|

شایگان اصفهان و پاریس را مقایسه کرد

اصفهان مظهر عالم رؤیا

داریوش شایگان با مقایسه دو شهر اصفهان و پاریس، اصفهان را مظهر مثالین عالم رؤیا و معلق در فضا دانست. داریوش شایگان، محقق و فیلسوف ایرانی ۲۱ دی‌ماه با موضوع «نگاه تطبیقی به دو فضای شهری: پاریس قرن نوزدهم و اصفهان عصر صفوی» در جامعه مهندسان مشاور ایران سخن گفت. در ابتدای این جلسه، مهندس سعید سادات‌نیا گزارشی از انجمن صنفی مهندسان مشاور ارائه کرد سپس علی دهباشی، فعال فرهنگی، در سخنانی کوتاه درباره داریوش شایگان گفت: حدود نیم‌قرن‌ از تألیف‌ کتاب‌ دوجلدی‌ ادیان‌ و مکتب‌های‌ فلسفی‌ هند، به‌ قلم‌ دکتر شایگان‌ می‌گذرد. با اینکه نگارش‌ آن از دوران‌ دانشجویی‌ شایگان‌ در دانشگاه‌ تهران‌ آغاز شد و در دوران‌ تدریس‌ او به‌ اتمام‌ رسید، این‌ کتاب‌ همچنان‌ تنها مأخذ معتبر فارسی‌ در حوزه مطالعات‌ ادیان‌ و مکتب‌های‌ فلسفی‌ هند است‌. دهباشی اظهار کرد: زمینه‌های‌ کاری‌ دکتر شایگان‌ شاید در یک‌ نگاه‌ خلاصه‌ به‌نظر برسد؛ اما وقتی‌ به‌ کتاب‌ها و مقالات‌ او نظر می‌افکنیم‌، به‌ گستردگی‌ مباحث‌ طرح‌شده‌ پی‌ می‌بریم‌؛ از آفاق‌ تفکر معنوی‌ در اسلام‌ ایرانی‌ تا افسون‌زدگی‌ جدید، از نقد آرای‌ داراشکوه‌ تا جست‌وجوی‌ فضاهای‌ گمشده‌ و پرسش‌ درباره چندگانگی‌ فرهنگی‌ و اینکه آیا تهران‌ مدینه‌ای‌ تمثیلی‌ است‌؟ شایگان همواره به ابعاد گوناگون فرهنگ و چندفرهنگی اندیشیده است. این روزها نیز شاهد انتشار جنون هشیاری از ایشان بودیم که به شارل بودلر، شاعر بزرگ فرانسه می‎پردازد. در کنار مباحث‌ فلسفی‌، آنچه دکتر شایگان‌ در معرفی‌ و یادبود استادان‌ و همکاران‌ خود نوشته‌، بسیار خواندنی‌ و دانستنی‌ است. در ادامه، داریوش شایگان به مقایسه پاریس و اصفهان پرداخت و گفت: قبل از هر چیز واجب می‌دانم بگویم که من نه شهرسازم، نه معمار، نه مورخ هنر، نه حتی جامعه‌شناس. من درواقع متفکری آزادم که پیش‌ترها در هندشناسی، ادیان و فلسفه تطبیقی دستی داشته‌ام. پس انتظار گفته محیرالعقولی از من نداشته باشید که امیدتان قطعا به یأس مبدل خواهد شد؛ البته اعتراف می‌کنم شهرهای قدیمی همیشه توجه من را برانگیخته‌اند، منظورم مدینه‌های بزرگ تاریخی است، چه در غرب و چه در شرق. شهرهایی که کوله‌بار سنگین تاریخ را بر دوش می‌کشند و بناهای پرعظمت و باشکوه تاریخ بشریت را در دل خود جا داده‌اند؛ مثل دلفی در یونان، بنارس در هند، آنگور وات در کامبوج، شهر ممنوعه در پکن، کیوتو در ژاپن، لوکسور در مصر، ماچوپیچو در پرو، اهرام عجیب فرهنگ مایاها در پالنکه و یوکاتان در مکزیک و گواتمالا. «عصر کاتدرال‌ها» که ژرژ دوبی در کتابی با همین عنوان به‌طرزی درخشان توصیفش کرده، برایم بی‌نهایت جذاب است. او ادامه داد: به شهرهایی مانند اصفهان، استانبول، فلورانس، رم و تولدو که مدینه‌هایی تمثیلی‌اند، عشق می‌ورزم؛ حتی سعی کرده‌ام پاریس را بشناسم، این عالم صغیر را که در عصر مسیحیت قرون وسطی مهد اندیشه و تفکر مدرسی بود و در قرن نوزدهم به‌قول والتر بنیامین که حقیقتا به این شهر عشق می‌ورزید، حکم پایتخت جهان را داشت.
وی افزود: در مقاله‌ای که عمری از آن می‌گذرد، با مقایسه پاریس و اصفهان کوشیده‌ام نشان دهم که این دو شهر تا چه اندازه قطب مخالف یکدیگرند. اگر پاریس دست‌پرورده هوسمان در دوره امپراتوری دوم فرانسه، به گفته زیبای بودلر «شهر پر از ازدحام، شهر پر از رؤیا، آنجا که اشباح در روز روشن بر عابران چنگ می‌اندازند» باشد، اصفهان مظهر مثالین عالم رؤیا و معلق در فضاست.

