نیز در چارچوب قوانین تلویزیون خط و مشی‌اش را مشخص می‌کند و به سازندگان ارائه می‌دهد؛ اما مدتی است که به‌نظر می‌رسد همه چیز خیلی در جای خودش نیست. معاونت‌ها در هم ادغام شده است و یکی از مهم‌ترین اتفاقاتی که در سیستم مدیریت تلویزیون رخ داد، این بود که واحد نمایش سیما به‌وجود آمد و اختیار سفارش و تولید سریال از دست مدیران شبکه‌های مختلف خارج شد. بسیاری از محصولاتی که درحال‌حاضر از شبکه‌های مختلف سیما روی آنتن می‌رود محصول تصمیم‌گیری واحد نمایش سیماست و طرح‌هایی که از این مرکز اجازه ساخت دریافت کرده‌اند و با فیلم‌نامه‌های آنها موافقت شده است. درست یا غلط بودن این تصمیم منظور ما نیست یا حتی اشاره به اینکه بعد از استعفای مدیر این مرکز ادامه فعالیت‌های آن در آینده به‌چه‌صورت خواهد بود؟ از این حرف می‌خواهم به اینجا برسم که نمونه بارز تصمیم‌گیری در این مرکز ساخت سریال‌هایی از جنس «در حاشیه2» است. سریالی که در فصل پیشین خود بسیار موفق عمل کرد و همان‌طور که از سابقه سازنده و تیم بازیگرانش سراغ داریم چیزی جز این نیز پیش‌بینی نمی‌شد؛ اما مدتی است که فصل دوم این سریال از شبکه سوم سیما درحال پخش است که به ‌نظر بسیاری از مخاطبانش فاصله زیادی از فصل پیشینش دارد و آن‌چنان که باید، در جذب مخاطب درست عمل نکرده است. به‌نظر می‌رسد فصل دوم سریال «در حاشیه» نیز به گرفتاری‌ای که سایر سریال‌ها با آن دست‌به‌گریبان هستند، دچار شده است و سازندگان آن با دست بسته به سراغ ساخت فصل دوم این سریال رفته‌اند. حمله به فصل اول این مجموعه و بازخوردهایی که بعد از سری نخست آن اتفاق افتاد، باعث شد تا حد زیادی سازندگان این سریال در فصل دوم با احتیاط بیشتری پیش بروند و درحال‌حاضر می‌بینیم سریال در مکانی روایت می‌شود که مشخص نیست کجاست و قرار است از چه حرف بزند؟ آن‌طور که از ظاهر امر پیداست در این فصل تا حد زیادی سعی شده است به کسی انتقادی نشود. حتی مخاطب دیگر کمتر اثری از مهران مدیری در این سریال می‌بیند. در فصل اول این مجموعه حضور مهران مدیری در این مجموعه نیز یکی از اتفاقاتی بود که باعث می‌شد مخاطب با میل بیشتری سریال را دنبال کند؛ ولی در‌حال‌حاضر تنها صدای مهران مدیری در بخش‌های پشت صحنه سریال تنها اثری است که از او دیده می‌شود. با اینکه حضور مهران مدیری و گروه سازنده این سریال در تلویزیون اتفاق خوبی است؛ اما آثار مهران مدیری را باید با خودش مقایسه کرد و در این مقایسه متوجه می‌شویم که متأسفانه کیفیت اثر او مثل سابق نیست و تحلیل این اثر نیاز به دیده‌شدن باقی قسمت‌های آن دارد؛ اما آن چیزی که درحال‌حاضر از سریال استنباط می‌شود کیفیت نامطلوب بازی‌ها و فیلم‌نامه‌ای است که داستان را پیش می‌برد و به نظر بسیاری از کسانی که آثار مهران مدیری را پیگیری می‌کردند، همکاری او با نویسندگان طنزی که در سال‌های دور مجموعه‌های موفقی را تولید کردند، در جذب مخاطب بهتر عمل می‌کرد. این مشکل را طبیعتا می‌توان به دیگر سریال‌هایی که درحال‌حاضر از شبکه‌های سیما روی آنتن می‌رود نیز تعمیم داد؛ از‌جمله سریال‌های «معمای شاه» و «کیمیا» که نتوانستند آن‌طور که باید موفق عمل کنند. بسیاری از صاحب‌نظران درباره ایرادات تاریخی سریال «معمای شاه» سخن گفته‌اند یا سریال «کیمیا» که مثل هر سریال دیگری که می‌توانست بازنمایی واقعیت با عنصر تخیل باشد؛ اما در این سریال می‌بینیم که آن‌طور که باید به جنگ پرداخته نشده است. همه اینها به گمان من نشان‌دهنده به‌هم‌ریختگی ساختار تلویزیون است. از سوی دیگر می‌بینم که شبکه نمایش خانگی به‌مرور با تولید آثار با‌کیفیت به رقیب جدی تلویزیون تبدیل می‌شود و سریالی مثل «شهرزاد» توانسته است مخاطبان بیشتری را متوجه خود کند. از نظر من رسانه‌ای مثل تلویزیون بیش از هر جای دیگری مدیریت نیاز دارد و اینکه هر شخص در جای مناسب خود قرار بگیرد. در برخی موارد تنها به‌دلیل انتخاب نادرست مدیر بخشی از این سیستم ممکن است امور آن‌طور که باید پیش نرود. باید باور کنیم که اگر برخی از شبکه‌ها در برخی از برنامه‌ها موفق عمل می‌کنند، کافی نیست و تأثیر رسانه تنها تأثیر یک برنامه نیست. مثلا بخش خبر صداوسیما از جمله بخش‌هایی است که مخاطبان بسیاری دارد و به‌خوبی عمل می‌کند؛ اما رسانه ملی ما نیازمند توانمندی در همه بخش‌هاست. شاید این تعبیر که تلویزیون ما در‌حال‌حاضر نظمی در عین بی‌نظمی دارد درست‌ترین تعبیر از حال‌حاضر رسانه ملی باشد. این در‌هم‌ریختگی و پیچیدگی در ساختار، در طولانی مدت اثرات خوبی در تولید و ساخت برنامه نخواهد داشت و تأثیر مستقیمی در کیفیت آثار خواهد داشت؛ در شرایطی که تلویزیون کشور ما بیش از هر زمان دیگری باید به فکر مخاطبش باشد و هر روز به ساخت و تولید برنامه‌های متنوع برای سلایق متفاوت مخاطبش فکر کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.