|

قصه انسان بی‌خاطره

از بختیار علی، نویسنده نام‌آشنای اهل کردستان عراق، تاکنون چند اثر به فارسی ترجمه و منتشر شده است. او علاوه بر رمان و شعر، در زمینه فلسفه و مباحث نظری هم کتاب و مقاله نوشته است. «آخرین انار دنیا»، «قصر پرندگان غمگین»، «مرگ تک‌فرزند دوم»، «نردبانی در غبار» و «آیا با لاکان می‌توان انقلابی بود؟»، از جمله آثاری هستند که از بختیار علی به زبان فارسی ترجمه شده‌اند. بین آثار ترجمه‌شده از او، رمان «آخرین انار دنیا» رمانی بود که در ایران بسیار با استقبال روبه‌رو شد. بختیار علی نویسنده‌ای است که در آثارش دغدغه‌های انسان مدرن و به‌طور مشخص‌تر انسان خاورمیانه‌ای و وضعیتی را که این انسان در آن زیست می‌کند، به‌خوبی بازتاب می‌دهد و در رمان‌هایش گاه رگه‌هایی از روایتگری و افسانه‌پردازی شرقی نیز به چشم می‌خورد. نشر افراز این روزها اثر دیگری را از بختیار علی منتشر کرده است. این کتاب که با ترجمه رضا کریم‌مجاور به چاپ رسیده است، رمانی است با عنوان «عمویم جمشیدخان، مردی که باد همواره او را با خود می‌برد». در بخشی از مقدمه مترجم بر این رمان، درباره آن می‌خوانیم: «جمشیدخان قصه انسان بی‌خاطره و بی‌حافظه امروز است... انسانی که در عصر آشفته پسامدرن، تمام تارهای فکر و ذکرش از هم گسیخته و هر روز و با هر افت‌وخیزی و در برخورد با هر مشکلی(همچون سقوط قهرمان قصه ما از آسمان) همه گذشته‌اش را به باد فراموشی می‌سپارد و آدم دیگری متفاوت با آدم دیروز از کار درمی‌آید...
جمشیدخان حکایت انسان پوشالی و درون‌تهی این روزگار پوشالی است که با هر بادی از جا کنده می‌شود و هیچ پناهگاه امن و محکمی سراغ ندارد... حکایت تنهایی بی‌انتهای انسان معاصر است... حکایت سرگشتگی در فضای بی‌کران این جهان و این زمان... قصه انسان پادرهوای دوران ماست... انسانی که از بالا شاهد همه جنایت‌هاست، اما کاری نمی‌کند... نمی‌تواند کاری بکند... »
آن‌چه در ادامه می‌آید سطرهایی است از رمان عمویم جمشیدخان، مردی که باد همواره او را با خود می‌برد: «در اوایل سال 1979 که جمشیدخان برای نخستین‌بار دستگیر شد، هفده‌ساله بود. آن روزها بعثی‌ها در سرتاسر خاک عراق، بنای تعقیب و دستگیری و شکنجه چپ‌ها را گذاشته بودند... چپ‌هایی که کمی پیش‌تر، از هم‌پیمانان اصلی انقلاب و رهبری آن به‌شمار می‌آمدند.
هیچ‌کدام از ما به‌درستی نمی‌دانیم که جمشیدخان کی و چگونه به جمع چپ‌ها پیوسته بود؛ به‌ویژه که در ایل‌وتبار ما تاکنون کسی چپ نشده بود... گویا جمشیدخان در برابر شکنجه‌ها و آزارهای زندان، مقاومت بسیاری از خود نشان می‌دهد، طوری که جلادان رژیم با دیدن این شجاعت افسانه‌ای، برای گرفتن اعتراف از او هر روز روش‌های تازه‌تری را به آزمایش می‌گذارند، بی‌آنکه به چیزی دست یابند. بعثیان جمشیدخان را مدتی در زندان‌های معروف و هولناک عراق می‌گردانند. به‌نظر می‌رسد که دلیل اصلی ضعیف‌شدن جثه جمشیدخان و ازدست‌دادن وزنش، به همین موضوع شکنجه و گرسنگی بی‌امان در زندان‌های مختلف برگردد. هم‌بندهای جمشیدخان از کاهش نامعمول و ناگهانی وزن او سخن می‌گویند...»