داریوش شایگان با مقایسه دو شهر اصفهان و پاریس، اصفهان را مظهر مثالین عالم رؤیا و معلق در فضا دانست. داریوش شایگان، محقق و فیلسوف ایرانی ۲۱ دی‌ماه با موضوع «نگاه تطبیقی به دو فضای شهری: پاریس قرن نوزدهم و اصفهان عصر صفوی» در جامعه مهندسان مشاور ایران سخن گفت. در ابتدای این جلسه، مهندس سعید سادات‌نیا گزارشی از انجمن صنفی مهندسان مشاور ارائه کرد سپس علی دهباشی، فعال فرهنگی، در سخنانی کوتاه درباره داریوش شایگان گفت: حدود نیم‌قرن‌ از تألیف‌ کتاب‌ دوجلدی‌ ادیان‌ و مکتب‌های‌ فلسفی‌ هند، به‌ قلم‌ دکتر شایگان‌ می‌گذرد. با اینکه نگارش‌ آن از دوران‌ دانشجویی‌ شایگان‌ در دانشگاه‌ تهران‌ آغاز شد و در دوران‌ تدریس‌ او به‌ اتمام‌ رسید، این‌ کتاب‌ همچنان‌ تنها مأخذ معتبر فارسی‌ در حوزه مطالعات‌ ادیان‌ و مکتب‌های‌ فلسفی‌ هند است‌. دهباشی اظهار کرد: زمینه‌های‌ کاری‌ دکتر شایگان‌ شاید در یک‌ نگاه‌ خلاصه‌ به‌نظر برسد؛ اما وقتی‌ به‌ کتاب‌ها و مقالات‌ او نظر می‌افکنیم‌، به‌ گستردگی‌ مباحث‌ طرح‌شده‌ پی‌ می‌بریم‌؛ از آفاق‌ تفکر معنوی‌ در اسلام‌ ایرانی‌ تا افسون‌زدگی‌ جدید، از نقد آرای‌ داراشکوه‌ تا جست‌وجوی‌ فضاهای‌ گمشده‌ و پرسش‌ درباره چندگانگی‌ فرهنگی‌ و اینکه آیا تهران‌ مدینه‌ای‌ تمثیلی‌ است‌؟ شایگان همواره به ابعاد گوناگون فرهنگ و چندفرهنگی اندیشیده است. این روزها نیز شاهد انتشار جنون هشیاری از ایشان بودیم که به شارل بودلر، شاعر بزرگ فرانسه می‎پردازد. در کنار مباحث‌ فلسفی‌، آنچه دکتر شایگان‌ در معرفی‌ و یادبود استادان‌ و همکاران‌ خود نوشته‌، بسیار خواندنی‌ و دانستنی‌ است. در ادامه، داریوش شایگان به مقایسه پاریس و اصفهان پرداخت و گفت: قبل از هر چیز واجب می‌دانم بگویم که من نه شهرسازم، نه معمار، نه مورخ هنر، نه حتی جامعه‌شناس. من درواقع متفکری آزادم که پیش‌ترها در هندشناسی، ادیان و فلسفه تطبیقی دستی داشته‌ام. پس انتظار گفته محیرالعقولی از من نداشته باشید که امیدتان قطعا به یأس مبدل خواهد شد؛ البته اعتراف می‌کنم شهرهای قدیمی همیشه توجه من را برانگیخته‌اند، منظورم مدینه‌های بزرگ تاریخی است، چه در غرب و چه در شرق. شهرهایی که کوله‌بار سنگین تاریخ را بر دوش می‌کشند و بناهای پرعظمت و باشکوه تاریخ بشریت را در دل خود جا داده‌اند؛ مثل دلفی در یونان، بنارس در هند، آنگور وات در کامبوج، شهر ممنوعه در پکن، کیوتو در ژاپن، لوکسور در مصر، ماچوپیچو در پرو، اهرام عجیب فرهنگ مایاها در پالنکه و یوکاتان در مکزیک و گواتمالا. «عصر کاتدرال‌ها» که ژرژ دوبی در کتابی با همین عنوان به‌طرزی درخشان توصیفش کرده، برایم بی‌نهایت جذاب است. او ادامه داد: به شهرهایی مانند اصفهان، استانبول، فلورانس، رم و تولدو که مدینه‌هایی تمثیلی‌اند، عشق می‌ورزم؛ حتی سعی کرده‌ام پاریس را بشناسم، این عالم صغیر را که در عصر مسیحیت قرون وسطی مهد اندیشه و تفکر مدرسی بود و در قرن نوزدهم به‌قول والتر بنیامین که حقیقتا به این شهر عشق می‌ورزید، حکم پایتخت جهان را داشت.
وی افزود: در مقاله‌ای که عمری از آن می‌گذرد، با مقایسه پاریس و اصفهان کوشیده‌ام نشان دهم که این دو شهر تا چه اندازه قطب مخالف یکدیگرند. اگر پاریس دست‌پرورده هوسمان در دوره امپراتوری دوم فرانسه، به گفته زیبای بودلر «شهر پر از ازدحام، شهر پر از رؤیا، آنجا که اشباح در روز روشن بر عابران چنگ می‌اندازند» باشد، اصفهان مظهر مثالین عالم رؤیا و معلق در فضاست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.