از بختیار علی، نویسنده نام‌آشنای اهل کردستان عراق، تاکنون چند اثر به فارسی ترجمه و منتشر شده است. او علاوه بر رمان و شعر، در زمینه فلسفه و مباحث نظری هم کتاب و مقاله نوشته است. «آخرین انار دنیا»، «قصر پرندگان غمگین»، «مرگ تک‌فرزند دوم»، «نردبانی در غبار» و «آیا با لاکان می‌توان انقلابی بود؟»، از جمله آثاری هستند که از بختیار علی به زبان فارسی ترجمه شده‌اند. بین آثار ترجمه‌شده از او، رمان «آخرین انار دنیا» رمانی بود که در ایران بسیار با استقبال روبه‌رو شد. بختیار علی نویسنده‌ای است که در آثارش دغدغه‌های انسان مدرن و به‌طور مشخص‌تر انسان خاورمیانه‌ای و وضعیتی را که این انسان در آن زیست می‌کند، به‌خوبی بازتاب می‌دهد و در رمان‌هایش گاه رگه‌هایی از روایتگری و افسانه‌پردازی شرقی نیز به چشم می‌خورد. نشر افراز این روزها اثر دیگری را از بختیار علی منتشر کرده است. این کتاب که با ترجمه رضا کریم‌مجاور به چاپ رسیده است، رمانی است با عنوان «عمویم جمشیدخان، مردی که باد همواره او را با خود می‌برد». در بخشی از مقدمه مترجم بر این رمان، درباره آن می‌خوانیم: «جمشیدخان قصه انسان بی‌خاطره و بی‌حافظه امروز است... انسانی که در عصر آشفته پسامدرن، تمام تارهای فکر و ذکرش از هم گسیخته و هر روز و با هر افت‌وخیزی و در برخورد با هر مشکلی(همچون سقوط قهرمان قصه ما از آسمان) همه گذشته‌اش را به باد فراموشی می‌سپارد و آدم دیگری متفاوت با آدم دیروز از کار درمی‌آید...
جمشیدخان حکایت انسان پوشالی و درون‌تهی این روزگار پوشالی است که با هر بادی از جا کنده می‌شود و هیچ پناهگاه امن و محکمی سراغ ندارد... حکایت تنهایی بی‌انتهای انسان معاصر است... حکایت سرگشتگی در فضای بی‌کران این جهان و این زمان... قصه انسان پادرهوای دوران ماست... انسانی که از بالا شاهد همه جنایت‌هاست، اما کاری نمی‌کند... نمی‌تواند کاری بکند... »
آن‌چه در ادامه می‌آید سطرهایی است از رمان عمویم جمشیدخان، مردی که باد همواره او را با خود می‌برد: «در اوایل سال 1979 که جمشیدخان برای نخستین‌بار دستگیر شد، هفده‌ساله بود. آن روزها بعثی‌ها در سرتاسر خاک عراق، بنای تعقیب و دستگیری و شکنجه چپ‌ها را گذاشته بودند... چپ‌هایی که کمی پیش‌تر، از هم‌پیمانان اصلی انقلاب و رهبری آن به‌شمار می‌آمدند.
هیچ‌کدام از ما به‌درستی نمی‌دانیم که جمشیدخان کی و چگونه به جمع چپ‌ها پیوسته بود؛ به‌ویژه که در ایل‌وتبار ما تاکنون کسی چپ نشده بود... گویا جمشیدخان در برابر شکنجه‌ها و آزارهای زندان، مقاومت بسیاری از خود نشان می‌دهد، طوری که جلادان رژیم با دیدن این شجاعت افسانه‌ای، برای گرفتن اعتراف از او هر روز روش‌های تازه‌تری را به آزمایش می‌گذارند، بی‌آنکه به چیزی دست یابند. بعثیان جمشیدخان را مدتی در زندان‌های معروف و هولناک عراق می‌گردانند. به‌نظر می‌رسد که دلیل اصلی ضعیف‌شدن جثه جمشیدخان و ازدست‌دادن وزنش، به همین موضوع شکنجه و گرسنگی بی‌امان در زندان‌های مختلف برگردد. هم‌بندهای جمشیدخان از کاهش نامعمول و ناگهانی وزن او سخن می‌گویند...»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.